İngiltere Merkez Bankası'ndan 2023'ten bu yana ilk faiz artışı: Enflasyon yüzde 5'e yaklaşıyor, yeni zamlar yolda

Özet: İngiltere Merkez Bankası (BoE), İran savaşının tetiklediği enerji fiyatı şokuna karşı politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4'e yükseltti. Para Politikası Komitesi'nde karar 8'e karşı 1 oyla alınırken, Banka Başkanı Andrew Bailey yeni faiz artışlarının gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. BoE, gelecek yıl enflasyonun yüzde 4,9'a ulaşmasını beklerken, İran'daki çatışmaların yeniden tırmanması halinde bu oranın yüzde 6,2'ye kadar çıkabileceğini öngörüyor. Kararın ardından piyasalar aralık ayında yeni bir faiz artışı ihtimalini fiyatlamaya başladı.

İngiltere Merkez Bankası beklentilerden daha şahin çıktı

İngiltere Merkez Bankası (BoE), Kasım ayı para politikası toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75'ten yüzde 4'e yükseltti.

Bloomberg'in haberine göre karar, İngiltere'de 2023 yılından bu yana gerçekleştirilen ilk faiz artışı oldu.

Para Politikası Komitesi (MPC), faiz artışını 8'e karşı 1 oyla kabul etti. Komitenin dış üyelerinden Catherine Mann, 25 baz puan yerine 50 baz puanlık daha güçlü bir artış yapılmasını savundu.

Daha önce faiz indirimlerine yakın duran bazı üyelerin de artış yönünde oy kullanması, kararın beklenenden daha şahin algılanmasına yol açtı.

BoE Başkanı Andrew Bailey, faiz artışının ardından yaptığı açıklamada, enflasyon risklerinin devam etmesi halinde para politikasının daha fazla sıkılaştırılabileceğini söyledi.

Ancak Bailey, alınan kararın otomatik olarak uzun bir faiz artırımı döngüsünün başlangıcı şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Bailey: İran savaşında ilerleme olmazsa yeni faiz artışı gerekebilir

İngiltere Merkez Bankası'nın para politikası görünümünde İran savaşı ve enerji fiyatlarındaki yükseliş belirleyici rol oynuyor.

Bailey, çatışmanın çözümünde ilerleme sağlanmaması veya enflasyon baskılarını hafifletecek yeni gelişmeler yaşanmaması halinde ilave faiz artışının gerekli olabileceğini belirtti.

BoE Başkanı, faizlerin bir kez daha yükseltilmesinin ardından para politikasında ekonomik verilere daha fazla bağlı bir yaklaşım benimsenebileceğini ifade etti.

Bailey, son günlerde enerji fiyatlarında yaşanan gerilemenin olumlu bir gelişme olduğunu kabul etmekle birlikte ekonomide henüz fiyatlara yansımamış önemli enflasyon baskıları bulunduğunu söyledi.

Banka, özellikle enerji maliyetlerindeki artışın önümüzdeki aylarda diğer mal ve hizmet fiyatlarına yansımasından endişe ediyor.

Aralık ayında yeni faiz artışı ihtimali yüzde 50'ye çıktı

BoE'nin beklenenden daha sert mesajları finans piyasalarında faiz beklentilerini değiştirdi.

Kararın ardından yatırımcılar, aralık ayında 25 baz puanlık yeni bir faiz artışı yapılması ihtimalini yaklaşık yüzde 50 olarak fiyatlamaya başladı.

Vadeli piyasalarda gelecek yılın sonuna kadar yaklaşık üç ilave 25 baz puanlık faiz artışı beklentisi oluştu.

İngiltere'nin iki yıllık devlet tahvili getirisi 3 baz puan yükselerek yüzde 4,77'ye çıktı.

Sterlin ise dolar karşısında 1,3462 seviyesinde dengelendi.

