YZ Balonu 1999 mu, 2008 mi? Piyasaların Yeni Korkusu Kredi Riski

Yapay zekâ hisselerinde son haftalarda yaşanan sert dalgalanma, yatırımcıların teknoloji rallisine bakışını değiştirmeye başladı. Bloomberg Opinion yazarı John Authers'a göre piyasa artık AI yatırım çılgınlığını yalnızca 2000 yılındaki dot-com balonuna değil, giderek daha fazla 2008 küresel finans krizine benzetiyor. Asıl endişe ise hisse fiyatlarından çok, dev veri merkezi yatırımlarının kredi piyasalarında yaratabileceği riskler.

Dot-com benzetmesi yerini 2008 korkusuna bırakıyor Bugüne kadar AI yatırımları çoğunlukla 1999 internet balonuyla karşılaştırılıyordu. O dönemde internet ekonomisinin geleceğine ilişkin büyük beklentiler hisse fiyatlarını olağanüstü seviyelere taşımış, balon patladıktan sonra ise teknoloji şirketlerinin büyük bölümü çökmüştü.

Ancak bugün önemli bir fark bulunuyor. Nvidia, Microsoft, Amazon ve Alphabet gibi AI liderleri gerçek kâr üreten, güçlü bilançolara sahip şirketler. Bu nedenle mevcut değerlemeler 1999'daki kadar spekülatif görünmüyor.

Bununla birlikte yatırımcıların yeni kaygısı artık hisse fiyatlarından ziyade, AI altyapısını finanse etmek için kullanılan devasa borçlanma.

Veri merkezleri yeni "konut piyasası" mı?

Authers'ın dikkat çektiği temel risk, yapay zekâ şirketlerinin milyarlarca dolarlık veri merkezi yatırımlarını büyük ölçüde borçla finanse etmesi.

Eğer gelecekte bu veri merkezlerine beklenen talep oluşmazsa, kredi veren kuruluşlar 2008 mortgage krizindekine benzer sorunlarla karşı karşıya kalabilir.

Başka bir ifadeyle, 2008 krizinde aşırı değerlenen konutlar nasıl finansal sistemi tehdit ettiyse, bugün de veri merkezleri benzer bir risk alanı olarak görülmeye başlanıyor.

CDS piyasası alarm veriyor Yatırımcıların en yakından izlediği gösterge ise şirketlerin kredi temerrüt takası (CDS) primleri.

Özellikle Oracle'ın CDS primlerinin küresel finans krizindeki seviyelerin bile üzerine çıkması dikkat çekiyor. Societe Generale analistlerine göre Oracle'ın piyasalar tarafından fiyatlanan temerrüt olasılığı yüzde 16'nın üzerine yükselmiş durumda.

Genel olarak bakıldığında, AI altyapısına büyük yatırım yapan "hyperscaler" şirketlerin kredi riski son beş yılda belirgin şekilde arttı.

Serbest nakit akışı yeniden ön planda Piyasadaki bakış açısı da değişiyor.

Geçmişte yatırımcılar büyüme uğruna yapılan dev yatırımları ödüllendirirken, bugün serbest nakit akışı yeniden en önemli kriterlerden biri haline geliyor.

Alphabet'in güçlü finansal sonuçlarına rağmen 6 milyar dolarlık nakit çıkışı nedeniyle hisselerinin sert düşmesi, Meta'nın ise veri merkezleri yatırımları nedeniyle serbest nakit akışının yüzde 90 gerilemesi bunun en somut örnekleri arasında yer alıyor.

Ucuz para dönemi sona eriyor Yapay zekâ yatırımlarını daha da zorlaştıran unsur ise yükselen faizler.

Hyperscaler şirketlerin bu yıl 200 milyar doların üzerinde yeni borçlanmaya gitmesi bekleniyor. Ancak artık 2008 sonrası ve pandemi dönemindeki kadar ucuz finansmana erişim mümkün değil.

Yükselen tahvil faizleri hem veri merkezi yatırımlarının maliyetini artırıyor hem de gelecekte elde edilmesi beklenen kârların bugünkü değerini aşağı çekiyor.

Reuters: Sistemik kriz ihtimali hâlâ düşük Bununla birlikte tüm analistler 2008 benzetmesini paylaşmıyor.

Reuters'ın değerlendirmesine göre AI hisselerinde düzeltme riski bulunsa da, mevcut tablo ne 2000 dot-com balonuna ne de 2008 finans krizine tam olarak benziyor. Bugünün teknoloji şirketleri yüksek kârlılık ve güçlü bilançolarla desteklenirken, bankacılık sistemi de 2008 sonrasında çok daha sağlam sermaye yapısına sahip. Olası bir AI düzeltmesinin sert olabileceği ancak küresel finans sistemini tehdit edecek boyutta bir krize dönüşmesinin düşük olasılık olduğu belirtiliyor.

Sonuç Yapay zekâ devrimi hız kesmeden devam ediyor ancak piyasa artık yalnızca büyüme hikâyesine değil, bu büyümenin nasıl finanse edildiğine de odaklanıyor. Veri merkezleri ve AI altyapısına yönelik dev yatırımlar beklenen getiriyi sağlayamazsa, risk hisse senetlerinden kredi piyasalarına taşınabilir. Şimdilik teknoloji devlerinin güçlü kârlılığı yatırımcıları rahatlatıyor. Ancak AI hikâyesinin sürdürülebilirliği artık yalnızca gelir artışına değil, nakit üretimine ve borç yönetimine de bağlı olacak.