Türkiye-Ermenistan sınırında yeni dönem sinyali: Erivan “Her an açılmaya hazırız” dedi

Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme sürecinde ekonomik ilişkiler ve sınır kapılarının açılması yeniden gündemin merkezine yerleşti. Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan, ülkesinin sınırın açılmasına “her an” hazır olduğunu söylerken, Erivan'da bir araya gelen Türk ve Ermeni iş dünyası temsilcileri de sınır geçişlerinin açılması, ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi ve karşılıklı yatırımların artırılması çağrısında bulundu. Ermenistan açısından en önemli ekonomik kazanımlardan biri Türkiye üzerinden Akdeniz limanlarına erişim olabilir.

Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde uzun süredir devam eden normalleşme görüşmeleri ekonomik alanda daha somut bir gündeme dönüşmeye başlıyor.

Erivan'da gerçekleştirilen Ermenistan-Türkiye iş forumunda Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği ile Van Ticaret ve Sanayi Odası ortak bir bildiri yayımladı.

İki ülkenin iş dünyasını temsil eden kuruluşlar ticaret hacminin artırılması, sınır geçiş noktalarının açılması, yeni ulaşım bağlantılarının kurulması ve ortak yatırımların önündeki engellerin kaldırılması çağrısında bulundu.

Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan ise mesajı daha ileri taşıyarak Erivan'ın Türkiye sınırının açılmasına teknik olarak hazır olduğunu açıkladı.

Haçaturyan: Her an sınırın açılmasına hazırız

Haçaturyan, Türkiye ile diplomatik ilişkilerin kurulmasını ve kara sınırının açılmasını istediklerini söyledi.

Ermenistan tarafındaki sınır kapılarında gerekli altyapı çalışmalarının tamamlandığını belirten Haçaturyan şöyle konuştu:

“Her an, hatta şu anda bile sınırın açılmasına hazırız. Sınır kapılarında gerekli çalışmaların yapıldığını biliyorsunuz ve bunlar insanların, malların ve araçların geçişini sağlamaya hazır.”

Haçaturyan ayrıca diplomatik pasaport sahipleri ve üçüncü ülke vatandaşlarının geçişlerinin kolaylaştırılması konusunda Türkiye'ye çeşitli öneriler sunduklarını belirtti.

Açıklamalar, normalleşme sürecinin diplomatik temaslardan ticaret ve ulaştırma altyapısına doğru genişlemeye başladığına işaret ediyor.

İş dünyasından ortak sınır çağrısı

Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği ile Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından yayımlanan ortak bildiride sınır kapılarının açılmasının yalnızca ekonomik değil, siyasi normalleşme açısından da önemli olduğu vurgulandı.

Bildiride şu ifadeler kullanıldı:

“Sınır geçiş noktalarının açılması, yalnızca ticaretin teşvik edilmesi anlamına gelmekle kalmaz, aynı zamanda ilişkilerin normalleşmesine yönelik önemli bir adımdır.”

İş dünyası temsilcilerine göre sınırların ticaret, yatırım, turizm ve kültürel etkileşime açılması bölgenin ekonomik potansiyelinin kullanılmasına yardımcı olabilir.

Özellikle turizm, lojistik, tarım, gıda, tekstil, sanayi ve hizmet sektörlerinde iki ülke arasındaki işbirliğinin artırılması hedefleniyor.

Karşılıklı şirket ziyaretlerinin çoğaltılması ve düzenli ticaret güzergâhlarının oluşturulması da öneriler arasında yer aldı.

Van'a “Kafkasya'ya açılan ticaret köprüsü” rolü

Ortak bildirinin Türkiye açısından en dikkat çekici bölümlerinden biri Van'a ilişkin değerlendirme oldu.

Van'ın coğrafi konumunun Türkiye ile Kafkasya arasındaki ticarette önemli bir lojistik avantaj sağlayabileceği belirtildi.

Bildiride:

“Van, Türkiye ile Kafkasya arasında ticaret ve lojistik için doğal bir köprü haline gelebilir” denildi.

Van ile Erivan arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinin yalnızca ikili ticareti değil, bölgesel ticaret ağlarını da güçlendirebileceği savunuldu.

İş dünyası, Erivan'da başlayan temasların toplantılarla sınırlı kalmamasını, karşılıklı ziyaretlerin devam etmesini ve görüşmelerin somut ticari projelere dönüştürülmesini istiyor.

Türkiye ile ticarette ilk somut adımlar

Haçaturyan'a göre Türkiye ile Ermenistan arasındaki ekonomik ilişkilerde yıl başından bu yana bazı somut gelişmeler yaşandı.