Piyasalardaki bu hareket, yatırımcıların BoE'nin enflasyonla mücadelede daha uzun süre sıkı para politikası uygulayabileceğini düşündüğünü gösteriyor.

Enflasyon tahmini sert yükseldi: Zirve yüzde 4,9

İngiltere Merkez Bankası'nın güncel enflasyon tahminleri, enerji fiyatlarındaki yükselişin ekonomiye etkisini ortaya koydu.

BoE, tüketici fiyatları enflasyonunun 2027 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 4,9 ile zirve yapmasını bekliyor.

Bu gerçekleşirse İngiltere'de enflasyon Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşacak.

Oysa Banka, temmuz ayında yayımladığı önceki tahminlerinde enflasyonun en fazla yüzde 3,2'ye yükselmesini bekliyordu.

Dolayısıyla yalnızca birkaç ay içinde enflasyon görünümünde ciddi bir bozulma yaşandı.

Yeni projeksiyonlarda enflasyonun yüzde 2'lik hedefin altına ancak 2029 yılında gerilemesi öngörülüyor.

Bu tahmin, politika faizinin yüzde 4,75-5 aralığında zirve yapacağı varsayımına dayanıyor.

BoE'nin mevcut yüzde 4'lük politika faizi dikkate alındığında, bu varsayım 75-100 baz puanlık ek sıkılaşmaya karşılık geliyor.

Kötü senaryoda enflasyon yüzde 6,2'ye çıkabilir

BoE'nin açıkladığı alternatif senaryolar, İran savaşının seyri ile enflasyon arasındaki bağlantıyı gösteriyor.

Banka, çatışmaların tekrar tekrar tırmandığı olumsuz senaryoda tüketici enflasyonunun 2027 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 6,2'ye kadar yükselebileceğini hesaplıyor.

Daha ılımlı senaryoda ise enerji fiyatlarındaki artışın ücret ve diğer fiyatlara ikinci tur etkiler yaratmadığı varsayılıyor.

Buna rağmen enflasyonun gelecek yılın başında yüzde 4,8'e ulaşması bekleniyor.

Bu senaryoda belirleyici etken, ocak ayında hanehalkı enerji faturalarına uygulanacak düzenlenmiş fiyat tavanının yükselmesi.

BoE'nin değerlendirmesi, İran savaşında yeni bir tırmanma yaşanmasa bile İngiltere'nin yüksek enflasyonla mücadele etmek zorunda kalabileceğine işaret ediyor.

İngiliz hanehalkına yeni darbe: Enerji faturaları yüzde 25 artabilir

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, İngiliz tüketicilerin yaşam standartları üzerinde giderek daha fazla baskı oluşturuyor.

Ocak ayında enerji fiyat tavanının yeniden belirlenmesiyle hanehalkı enerji faturalarının yaklaşık yüzde 25 artması bekleniyor.

Nisan ayında ise yeni bir artış gündeme gelebilir.

Akaryakıt ve enerji maliyetlerindeki yükseliş, tüketicilerin harcanabilir gelirlerini azaltırken diğer mal ve hizmetlere yönelik talebi de olumsuz etkileyebilir.

Buna karşılık enerji fiyatlarının şirket maliyetlerine yansıması, enflasyonun daha uzun süre yüksek kalmasına neden olabilir.

Bu durum İngiltere ekonomisini aynı anda hem yaşam maliyeti baskısı hem de daha yüksek faizlerle karşı karşıya bırakıyor.

Merkez Bankası neden ikinci tur enflasyon etkilerinden korkuyor?

BoE'nin temel endişesi, enerji fiyatlarındaki artışın yalnızca elektrik, doğal gaz ve akaryakıtla sınırlı kalmaması.

Enerji maliyetlerinin yükselmesi, şirketlerin üretim ve taşımacılık giderlerini artırıyor.

Bu maliyetlerin mal ve hizmet fiyatlarına aktarılması, enflasyonun ekonominin geneline yayılmasına yol açabilir.

