Siyasette İncil Savaşları: İlerici Papaz Texas’ta Muhafazakârların Kalesini Devirebilir mi?

Texas eyaletinin Houston banliyösündeki bir kilisede ibadet edenler, sıralarında Senato’nun Demokrat adayı James Talarico’ya karşı uyarıda bulunan broşürler buldular. Kilise papazı Steve Riggle ise siyasi uyarıyla yetinmeyip, Pazar vaazını genç adayın fikirlerine saldırmaya ayırdı; onun Hristiyanlık yorumunu "yanıltıcı ve tehlikeli bir ilahiyat" olarak nitelendirerek inananları kürtaj ve cinsel kimlik konusundaki tutumlarını reddetmeye çağırdı.

Buna rağmen Talarico, dine saldıran seküler bir siyasetçi değildi; aksine papaz olmaya hazırlanan,yoksulları, göçmenleri ve azınlıkları savunmak için Kutsal Kitap’a dayanan bir ilahiyat fakültesi öğrencisiydi.Hatta gerçek inancın sosyal adaletten ayrılamayacağını vurgulayarak İsa'nın öğretilerini seçim kampanyasının temel çıkış noktası hâline getirmişti.

Talarico, Senato koltuğu için Texas'ın Cumhuriyetçi Adalet Bakanı ve Başkan Donald Trump'ın en önde gelen müttefiklerinden biri olan Ken Paxton ile yarışıyor. Ancak bu rekabet, geleneksel seçim programlarının ötesine geçerek Hristiyanlığın iki farklı yorumu arasında bir çatışmaya dönüşüyor: Biri Hristiyan milliyetçiliği ve sağcı Cumhuriyetçilerle bağlantılı muhafazakâr bir yorum, diğeri ise İncil'i eşitlik, çoğulculuk ve marjinalleştirilmiş grupların haklarını savunmanın temeli olarak gören ilerici bir yorum.

İncil'i Yorumlama Yetkisi Kimde?

James Talarico kendisini, muhafazakâr seçmenlere dine olan saygısını kanıtlamaya çalışan ilerici bir siyasetçi olarak değil; bizzat inancının kendisini ilerici tutumlar benimsemeye sevk ettiği bir Hristiyan olarak sunuyor.

Vizyonunu, vaazlarında ve konuşmalarında sık sık tekrarladığı tek bir cümleyle özetliyor: "Tanrı'yı sevip başkalarından nefret edemezsiniz." Tanrı sevgisinin; göçmenlere kötü muamele etmek, yoksullara eziyet etmek ve ötekileştirilenleri hor görmekle çeliştiğini vurguluyor.

37 yaşındaki Talarico, zenginler ve nüfuz sahipleriyle yüzleşmek için İsa'nın tapınaktaki sarrafların ve tüccarların masalarını devirmesi hikâyesine dayanıyor. Bu nedenle, İncil'deki bu hikâyeden esinlenerek mevcut siyasi ve ekonomik düzene karşı "Masaları Devirmeye Başlayın" sloganını kullanıyor.

Talarico bu dini söylemi, populist bir ekonomik vizyonla birleştiriyor. ABD'deki gerçek bölünmenin sol ile sağ arasında değil, "zirvedekiler ile tabandakiler" arasında; yani iktidarı ve serveti elinde tutan zengin sınıf ile ekonomik politikaların bedelini ödeyen toplumun geri kalanı arasında olduğunu söylüyor.

Bu vizyon; milyarderlere ve büyük şirketlere uygulanan vergilerin artırılmasını, federal asgari ücretin saatlik 15 dolara yükseltilmesini, sağlık hizmetleri ile erken çocukluk eğitimine erişim imkânlarının genişletilmesini savunan seçim programında kendini gösteriyor.

Rakibi Ken Paxton ise geleneksel Hristiyan değerlerini korumaya, doğmamış çocukları (ceninleri) savunmaya ve okullarda ve kamu kurumlarında dinin varlığını güçlendirmeye dayanan karşıt bir okuma sunuyor. Kendisini radikal sola karşı Amerikan toplumunu savunan bir figür olarak resmeden Paxton,karşılaştığı siyasi ve hukuki krizlerden kurtuluşunu bile ilahi takdire bağlıyor.

