Hürmüz Boğazı'nda Üç Tanker Vuruldu, Petrol Fiyatları Fırladı: ABD-İran Savaşı Yeniden Alevlenebilir

Özet: ABD'nin ara seçimlerden sonra İran'a yönelik hava saldırılarını yeniden başlatabileceği endişesi petrol fiyatlarını yükseltti. Brent petrolün aralık vadeli kontratı 118 dolara yaklaşırken, Hürmüz Boğazı çevresinde üç tankerin saldırıya uğradığı bildirildi. İran Devrim Muhafızları, 2 milyon varilden fazla petrol taşıyan bir süper tankerin terk edildiğini ve yanmaya devam ettiğini açıkladı. Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine saldırıları ve küresel motorin arzındaki sıkışıklık da enerji piyasalarındaki riskleri artırıyor.

Hürmüz Boğazı'nda tanker krizi: Üç gemi alev aldı

Küresel petrol piyasaları, Orta Doğu'da yeniden tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerlerini hedef alan saldırılar nedeniyle haftanın son işlem gününde sert yükseldi.

İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın girişinde 2 milyon varilden fazla petrol taşıyan bir süper tankerin terk edildiğini ve yanmaya devam ettiğini duyurdu.

İran tarafından yapılan bir diğer açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda bir süper tankerin mayına çarptığı ve bunun gün içerisinde alev alan üçüncü tanker olduğu belirtildi.

Bu açıklamalar, dünyanın en önemli petrol taşımacılığı güzergâhlarından birinde deniz güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) tarafından daha önce bildirilen iki ayrı olayda da tankerlerin saldırıya uğradığı belirtilmişti.

UKMTO'nun aktardığı bilgilere göre:

• Perşembe günü Hürmüz Boğazı'ndan çıkış yapan bir gemi, kaynağı belirlenemeyen bir mühimmatın isabet etmesi sonucu hasar gördü.

• İkinci olayda küçük bir tekne, bir tankere yaklaşarak geminin gövdesine patlayıcı düzenekler yerleştirdi.

İran Devrim Muhafızları'nın üçüncü tankere ilişkin açıklaması, bölgede deniz taşımacılığını tehdit eden olayların sürdüğüne işaret ediyor.

Bununla birlikte gemilerin kimlikleri, hasarın boyutu ve olayların birbirleriyle bağlantısı konusunda bağımsız doğrulama henüz bulunmuyor.

Petrol piyasaları açısından en önemli risk, saldırıların Hürmüz Boğazı'ndan yapılan sevkiyatları yeniden aksatması.

Brent petrol 118 dolara yaklaştı

Orta Doğu'daki askeri gerilimin yeniden tırmanabileceği endişesi, petrol fiyatlarında güçlü bir yükselişe neden oldu.

Londra saatiyle 11.16 itibarıyla petrol piyasalarında şu fiyatlar kaydedildi:

• Brent petrol, aralık vadeli kontrat: Yüzde 2,5 artışla 117,75 dolar.

• Brent petrol, ocak vadeli kontrat: Yüzde 2,5 yükselişle 113,55 dolar.

• ABD tipi WTI petrol, aralık vadeli kontrat: Yüzde 2,2 artışla 104,27 dolar.

Aralık vadeli Brent kontratının cuma günü sona erecek olması, işlem hacminin daha aktif olan ocak vadeli kontrata kaymasına neden oluyor.

İki kontrat arasındaki fiyat farkı, yakın vadede fiziksel petrol arzına ilişkin endişelerin güçlü olduğunu gösteriyor.

Petrol fiyatları ekim ayında yükselerek altı ayın en yüksek seviyelerine ulaşmıştı.

Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışının kısmen yeniden başlamasına rağmen küresel stokların düşük olması ve rafine petrol ürünlerinde arzın sıkışık kalması fiyatları desteklemeye devam ediyor.

Son tanker saldırıları ise bu kırılgan dengeye yeni bir jeopolitik risk ekledi.