Ermenistan Cumhurbaşkanı, demiryolu ticaretinde Kars-Ahılkelek güzergâhının kullanılmaya başlandığını söyledi.

Ayrıca Ermeni araçlarının plakalarını değiştirmeden Türkiye sınırından geçebildiğini belirtti.

Haçaturyan, bu gelişmelerin Ermeni şirketleri açısından yeni ticaret fırsatları yaratmaya başladığını ifade etti:

“Bu, ekonomik bağlarımızı güçlendirmek, ticareti artırmak ve nihayetinde alternatif bir pazara sahip olmak için yeni bir fırsat sunuyor.”

Ermenistan'ın tek bir pazara veya tek bir ulaşım güzergâhına bağımlılığının yarattığı riskleri gördüğünü belirten Haçaturyan, ülkenin dış ticaret bağlantılarını çeşitlendirmek istediğini söyledi.

Türkiye'nin de bu stratejinin önemli parçalarından biri olduğunu vurguladı.

Ermenistan'ın stratejik hedefi: Türk limanlarına ulaşmak

Türkiye sınırının açılmasının Ermenistan açısından en önemli ekonomik sonuçlarından biri denize erişim maliyetlerinin düşmesi olabilir.

Ermenistan denize kıyısı olmayan bir ülke.

Haçaturyan'ın verdiği bilgilere göre ülkenin ulaştırma maliyetleri komşu ülkelere kıyasla yaklaşık %30 daha yüksek.

Türkiye sınırının açılması halinde Ermeni şirketleri mallarını Türkiye üzerinden Akdeniz limanlarına ulaştırabilecek.

Haçaturyan bu olasılığın önemini şöyle anlattı:

“Denize kıyısı olmayan bir ülke olmamıza rağmen Akdeniz'deki Türk limanlarını kullanma imkanına sahip olacağız.”

Bu bağlantının kurulması Ermenistan'a yalnızca Türkiye pazarına değil, Türkiye üzerinden Akdeniz ve diğer uluslararası pazarlara alternatif bir ticaret koridoru sağlayabilir.

Ticaret normalleşmenin motoru olabilir

Türk ve Ermeni iş dünyasının ortak bildirisinde ekonomik ilişkilerin siyasi normalleşmeye sağlayabileceği katkıya da özel vurgu yapıldı.

İki kuruluş, ticaretin ülkeler arasında karşılıklı güven oluşturmanın en etkili araçlarından biri olduğu görüşünde birleşti.

Bildiride:

“Sınır geçiş noktaları halkları ve ekonomileri birbirine bağlarken, ekonomik işbirliği uzun vadeli ilişkilerin kurulmasına katkıda bulunur” denildi.

Bu yaklaşım, Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin yalnızca diplomatik görüşmeler üzerinden değil, ticaret ve lojistik bağlantılar üzerinden de ilerleyebileceği beklentisini güçlendiriyor.

ANALİZ: Sınırın açılması bölgesel ticaret haritasını değiştirebilir

Türkiye-Ermenistan sınırının açılması iki ülke arasındaki ticaret hacminin ötesinde sonuçlar yaratabilir.

Ermenistan açısından en önemli kazanım, dış ticarette yeni bir güzergâha kavuşmak ve Türkiye üzerinden Akdeniz limanlarına erişebilmek olacak. Ulaştırma maliyetlerinin mevcut durumda komşu ülkelere göre yaklaşık %30 daha yüksek olduğu dikkate alındığında, bunun Ermeni ekonomisi açısından önemli bir avantaj yaratması mümkün.

Türkiye tarafında ise özellikle Doğu Anadolu yeni ticaret ve lojistik hareketinden yararlanabilir. Van'ın Türkiye ile Kafkasya arasında bir ticaret merkezi haline getirilmesi yönündeki öneri bu açıdan dikkat çekiyor.

Daha geniş perspektifte ise sınırın açılması, Türkiye'nin Kafkasya ile ulaşım bağlantılarının çeşitlendirilmesine katkıda bulunabilir.

Ancak Erivan'ın teknik olarak “her an hazır” olduğunu açıklaması sınırın hemen açılacağı anlamına gelmiyor. Bunun gerçekleşmesi Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde alınacak siyasi kararlara bağlı.

Yine de son açıklamalar önemli bir değişime işaret ediyor: Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin gündemi giderek diplomasiden ticaret, demiryolları, kara geçişleri ve liman bağlantılarına doğru kayıyor.

Haber 7