TSK'dan yeni stratejik plan: Türkiye Afrika ve Asya'da askeri üsler kurmaya hazırlanıyor

Türkiye, değişen küresel güvenlik ortamına uyum sağlamak amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) yapılanmasında yeni bir döneme giriyor. Milli Savunma Bakanlığı'nın üzerinde çalıştığı stratejik konsepte göre, Afrika ve Asya başta olmak üzere farklı kıtalarda yeni Türk askeri üsleri kurulması ve mevcut askeri varlığın genişletilmesi gündemde. Suudi Arabistan'ın Türkiye'ye askeri üs teklif ettiği belirtilirken, yurt dışındaki birliklerin yönetimi için yeni bir stratejik komutanlık da oluşturuldu. Hedef, TSK'yı yalnızca sınır güvenliğine odaklanan bir güç olmaktan çıkararak küresel ölçekte caydırıcılık sağlayabilecek bir yapıya dönüştürmek.

Türk Silahlı Kuvvetleri'nde üçüncü dönem başlıyor

Hürriyet yazarı Hande Fırat'ın aktardığı bilgilere göre Milli Savunma Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin gelecekteki görev ve sorumluluklarını yeniden şekillendirecek kapsamlı bir stratejik konsept üzerinde çalışıyor.

Yeni yaklaşımın iki temel hedefi bulunuyor:

• TSK'nın olası büyük ölçekli savaşlara hazırlanması.

• Türkiye'nin farklı kıtalardaki askeri varlığının genişletilmesi.

Fırat, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yakın tarihini üç ayrı döneme ayırıyor.

İlk dönem, Soğuk Savaş yıllarında konvansiyonel savaş ve ülke topraklarının savunulmasına odaklanan askeri yapılanmaydı.

İkinci dönem, yaklaşık 40 yıl boyunca terörle mücadele operasyonlarının ön plana çıktığı süreç oldu. Bu dönemde sınır ötesi harekâtlar, özel kuvvetler ve insansız hava araçları TSK'nın operasyonel kapasitesinde belirleyici rol oynadı.

Üçüncü dönem ise küresel savaş ihtimallerine hazırlık ve Türkiye'nin yurt dışındaki askeri varlığının genişletilmesi üzerine kuruluyor.

Haberde, büyük ölçekli savaşlara hazırlığın Türkiye'nin bir savaşa girmeyi planladığı anlamına gelmediği özellikle vurgulanıyor.

Amaç, büyük güçler arasındaki rekabetin sertleştiği ve savaş teknolojilerinin hızla değiştiği bir ortamda TSK'nın yeni tehditlere karşı hazırlıklı olması.

Afrika ve Asya'da yeni Türk askeri üsleri

Türkiye halihazırda Katar, Somali ve Libya gibi ülkelerde askeri varlık bulunduruyor.

Yeni strateji kapsamında bu ağın genişletilmesi planlanıyor.

Hande Fırat'ın haberine göre Afrika ve Asya ağırlıklı olmak üzere farklı kıtalardaki bazı ülkelerde kara, deniz ve hava unsurlarının konuşlandırılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Yeni askeri varlığın ikili savunma anlaşmaları ve Türkiye'nin üyesi olduğu ittifaklar çerçevesinde oluşturulması öngörülüyor.

Bu yaklaşım, ABD'nin dünya genelindeki askeri üs ve komutanlık ağıyla karşılaştırılıyor.

Ancak Türkiye'nin oluşturmayı planladığı yapının ölçeği, maliyeti ve hangi ülkeleri kapsayacağı henüz açıklanmış değil.

Yeni konsept yalnızca asker gönderilmesini içermiyor.

Askeri birliklerin sürdürülebilir biçimde görev yapabilmesi için lojistik hatların kurulması, ikmal kapasitesinin geliştirilmesi, ev sahibi ülkelerle anlaşmalar yapılması ve uzun vadeli siyasi ilişkilerin korunması gerekiyor.

Dolayısıyla yeni strateji, askeri kapasitenin yanında diplomatik ve ekonomik kaynakların da kullanılmasını gerektirecek.

Yurt dışındaki birlikler için yeni komutanlık kuruldu

TSK'nın küresel askeri yapılanmasına yönelik en somut adımlardan biri Ağustos 2026'da atıldı.

Milli Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk'ün açıklamasına göre Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde Uluslararası Müşterek Stratejik Komutanlık (UMSK) kuruldu.

Komutanlığın amacı, yurt dışında görev yapan Türk askeri birliklerinin sevk ve idaresinde etkinliği artırmak.

Yeni yapı, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı dahil olmak üzere yurt dışındaki askeri unsurların komuta ve kontrol kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor.