Trump seçimlerden sonra İran'ı yeniden vurabilir

Petrol fiyatlarını yükselten en önemli gelişmelerden biri, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını yeniden başlatabileceği ihtimali.

Wall Street Journal'ın haberine göre üst düzey bir ABD komutanı, Başkan Donald Trump'a İran'a karşı uygulanabilecek askeri seçenekler hakkında bilgi verdi.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından İran'a yönelik hava saldırılarının yeniden başlayabileceği tehdidinde bulunmuştu.

Bu nedenle petrol yatırımcıları, gelecek haftaki seçimleri Orta Doğu'daki savaşın geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olarak izliyor.

Seçimlerin ardından Washington'ın askeri baskıyı artırması halinde İran'ın bölgedeki Amerikan hedeflerine veya enerji taşımacılığına yönelik misilleme seçeneklerini değerlendirebileceği endişesi bulunuyor.

Böyle bir senaryo, Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatının yeniden ciddi biçimde aksaması riskini gündeme getirebilir.

Petrol piyasasında fiyatları yükselten unsur yalnızca mevcut saldırılar değil, çatışmanın daha geniş bir bölgesel krize dönüşme ihtimali.

İran'dan ABD'ye sert mesaj: Taleplerimizden vazgeçmeyeceğiz

Washington ile Tahran arasında diplomatik temasların yeniden canlandırılmasına yönelik girişimler de sürüyor.

İran yönetimi, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından gönderilen bir mektubun yetkililere ulaştığını doğruladı.

Wall Street Journal, mektubun iki ülke arasındaki barış görüşmelerini yeniden başlatmayı amaçladığını bildirdi.

Ancak İran'ın müzakere sürecindeki önemli isimlerinden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, savaşın sona erdirilmesine ilişkin İran'ın temel pozisyonlarından taviz verilmeyeceği mesajını verdi.

Kalibaf'ın açıklamaları, diplomatik temasların sürmesine rağmen taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının devam ettiğini gösteriyor.

Bir tarafta ABD'nin askeri seçenekleri yeniden gündeme alması, diğer tarafta İran'ın müzakere koşullarında geri adım atmayacağını vurgulaması, piyasalardaki belirsizliği artırıyor.

Bu nedenle yatırımcılar, diplomatik girişimlerin yeni bir ateşkes veya kapsamlı anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağını yakından izliyor.

Petrol piyasasında hafta sonu tedirginliği

Global Risk Management Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, piyasalarda haftanın son işlem gününde gergin bir görünüm beklediğini belirtti.

Rasmussen'e göre yatırımcılar, savaşın nasıl gelişeceğine ilişkin belirsizlik nedeniyle hafta sonuna büyük riskli pozisyonlarla girmek istemeyebilir.

Ayrıca aralık vadeli Brent kontratının sona ermesi de kısa vadeli fiyat hareketlerini etkileyebilir.

Petrol piyasalarında hafta sonu boyunca yaşanabilecek askeri gelişmelerin pazartesi günü fiyatlara ani biçimde yansıması ihtimali, yatırımcıların pozisyonlarını azaltmasına yol açabiliyor.

Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yeni saldırılar yaşanması veya ABD'nin askeri hazırlıklarına ilişkin haberlerin artması, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara neden olabilir.

Ukrayna Rus petrol rafinerilerini yeniden hedef aldı

Küresel enerji piyasalarındaki arz sıkıntısı yalnızca Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklanmıyor.

Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları da özellikle motorin piyasasında arz endişelerini artırıyor.

Ukrayna güçlerinin Rusya'nın Samara bölgesindeki bir rafineriyi yeniden hedef aldığı bildirildi.

Saldırı, yaklaşık iki hafta süren görece sakin dönemin ardından gerçekleşti.

Bu ara, Rusya'nın petrol işleme faaliyetlerinde kısmi bir toparlanmaya olanak sağlamıştı.