Ayrıca çalışanların satın alma güçlerini korumak amacıyla daha yüksek ücret artışları talep etmesi, fiyat ve ücret artışlarının birbirini beslediği bir süreci tetikleyebilir.

Para Politikası Komitesi, şu ana kadar bu tür ikinci tur etkilerin sınırlı kaldığını belirtti.

Ancak şirketlerin enerji fiyatlarını sabitleyen uzun vadeli sözleşmeleri ve riskten korunma işlemleri sona erdikçe maliyet artışlarının daha görünür hale gelmesinden endişe ediliyor.

Bailey, şirketlerin enerji maliyetlerindeki artışları kendi bünyelerinde karşılama kapasitesinin geçici olduğunu söyledi.

Bu nedenle maliyetlerin zaman içinde tüketici fiyatlarına aktarılmasının muhtemel olduğunu vurguladı.

Güvercin üyeler bile faiz artışını destekledi

BoE kararının dikkat çekici yönlerinden biri, daha önce faiz indirimlerini destekleyen bazı üyelerin de sıkılaşmadan yana oy kullanması oldu.

Komitenin en güvercin üyeleri arasında gösterilen Alan Taylor, kararı mevcut risklere karşı alınmış tek seferlik bir önlem olarak nitelendirdi.

Taylor, faiz artışını uzun bir sıkılaşma sürecinin başlangıcından ziyade enflasyon risklerine karşı bir tür sigorta olarak değerlendirdi.

BoE Başkan Yardımcısı Dave Ramsden ise ekonominin başlangıç koşullarının daha az elverişli hale geldiğini ve bunun ikinci tur enflasyon etkileri riskini artırdığını belirtti.

Bu değerlendirmeler, komite üyeleri arasında enerji şokunun enflasyon beklentilerini bozabileceğine ilişkin kaygıların güçlendiğini ortaya koyuyor.

BoE: Faiz kararları önceden belirlenmiş bir yolda ilerlemeyecek

İngiltere Merkez Bankası, para politikası yönlendirmesinde de değişikliğe gitti.

Banka, her toplantıda ekonomik verileri yeniden değerlendireceğini ve özellikle yüksek enerji fiyatlarının diğer fiyatlara ne ölçüde yansıdığını izleyeceğini bildirdi.

BoE'nin takip edeceği temel göstergeler arasında ücret artışları, şirketlerin fiyatlama davranışları ve ekonomideki atıl kapasite bulunuyor.

Komite, para politikasının önceden belirlenmiş bir faiz patikasına bağlı olmadığını vurguladı.

Bu yaklaşım, enerji fiyatlarında kalıcı bir düşüş yaşanması halinde daha fazla faiz artışına ihtiyaç duyulmayabileceği anlamına geliyor.

Buna karşılık enflasyon beklentilerinin bozulması veya ücret baskılarının artması, yeni sıkılaşma kararlarını gündeme getirebilir.

İngiltere ekonomisi beklenenden güçlü çıktı

BoE'nin faiz artışını destekleyen bir diğer gelişme, İngiltere ekonomisinin beklenenden daha dirençli bir performans göstermesi oldu.

Merkez Bankası, 2026 yılı büyüme tahminini yüzde 1,1'den yüzde 1,6'ya yükseltti.

2027 yılı büyüme beklentisi de yüzde 1,1'den yüzde 1,3'e çıkarıldı.

Buna karşılık 2028 yılı büyüme tahmini yüzde 1,7'den yüzde 1,2'ye indirildi.

Banka, enerji fiyatlarındaki yükselişin ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkilerinin daha uzun süre devam edebileceğini öngörüyor.

Komite, faiz artışı öncesinde para politikasının zaten kısıtlayıcı olduğunu kabul etti.

Ancak ekonominin beklenenden güçlü seyretmesi nedeniyle mevcut faiz düzeyinin enflasyonu yeterince hızlı biçimde hedefe indireceğinden artık emin olunamadığını belirtti.