Bu zıtlık, Paxton’ı takip eden skandallarla daha da keskinleşiyor. Bunlar arasında, eyalet Adalet Bakanlığı görevinden azil sürecine girmesine neden olan (ancak mahkûmiyetle sonuçlanmayan) yolsuzluk suçlamalarının yanı sıra, eşinin 2025 yılında dini gerekçelere dayanarak boşanma davası açmasına yol açan evlilik dışı ilişki iddiaları da yer alıyor. Bu davalar, muhafazakârların ahlaki söylemleri ile siyasi figürlerinin uygulamaları arasındaki çelişkiye dair tartışmaların parçası hâline geldi.

Texas Cumhuriyetçilere Sırtını mı Dönüyor?

Bu hesaplaşma, 1994'ten bu yana hiçbir Demokrat adayın eyalet düzeyinde seçim kazanamadığı ve en son Demokrat Senato zaferinin 1988'e dayandığı Texas'ın seçim tarihi göz önüne alındığında özel bir önem kazanıyor.

Trump 2024 başkanlık seçimlerinde eyaleti yaklaşık 14 puan farkla kazanmış olsa da, mevcut yarış Cumhuriyetçilerin başlangıçta beklediğinden çok daha çetin bir rekabete sahne oluyor.

Marist Üniversitesi tarafından ekim ayında yapılan bir anket, muhtemel seçmenler arasında Talarico'nun %47'ye %45 ile Paxton'ın önünde olduğunu gösterirken, Fox News anketi her iki adayın da %49 seviyesinde başa baş olduğunu ortaya koydu.

Ancak bu sonuçlar, Talarico'nun muhafazakâr Evanjelik tabanı ikna etmede tamamen başarılı olduğu anlamına gelmiyor. Anketler, beyaz Evanjeliklerin %74 ile %78'inin hâlâ Paxton'ı tercih ettiğini gösteriyor; bu da bu kesim ile Cumhuriyetçi Parti arasındaki ittifakın ne kadar köklü olduğunu yansıtıyor.

Bu rakamlar, Talarico'nun stratejisinin muhafazakâr Hristiyanları ilericilere dönüştürmeye değil, geleneksel Demokrat seçmenleri, siyah ve Latin Hristiyanları mobilize ederken ılımlı inançlılar ve bağımsızlar arasında sınırlı kazanımlar elde etmeye dayandığını gösteriyor.

Ancak Demokrat aday, ilerici inançları ile muhafazakâr bir eyalette kazanmanın gereklilikleri arasında denge kurmak gibi başka bir zorlukla da karşı karşıya. Nitekim kampanyası sırasında, trans bireylerin kadın sporlarına katılımıyla ilgili bazı önceki tutumlarını yumuşattı.

Georgia'dan Kansas'a

Cumhuriyetçi Parti'nin kalesi olması sebebiyle gözler Talarico'nun Texas'taki deneyimine çevrilmiş durumda; ancak Adam Hamilton, 1932'den bu yana Senato'ya hiçbir Demokratı seçmeyen Kansas eyaletinde paralel bir model sunuyor.

Hamilton sadece konuşmalarında dini çağıran bir siyasetçi değil; ABD'nin en büyük Metodist kiliselerinden birini yöneten ve cemaati yaklaşık 25 bin kişiden oluşan bir Metodist papaz. Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall'a karşı ilk kez seçim yarışına girmeden önce, onlarca yıllık dini ve sosyal çalışmalarla kamuoyundaki varlığını inşa etti.

Hamilton, Hristiyan değerlerinin yoksullara göz kulak olmayı, insan onuruna saygı duymayı ve zayıfları korumayı gerektirdiği inancından yola çıkıyor. Ancak Talarico'dan daha merkezci bir söylem sunarak Cumhuriyetçiler ile Demokratlar arasında iş birliğinin gerekliliğini vurguluyor ve dini inancın devlete empoze edilmesiyle karıştırılmasını reddediyor.

Şimdiye kadarki en başarılı model ise, tarihsel olarak ABD sivil haklar hareketinin en önemli simgelerinden Papaz Martin Luther King ile özdeşleşen Atlanta'daki Ebenezer Baptist Kilisesi'nin papazı Demokrat Senatör Raphael Warnock.