Ancak yeni saldırı, rafineri üretimindeki iyileşmenin kalıcılığına ilişkin kuşkuları artırdı.

Rusya'nın petrol işleme tesisleri, daha önce de Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırılarından etkilenmişti.

Bu saldırılar nedeniyle bazı rafinerilerde üretim kesintileri yaşanırken, onarım çalışmalarının uzaması ve yaptırımların yedek parça teminini zorlaştırması sektör üzerindeki baskıyı artırıyor.

Öte yandan Rusya da gece saatlerinde Ukrayna'ya yönelik yeni bir saldırı düzenledi.

Karşılıklı askeri operasyonlar, enerji altyapısının savaşın önemli hedeflerinden biri olmaya devam ettiğini gösteriyor.

Motorin fiyatları için ikinci arz şoku riski

Rus rafinerilerine yönelik saldırılar, küresel motorin piyasası açısından özellikle önem taşıyor.

Motorin, kara taşımacılığından tarıma, sanayiden lojistiğe kadar geniş bir ekonomik faaliyet alanında kullanılıyor.

Rusya'nın rafineri üretiminde yaşanabilecek yeni kesintiler, uluslararası motorin arzını azaltarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.

Avrupa motorin vadeli işlemleri de Ukrayna'nın Samara bölgesindeki rafineri saldırısının ardından yükseldi.

Bu gelişme, petrol piyasasının aynı anda iki farklı arz riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor:

• Orta Doğu: Hürmüz Boğazı'nda tanker saldırıları ve ABD-İran çatışmasının yeniden tırmanması.

• Rusya: Ukrayna'nın rafineri saldırılarının petrol ürünleri üretimini ve ihracatını sınırlama ihtimali.

Bu iki riskin eş zamanlı büyümesi, özellikle motorin ve diğer rafine petrol ürünlerinin fiyatlarını ham petrol fiyatlarından daha fazla etkileyebilir.

ANZ: ABD seçimleri petrol piyasasının yeni kırılma noktası

ANZ Group stratejistleri Daniel Hynes ve Soni Kumari, gelecek haftaki ABD ara seçimlerini petrol piyasaları açısından önemli bir jeopolitik gelişme olarak değerlendirdi.

Stratejistlere göre seçimlerden sonra çatışmaların yeniden başlaması ihtimali, zaten kırılgan olan fiziksel petrol piyasasındaki belirsizliği artırıyor.

ABD'de savaşın yönetimine ilişkin kamuoyu memnuniyetsizliği de seçim gündeminde önemli bir yer tutuyor.

Yüksek akaryakıt fiyatları ve yaşam maliyetlerindeki artış, seçmenlerin ekonomik kaygılarını güçlendiriyor.

Özellikle tarım ve taşımacılık faaliyetlerinin yoğun olduğu eyaletlerde motorin fiyatlarındaki yükseliş, işletmelerin maliyetlerini artırıyor.

Trump yönetiminin gümrük tarifeleriyle bağlantılı ticaret politikaları da bazı bölgelerde ekonomik baskıları ağırlaştırıyor.

Bu nedenle İran savaşı ve enerji fiyatları, ABD iç siyasetindeki tartışmaların da önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Petrol piyasası ise seçim sonucundan bağımsız olarak Washington'ın savaş ve diplomasi politikalarında nasıl bir değişiklik yaşanacağını takip edecek.

İsrail seçimleri de Orta Doğu'daki belirsizliği artırdı

Bölgesel jeopolitik görünüm açısından bir diğer önemli gelişme İsrail'deki genel seçimler oldu.

Bu hafta gerçekleştirilen seçimlerde Başbakan Binyamin Netanyahu ve müttefikleri 53 sandalye elde etti.

Ana muhalefet bloğu ise 48 sandalyede kaldı.

Ancak Netanyahu'nun ittifakı, tek başına hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamadı.