Bloomberg Economics: Yeni faiz artışı için şubat daha olası

BoE'nin şahin mesajlarına rağmen ekonomistler yeni faiz artışının zamanlaması konusunda farklı görüşler taşıyor.

Bloomberg Economics ekonomistleri Dan Hanson, Ana Andrade ve Matt Bunny, kasım kararının ardından Banka'nın sıkılaşma sürecini tamamlamadığı görüşünde.

Ancak ekonomistler, yeni bir faiz artışı için aralık ayının erken olabileceğini düşünüyor.

Enerji fiyatlarında son dönemde yaşanan gerilemeyi dikkate alan Bloomberg Economics, şubat ayını daha olası bir tarih olarak değerlendiriyor.

Berenberg'in kıdemli İngiltere ekonomisti Andrew Wishart da BoE'nin açıklamalarını ve toplantı tutanaklarını beklentilerden çok daha şahin buldu.

Wishart, kendi tahminlerine yönelik en önemli riskin şubat ayında ikinci bir faiz artışı yapılması olduğunu söyledi.

S&P Global Ratings Avrupa ekonomisti Marion Amiot ise güçlü büyüme verileri ve iş gücü piyasasındaki iyileşme işaretleri dikkate alındığında faiz artışının kaçınılmaz hale geldiğini savundu.

Amiot'a göre ekonomi beklentilerden güçlü performans göstermeye devam ederse BoE gelecek yılın ilk çeyreğinde bir kez daha faiz artırmak zorunda kalabilir.

Zayıf talep senaryosu: Enflasyon yüzde 1,2'ye kadar düşebilir

BoE'nin alternatif projeksiyonları, enflasyon risklerinin tek yönlü olmadığını da gösteriyor.

Banka'nın zayıf talep senaryosunda enflasyonun yüzde 1,2'ye kadar gerilemesi öngörülüyor.

Bu durumda ekonomideki yavaşlama, enerji kaynaklı fiyat baskılarını dengeleyebilir ve faiz indirimlerine ihtiyaç doğurabilir.

Dolayısıyla BoE'nin önümüzdeki dönemdeki kararları, enerji fiyatlarının seyrinin yanı sıra tüketici harcamaları, istihdam ve ücret gelişmelerine bağlı olacak.

İngiltere'nin bütçe politikası da enflasyon görünümünde rol oynuyor.

Merkez Bankası, Maliye Bakanı John Healey'nin bütçesinin 2027 yılının ikinci çeyreğinde enflasyonu 0,25 puan azaltacağını hesaplıyor.

Bu etki, bütçe denetim kurumunun tahmininden daha güçlü.

İngiltere de küresel faiz artırımı dalgasına katıldı

BoE'nin kasım kararı, enerji fiyatlarındaki artışın gelişmiş ekonomilerin para politikalarını nasıl değiştirdiğini gösteren son örneklerden biri oldu.

İran savaşının yarattığı enerji şoku, İngiltere'de enflasyon beklentilerini yükseltirken büyümenin beklenenden güçlü kalması da Merkez Bankası'nın hareket alanını daralttı.

BoE'nin güncel tahminleri, enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesi halinde enflasyonla mücadelenin 2029 yılına kadar uzayabileceğine işaret ediyor.

Bununla birlikte Banka, faiz artışlarının otomatik biçimde devam etmeyeceğini ve kararların ekonomik gelişmelere bağlı olarak alınacağını özellikle vurguluyor.

Piyasaların önümüzdeki dönemde odaklanacağı başlıca göstergeler, İran savaşının seyri, enerji fiyatları, ücret artışları ve ocak ayında yürürlüğe girecek yeni enerji fiyat tavanı olacak.

Kaynak: Bloomberg, Bank of England Strikes Hawkish Tone With First Hike Since 2023.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.