Warnock, dini söylem ile ilerici sosyal fikirlerin (özellikle sağlık sigortasının genişletilmesi ve ırk ayrımcılığıyla mücadele) birleşimi sayesinde 2021'de Georgia'nın Senato koltuğunu kazandı ve ardından 2022'de yeniden seçildi.

Geçtiğimiz haziran ayında Warnock, Demokrat Parti'nin kamusal söylemde din ve değerler alanını terk edip bunu sağa bırakmasını eleştirdi; inancın başkaları üzerinde otorite kurma aracı değil, sosyal adaletsizlikle mücadele etmenin bir yolu olması gerektiğini savundu.

Ancak bu üç aday tek bir ilerici Hristiyanlık modeli sunmuyor. Warnock'un deneyimi Siyah Kilise geleneklerine ve sivil haklar hareketine dayanırken, Hamilton ağırlığını geniş bir dini ağdan ve merkezci söylemden alıyor; Talarico ise ilerici ilahiyat ile ekonomik popülistliği harmanlayan yeni bir kuşak cazibesine dayanıyor.

Sahneye Geri Dönen Eski Bir Gelenek

Talarico, Warnock ve Hamilton, Amerikan siyasetinde yeni bir icat yapmaktan ziyade, Dini Sağ'ın yükselişi karşısında geri plana çekilen tarihsel bir geleneği yeniden canlandırıyorlar. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Amerikan Protestanlığı içinde, Hristiyanlığın sadece bireysel kurtuluşla ilgilenmemesi, aynı zamanda yoksulluk ve istismarı üreten ekonomik ve sosyal yapıları reforme etmeyi amaçlaması gerektiğini savunan "Sosyal İncil" (Social Gospel) hareketi doğdu.

Baptist İlahiyatçı Walter Rauschenbusch bu akımın en önemli teorisyenlerindendi. Yoksulluk ve sınıfsal adaletsizliği ahlaki ve dini meseleler olarak ele almaya çağırdı; Hristiyanlık mesajını işçilerin koşullarını iyileştirmek ve ekonomik eşitsizliği azaltmakla ilişkilendirdi.

Bu gelenek, Papaz Jesse Jackson'ın 1984 ve 1988'deki başkanlık kampanyalarına kadar uzandı; Jackson Siyah Amerikalıları, işçileri, çiftçileri, azınlıkları ve yoksulları geniş bir ilerici siyasi projede bir araya getiren "Gökkuşağı Koalisyonu"nu kurmaya çalıştı.

Son on yıllarda Papaz II. William Barber, özellikle Kuzey Carolina'da seçimlerde oy kullanma sürecine kısıtlamalar getiren eyalet yasasına karşı düzenlenen "Ahlaki Pazartesi" protestoları aracılığıyla bu akımın en önde gelen temsilcilerinden biri olarak öne çıktı.

Hristiyan Demokratlar

Pew Araştırma Merkezi verileri, bu stratejinin karşı karşıya olduğu meydan okumanın boyutunu ortaya koyuyor. 2024 başkanlık seçimlerinde beyaz Evanjelik Protestanların %81'i Trump lehine oy kullanırken,Evanjelik olmayan beyaz Protestanların %58'inin desteğini aldı.

Bu farklar, Demokratlar için en önemli fırsatın zorunlu olarak beyaz Evanjelik tabanın çoğunluğunu ele geçirmekte değil, ılımlı ve kararsız Hristiyanlara ulaşmakta ve kutuplaştırıcı ile göçmen karşıtı söylemden tiksinti duyan dindar seçmen kesimlerini yeniden harekete geçirmekte yattığını gösteriyor.

İlerici Third Act hareketinin kurucusu Bill McKibben, Amerikan Demokrat Partisi içindeki en önemli siyasi dönüşümün demokratik sosyalizmin yükselişi değil, Evanjelik Sağ'ın dini söylemdeki egemenliğinin ardından ilerici Hristiyanlığın siyasi alana geri dönüşü olabileceğini düşünüyor.

McKibben The New Yorker dergisindeki makalesinde, ilerici din adamlarının siyasete dönüşünün Hristiyan milliyetçiliğine ve Trump'ın politikalarına verilen bir yanıt olduğunu vurguluyor. Bu durum, Evanjeliklerin yükselişinden önce 1960'ların ortalarına kadar Amerikan Protestanlığındaki ana akımın yeniden canlanması olarak değerlendiriliyor.