Bu sonuç, İsrail'de hükümet kurma sürecine ilişkin belirsizliğin devam etmesine neden oldu.

Standard Chartered Enerji Araştırmaları Başkanı Emily Ashford, kesin bir çoğunluk ortaya çıkmamasının İran'la çatışmaya ilişkin belirsizliği uzatabileceğini belirtti.

Ashford'a göre seçim sonucu, bölgedeki askeri gerilimin yeniden tırmanması riskini anlamlı biçimde azaltmıyor.

İsrail'deki siyasi belirsizlik ile ABD'nin İran'a yönelik olası askeri adımlarının aynı döneme denk gelmesi, enerji piyasalarının jeopolitik gelişmelere karşı duyarlılığını artırıyor.

Türkiye için risk: Petrol, motorin ve enflasyon

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji ithalatçısı Türkiye açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.

Brent petrolün 118 dolara yaklaşması, Türkiye'nin enerji ithalat maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

Bunun yanında uluslararası motorin fiyatlarının yükselmesi, yurt içindeki akaryakıt fiyatlarını da etkileyebilir.

Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının oluşumunda uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru ve vergiler belirleyici rol oynuyor.

Bu nedenle küresel petrol ve motorin fiyatlarındaki artışın kalıcı hale gelmesi, pompa fiyatlarına yeni zamlar olarak yansıyabilir.

Akaryakıt maliyetlerindeki yükseliş ise yalnızca araç sahiplerini ilgilendirmiyor.

Taşımacılık, tarım, gıda dağıtımı ve sanayi üretiminde motorin önemli bir maliyet kalemi oluşturuyor.

Dolayısıyla enerji fiyatlarındaki yeni bir artış dalgası, enflasyon üzerinde doğrudan ve dolaylı baskı yaratabilir.

Ayrıca enerji ithalat faturasının yükselmesi, Türkiye'nin dış ticaret dengesi ve cari işlemler hesabı açısından da olumsuz bir gelişme olabilir.

Bununla birlikte fiyatlardaki günlük hareketlerin ne ölçüde kalıcı olacağı, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların devamına ve ABD-İran geriliminin seyrine bağlı olacak.

Petrol piyasasında üç kritik risk aynı anda büyüyor

Küresel petrol piyasası ekim ayını artan jeopolitik risklerle tamamlamaya hazırlanıyor.

Hürmüz Boğazı'nda tankerlerin hedef alınması, ABD'nin İran'a yeniden saldırabileceğine ilişkin endişeler ve Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik operasyonları, enerji arzına ilişkin belirsizliği artırıyor.

Piyasaların önümüzdeki günlerde izleyeceği başlıca gelişmeler şunlar olacak:

• Hürmüz Boğazı'nda tanker saldırılarının devam edip etmeyeceği ve petrol sevkiyatlarının etkilenme derecesi.

• ABD'nin 3 Kasım ara seçimlerinin ardından İran'a yönelik askeri politikasında değişiklik yapıp yapmayacağı.

• Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların yeni bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği.

• Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının motorin üretimi ve ihracatı üzerindeki etkileri.

• İsrail'deki hükümet kurma sürecinin bölgesel güvenlik politikalarına yansımaları.

Sonuç olarak, petrol fiyatlarındaki yükselişin arkasında yalnızca savaşın yeniden tırmanacağı korkusu değil, fiziksel enerji arzındaki mevcut sıkışıklık da bulunuyor.

Düşük stoklar ve rafine ürün piyasalarındaki arz sorunları, yeni bir jeopolitik şoka karşı küresel enerji piyasalarının hareket alanını daraltıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların devam etmesi veya ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını yeniden başlatması halinde petrol fiyatlarında oynaklığın artması beklenebilir.

Türkiye açısından ise en önemli risk, yükselen petrol ve motorin fiyatlarının enflasyonla mücadeleyi zorlaştırması ve enerji ithalat faturasını büyütmesi.

Bloomberg, ForInvest Haber

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.