Komutanlığın başına Korgeneral Sebahattin Kılınç getirildi.

Kılınç, 2023 yılından Ağustos 2026'ya kadar Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapmıştı.

Milli Savunma Bakanlığı, yeni komutanlığın karargâhının nerede bulunacağını, personel sayısını ve hangi birliklerin doğrudan bu yapıya bağlanacağını henüz açıklamadı.

Bununla birlikte UMSK'nın kurulması, Türkiye'nin yurt dışındaki askeri varlığını daha merkezi ve koordineli bir yapıya dönüştürme hedefinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan'dan Türkiye'ye askeri üs teklifi

Yeni stratejinin en dikkat çekici gelişmelerinden biri Suudi Arabistan'ın Türkiye'ye kendi topraklarında askeri üs kurma teklifinde bulunması.

Hande Fırat'ın aktardığına göre Riyad yönetimi, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın ortak karargâhından bağımsız olarak Türkiye'ye bir askeri üs tahsis edilmesini önerdi.

Görüşülen modelin Katar'daki Türk askeri varlığına benzemesi bekleniyor.

Planlanan üssün başlıca görevleri arasında şunlar bulunuyor:

• Bölgesel askeri caydırıcılığın artırılması.

• Suudi Arabistan Silahlı Kuvvetleri'ne eğitim ve danışmanlık desteği verilmesi.

• Ortak savunma kapasitesinin geliştirilmesi.

• İki ülke arasındaki askeri koordinasyonun güçlendirilmesi.

Ancak üssün kurulması henüz kesinleşmiş değil.

Planın uygulanabilmesi için Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM'de onaylanması ve Türk askerinin konuşlandırılmasına yönelik gerekli yetkilendirmelerin tamamlanması gerekiyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ittifakı kurumsallaşıyor

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında oluşturulan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında kurumsal yapılanma çalışmaları devam ediyor.

Emekli Pakistanlı Korgeneral Nauman Mahmood, 23 Eylül'de ittifakın ilk genel sekreteri olarak atanmıştı.

Ortak karargâhta üç ülkeden beşer askeri ve diplomatik temsilcinin görev yapması planlanıyor.

Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan'dan talep ettiği savunma ve askeri kapasite ihtiyaçlarına ilişkin çalışmalar da sürüyor.

Tarafların bu talepleri kasım ayı ortasında Pakistan'da yapılması planlanan üçüncü toplantıda değerlendirmesi bekleniyor.

İttifakın resmi hedefi, ortak caydırıcılık ve savunma iş birliğinin güçlendirilmesi olarak tanımlanıyor.

Ankara, Mekke anlaşmasının herhangi bir ülkeye karşı kurulmuş askeri bir cephe olmadığını vurguluyor.

Yemen ve İran konusunda Ankara'nın yaklaşımı

Yeni askeri ittifakın Ortadoğu'daki çatışmalara nasıl yaklaşacağı da önem taşıyor.

Hande Fırat'ın aktardığı bilgilere göre Türkiye'nin Mekke anlaşması kapsamında Yemen'deki Husilere karşı bir askeri operasyona katılması gündemde bulunmuyor.

Ankara'nın gerektiğinde Husilerle dolaylı diplomatik temaslar yürüttüğü belirtiliyor.

Türkiye, bölgedeki askeri caydırıcılığını artırırken doğrudan çatışmalara dahil olmamayı hedefleyen bir politika izliyor.

Habere göre Washington yönetimi de Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ittifakı bölgesel denge ve istikrar açısından olumlu değerlendiriyor.

Ankara'daki beklenti, ABD'nin 2027-2028 döneminde Ortadoğu'daki doğrudan askeri yükünü azaltarak bölgesel ortaklarına daha fazla güvenlik sorumluluğu devretmesi yönünde.

Bu çerçevede Mekke ittifakının hem İran-İsrail geriliminin daha büyük bir savaşa dönüşmesini önleyecek caydırıcılığa katkıda bulunabileceği hem de İsrail'in bölgedeki hareket alanını dengeleyebileceği değerlendiriliyor.

Bununla birlikte söz konusu beklentilerin ne ölçüde gerçekleşeceği, ABD'nin bölge politikalarına ve Ortadoğu'daki güvenlik koşullarına bağlı olacak.

Libya'da yeni hedef: Önce tek ordu, sonra siyasi uzlaşma

Türkiye'nin yeni askeri stratejisinde Libya da önemli bir yer tutuyor.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, SAHA 2026 fuarı sırasında Libya'nın doğusundaki güçlerin komutan yardımcısı Saddam Hafter ve Trablus merkezli yönetimin Savunma Bakanlığı yetkilisi Korgeneral Abdülselam Zubi ile görüştü.

