Türkiye-Irak Enerji Anlaşması Bölgesel Petrol Ticaretini Değiştirebilir

Türkiye ile Irak, yalnızca Kerkük-Ceyhan petrol boru hattının geleceğini değil, bölgenin enerji haritasını da değiştirebilecek kapsamlı bir iş birliğine hazırlanıyor. Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayr'ın Ankara ziyareti sırasında, mevcut petrol akışını kesintiye uğratmayacak geçici bir anlaşmanın imzalanması ve ardından çok daha kapsamlı bir enerji ortaklığına geçilmesi bekleniyor.

Yeni plan yalnızca kuzey Irak petrolünü değil, güneydeki Basra sahalarını da Türkiye'nin Akdeniz'deki Ceyhan terminaline bağlayacak yeni bir enerji koridoru oluşturmayı hedefliyor.

Geçici anlaşma uzun vadeli iş birliğinin önünü açacak Taraflar öncelikle Kerkük-Ceyhan hattındaki petrol akışının kesintisiz devamını sağlayacak geçici bir protokol üzerinde çalışıyor. Bu düzenleme, yeni kapsamlı enerji anlaşması müzakere edilirken ihracatın sürmesini sağlayacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da geçtiğimiz hafta Irak Başbakanı Ali el-Zaidi ile yaptığı görüşmede hedeflerinin "en kısa sürede kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşması imzalamak" olduğunu açıklamıştı. Irak tarafı ise Türkiye'ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sevk edebileceklerini belirtti.

İlk etapta 750 bin varil ihracat Geçici protokol kapsamında Irak'ın kuzeyinden Ceyhan'a günlük yaklaşık 750 bin varile kadar ihracat kapasitesi hedefleniyor.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için üç temel koşul bulunuyor: Kuzey Irak'taki güvenlik koşullarının iyileşmesi,Kürdistan Bölgesi üretiminin tam kapasiteye dönmesi,Güney Irak petrolünün kuzeye taşınmasını sağlayacak lojistik altyapının tamamlanması.

Basra-Ceyhan hattı oyunun kurallarını değiştirebilir Asıl stratejik proje ise Basra-Hadisa-Kerkük-Ceyhan petrol koridoru.

Irak yönetimi, Basra'daki dev petrol üretimini kuzeye taşıyacak yeni bir boru hattı inşa etmeyi planlıyor. Projenin ilerleyen aşamalarında Suriye'nin Banyas Limanı'na ve Ürdün'ün Akabe Limanı'na uzanan bağlantılar da değerlendiriliyor.

Planlanan ana hattın kapasitesinin günde 2,5 milyon varile ulaşabileceği belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı'na alternatif Projeye hız kazandıran en önemli unsur ise Orta Doğu'da yaşanan jeopolitik gelişmeler.

İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar, Irak'ın petrol ihracatında alternatif güzergâh arayışını hızlandırdı.

Yeni kara koridoru sayesinde Irak, Basra Körfezi'ne bağımlılığı azaltarak petrolünü doğrudan Akdeniz'e ulaştırabilecek. Bu durum hem Irak'ın ihracat güvenliğini artıracak hem de Türkiye'yi bölgesel enerji transit merkezi konumuna daha da yaklaştıracak.

Uluslararası yatırımcılar devrede Projenin arkasında güçlü uluslararası destek de bulunuyor.

Irak hükümeti, fizibilite çalışmalarını yürütmek üzere Chevron, Capital TA ve Katar merkezli UCC Holding'in de yer aldığı uluslararası bir konsorsiyumla çalışıyor. Aynı zamanda boru hattının finansmanında Çin destekli altyapı modelleri de değerlendiriliyor.

Türkiye için stratejik fırsat Enerji anlaşması yalnızca petrol ticaretini artırmakla kalmayabilir.

Tam kapasiteye ulaşılması halinde Ceyhan Limanı yeniden Doğu Akdeniz'in en önemli enerji ihracat merkezlerinden biri haline gelebilir. Bu da Türkiye'nin enerji güvenliği, transit gelirleri ve bölgesel jeopolitik ağırlığı açısından önemli kazanımlar sağlayabilir.

Sonuç Türkiye ile Irak arasında müzakere edilen yeni enerji ortaklığı, Kerkük-Ceyhan hattının ötesine geçerek bölgesel petrol akışını yeniden şekillendirebilecek potansiyele sahip. Özellikle Basra-Ceyhan koridorunun hayata geçirilmesi, Irak'ın Hürmüz Boğazı'na bağımlılığını azaltırken Türkiye'nin de Avrupa'ya uzanan enerji koridorlarındaki stratejik konumunu güçlendirebilir. Ancak bu hedeflerin gerçekleşmesi, güvenlik koşulları, yatırım kararları ve iki ülke arasındaki uzun vadeli anlaşmanın tamamlanmasına bağlı olacak.