İran Savaşı ve Rekor Dizel Fiyatları: Cumhuriyetçilerin Kongre’deki Çoğunluğu Tehlikede

3 Kasım’daki kritik oylama yaklaşırken yönetimin hamleleri; çiftçilere yönelik yardımlar, vergi kolaylıkları, arzı artırma girişimleri ve hatta parti içinde tepkilere yol açan Rus dizeli temin etme anlaşmasına kadar uzanıyor.

Amerikan Otomobil Birlikleri (AAA) verilerine göre, ABD genelinde normalin üzerinde seyreden ortalama benzin fiyatı 20 Ekim itibarıyla galon başına 4,28 dolara (geçen yıl 3,04 dolardı), dizel ise 6,32 dolara (geçen yıl 3,62 dolardı) ulaştı. Benzin fiyatı son haftada hafif bir düşüş gösterse de dizel yeniden yükselişe geçerek 22 Eylül’de kırdığı galon başına 6,53 dolarlık rekor seviyeye yaklaştı.

Çalışma İstatistikleri Bürosu verileri, akaryakıtın enflasyon üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor. Eylül ayında benzin fiyat endeksi %9,1 artarak tüketici fiyatlarındaki aylık yükselişin yarısından fazlasını oluşturdu. Yıllık enflasyon Ağustos’taki %3,4 seviyesinden %3,7’ye fırlarken, ısınma yakıtı fiyatları bir yılda %74,2 artış gösterdi.

Dizel maliyeti; lojistik, tarım makineleri ve gıda taşımacılığı kanalıyla doğrudan tüketiciye yansıyor. RSM Kıdemli Ekonomisti Joseph Brusuelas, dizel maliyetinin ekonomide hareket etmesi gereken gıda dâhil her şeye temas ettiğini vurguluyor.

Yüksek Maliyetli Hasat Sezonu

Iowa eyaletinde yaşayan çiftçi Aidan Struve, Wall Street Journal’a yaptığı açıklamada, ekipmanlarının yakıt maliyetinin geçen yılki 11,5 bin dolardan bu yıl 18 bin dolara yükseldiğini belirtti. Struve, maliyeti dengelemek için bazı bakım işlerini ertelediğini ve inşaatlarda fazla mesai yaptığını söyledi. Struve hâlâ Cumhuriyetçilere oy vermeyi düşünse de çevresindeki bazı çiftçilerin seçimi boykot etmeyi veya Demokratlara oy vermeyi tartıştığını dile getiriyor.

Söz konusu yakıt krizi, tarım sektöründeki genel gerilemenin bir parçası olarak öne çıkıyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA), Eylül ayı tahminlerinde sektörün net gelirinin 2026’da %2,6 azalarak 158,4 milyar dolara gerileyeceğini,enflasyon arındırıldığında bu düşüşün %5,5’i bulacağını öngördü.

Dizel ve gübre maliyetleri, gümrük vergileri ve tıkalı ihracat pazarlarıyla birleşerek Demokratlara muhafazakâr kırsal bölgelerde rekabet etme fırsatı sunuyor. Buna rağmen birçok çiftçi partisine sadık kalmaya devam ediyor.

Sandığa Gitmeme Tehlikesi

Cumhuriyetçilerin ana kaygılarından biri, seçmenin sandığa katılım oranı. Kansas Çiftçiler Birliği Başkanı Glenn Brunkow, ekonomik huzursuzluğun çiftçileri doğrudan Demokratlara yöneltmese de sandığa gitme arzularını körelttiğini ifade ediyor.

Söz konusu tablo nedeniyle Cumhuriyetçiler Kansas, Nebraska ve Iowa’daki Senato yarışlarına ciddi fonlar aktarırken,Trump da muhafazakâr eyaletlerde seçmen tabanını hareketlendirmek için mitingler düzenliyor.

Alaska’da ise ısınma yakıtına bağımlılık ve uzun mesafeli nakliye nedeniyle enerji maliyetlerinin etkisi katlanarak hissediliyor. Eski bir parti yetkilisi, seçmenlerin Trump’a sevgisinin sürdüğünü ancak yarı yolda bırakılmış hissettiklerini kaydediyor.

Anketler de ekonomik tabloyu doğrular nitelikte. 16-19 Ekim tarihlerinde yapılan Reuters/Ipsos anketine katılan kayıtlı seçmenlerin %47’si, oy tercihindeki en belirleyici faktörün "hayat pahalılığı" olduğunu belirtti. Aynı ankette seçmenlerin %41’i hayat pahalılığıyla mücadelede Demokratları daha yetkin görürken, Cumhuriyetçileri tercih edenlerin oranı %29’da kaldı.

Temsilcilerden Yönetime Fiyat Baskısı

Yüksek enflasyon, bazı Cumhuriyetçi adayları acil tedbir talep etmeye zorladı. Iowa Senatör adayı Ashley Hinson, dizel ihracatının geçici olarak durdurulmasını ve akaryakıttaki federal verginin askıya alınmasını istedi. Hinson, eyalet sakinlerinin İran ile yapılan savaşın faturasını pompalarda ödememesi gerektiğini vurguladı.

Michigan Senatör adayı Mike Rogers da iç piyasada arzı artırmak adına dizel ihracatının durdurulması çağrısına destek verdi. Ancak uzmanlar, ihracat yasağının rafinerilerin üretimi kısmasına ve benzin ile uçak yakıtı arzının da azalarak fiyatların daha da yükselmesine yol açabileceği konusunda uyarıyor.

ABD Tarım Bakanlığı, Trump’ın Kansas’taki mitingi sırasında, 2026 sezonu zararlarını hafifletmek adına çiftçilere 8 milyar dolarlık özel destek paketi açıklandığını duyurdu.

İç Gelir Servisi (IRS) ise tarım gibi muafiyetli alanlarda kullanılan dizele yönelik vergi cezalarını Aralık sonuna kadar askıya aldığını bildirdi.

Rus Dizeli Anlaşması Parti İçinde Çatlak Yarattı

Fiyatları düşürme çabaları, Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel alımı konusunda anlaşmaya varmasıyla siyasi açıdan daha da karmaşık hâle geldi. Yaptırımların esnetilmesini içeren bu adım, bazı Cumhuriyetçi adayları zor durumda bıraktı. Adaylardan Rogers Rus yakıtı alımına karşı çıkarken, Hinson alternatif çözümlere odaklanılması gerektiğini belirtti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’daki aksamalar ve Rus arzındaki düşüş nedeniyle küresel dizel arzının daraldığını ve darlık eğiliminin 2027’ye kadar sürebileceğini öngörüyor. Rapidan Energy Başkanı Bob McNally ise fiyatlarda kalıcı bir düşüşün ancak Basra Körfezi ile Rusya-Ukrayna arasındaki çatışmaların tamamen sona ermesiyle mümkün olabileceğini ifade ediyor.