Ankara, Libya'nın hem doğusundaki hem de batısındaki askeri yapılarla ilişkilerini geliştiriyor.

Türkiye'nin iki tarafa da eğitim ve askeri uyum desteği verdiği belirtiliyor.

23 Ekim'de Ankara'da gerçekleştirilen görüşmelerde ortak bir komuta yapısının oluşturulmasına yönelik yeni formüller ele alındı.

Hande Fırat'ın haberine göre Ankara'nın üzerinde çalıştığı yaklaşım iki aşamadan oluşuyor.

İlk aşamada Libya'daki farklı askeri güçlerin tek bir ulusal ordu çatısı altında birleştirilmesi hedefleniyor.

İkinci aşamada ise siyasi uzlaşmanın sağlanması öngörülüyor.

Haberde, değerlendirilen en güçlü seçeneklerden birinin Abdülhamid Dibeybe'nin başbakan olarak görevini sürdürmesi ve Halife Hafter'in genelkurmay başkanlığına getirilmesi olduğu belirtiliyor.

Ancak Libya'daki aşiret ilişkileri, silahlı gruplar ve bölgesel güç dengeleri nedeniyle siyasi uzlaşmanın zaman alabileceği ifade ediliyor.

Libya'daki askeri birleşmenin gerçekleşmesi, Türkiye'nin ülkedeki diplomatik ve güvenlik rolünü de önemli ölçüde etkileyebilir.

Yeni stratejinin ekonomik ve jeopolitik sonuçları

TSK'nın yurt dışındaki askeri varlığının genişletilmesi, Türkiye'nin dış politika kapasitesini artırabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Askeri üsler, ev sahibi ülkelerle savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesi, askeri eğitim anlaşmalarının yaygınlaştırılması ve bölgesel krizlerde diplomatik etkinliğin artırılması açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte küresel askeri varlığın genişletilmesinin maliyetleri de bulunuyor.

Yurt dışındaki üslerin kurulması, personelin konuşlandırılması, lojistik hatların işletilmesi ve askeri teçhizatın bakımının sağlanması uzun vadeli bütçe kaynakları gerektiriyor.

Türkiye'nin yüksek savunma harcamaları ile enflasyonla mücadele ve kamu maliyesi hedefleri arasında nasıl bir denge kuracağı önem kazanabilir.

Yeni askeri üslerin Türkiye'nin güvenliğine sağlayacağı katkı kadar, ekonomik maliyetleri ve bölgesel siyasi riskleri de tartışma konusu olabilir.

Öte yandan Afrika ve Asya'da genişleyen askeri varlık, Türkiye'nin büyük güçler arasındaki rekabette daha görünür bir aktör haline gelmesine yol açabilir.

Bu durum Ankara'ya yeni diplomatik fırsatlar sunarken, farklı bölgesel anlaşmazlıklarda daha karmaşık tercihler yapmasını da gerektirebilir.

Sonuç: Türkiye bölgesel güçten küresel askeri aktöre mi dönüşüyor?

Milli Savunma Bakanlığı'nın üzerinde çalıştığı yeni stratejik konsept, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin görev tanımında önemli bir değişime işaret ediyor.

Soğuk Savaş döneminin sınır savunması ve son 40 yılın terörle mücadele odaklı yapılanmasının ardından TSK'nın daha geniş bir coğrafyada faaliyet göstermesi hedefleniyor.

Yeni komutanlığın kurulması, Suudi Arabistan'ın askeri üs teklifi, Afrika ve Asya'daki konuşlanma planları ve Libya'da yürütülen askeri diplomasi bu dönüşümün farklı boyutlarını oluşturuyor.

Ancak Türkiye'nin küresel ölçekte askeri varlık oluşturma hedefinin başarısı yalnızca askeri kapasitesine bağlı olmayacak.

Ev sahibi ülkelerle siyasi ilişkilerin sürdürülebilirliği, savunma bütçesinin imkanları, lojistik kapasite ve bölgesel güvenlik dengeleri de belirleyici olacak.

Yeni stratejinin temel hedefi, Türkiye'nin askeri gücünü yalnızca ülke sınırlarının korunması için değil, güvenlik çıkarlarının bulunduğu farklı bölgelerde caydırıcılık ve diplomatik etki oluşturmak amacıyla kullanması.

Kaynak: Hürriyet yazarı Hande Fırat'ın aktardığı bilgiler ve Milli Savunma Bakanlığı açıklamaları.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.