Fon krizinde 105 milyar TL’lik çıkış: Kimler parasını zamanında çekti?

Binlerce yatırımcının parasının tasfiye sürecindeki fonlarda kilitli kaldığı fon krizinde, tasfiye ve temerrüt öncesindeki büyük para çıkışları tartışma yaratıyor. İki ayrı fondaki çıkışların toplamı 105,1 milyar TL’ye ulaşırken, özellikle tek bir yatırımcının yaptığı öne sürülen yaklaşık 45,5 milyar TL’lik çıkış dikkat çekiyor. Şimdi yanıt bekleyen soru şu: Kim, ne zaman ve hangi koşullarda fonlardan çıktı?

Sermaye piyasalarında fon krizinin ardından tartışmalar yeni bir boyuta taşınıyor. Artık yalnızca hangi fonların tasfiyeye girdiği veya yatırımcıların ne kadar kayıp yaşayacağı değil, sorunlar ortaya çıkmadan hemen önce fonlardan gerçekleştirilen büyük çıkışlar da mercek altında.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yedi şirkete ait 131 fon hakkında tasfiye kararı almasının ardından 830 milyar TL’yi aşan varlığın fonlarda mahsur kaldığı belirtiliyor.

Tasfiye sürecinin üç aydan altı aya uzatılmasının ardından ortaya çıkan veriler ise kriz öncesindeki büyük para hareketlerine ilişkin yeni sorular doğurdu.

Kaynakta yer alan verilere göre iki ayrı fondan toplam 105,1 milyar TL büyüklüğünde çıkış gerçekleşti.

Tek yatırımcıdan 45,5 milyar TL’lik çıkış iddiası

En dikkat çekici hareketlerden biri, Türkiye’nin büyük özel bankalarından birindeki sekiz yatırımcılı bir fonda yaşandı.

Fonun toplam büyüklüğünün, tek bir yatırımcının çıkışının ardından 52 milyar 886 milyon TL’den 7 milyar 418 milyon TL’ye gerilediği belirtiliyor.

Aradaki fark yaklaşık 45,5 milyar TL.

Ancak söz konusu yatırımcının kim olduğu ve çıkış işleminin hangi koşullarda gerçekleştirildiği kaynakta belirtilmiyor.

Bu nedenle tartışmanın merkezindeki temel soru, büyük tutarlı çıkışların fon krizinin ortaya çıkmasından önce hangi tarihlerde ve hangi yatırımcılar tarafından gerçekleştirildiği.

Mevcut bilgiler, söz konusu yatırımcının sorunlardan önceden haberdar olduğunu veya ayrıcalıklı bilgi kullandığını tek başına göstermiyor. Ancak işlemin büyüklüğü nedeniyle çıkışın zamanlaması ve koşulları yatırımcıların merak ettiği başlıklardan biri haline geldi.

Tera Portföy’den 59,6 milyar TL çıktı

Fon krizinin odağındaki Tera Portföy Birinci Serbest Fon tarafında da temerrüt ve tasfiye kararından önce büyük çıkışlar gerçekleşti.

28 Ağustos’ta yayımlanan yeni fon rehberinin ardından fondan toplam 59,6 milyar TL net nakit çıkışı yaşandığı belirtiliyor.

En yüksek günlük çıkışlar ise eylül ayının ilk iki gününde gerçekleşti.

1 Eylül’de fondan 28,4 milyar TL, 2 Eylül’de ise 21,7 milyar TL çıktı.

Aynı süreçte fonun yatırımcı sayısında net 8 bin 560 kişilik azalma meydana geldi.

Böylece yalnızca bu fon ile sekiz yatırımcılı diğer fonda gerçekleştiği belirtilen çıkışların toplam büyüklüğü yaklaşık 105,1 milyar TL’ye ulaşıyor.

Kritik soru: Kimler çıktı?

Rakamların büyüklüğü fon krizinde yeni bir tartışmanın önünü açıyor.

Tasfiye sürecindeki fonlarda binlerce yatırımcının parası kilitli kalırken, sorunlar kamuoyunun gündemine gelmeden önce gerçekleştirilen büyük çıkışların kimlere ait olduğu bilinmiyor.

Dolayısıyla tartışmanın merkezinde artık yalnızca fonların nasıl bu noktaya geldiği değil, büyük yatırımcıların hangi tarihlerde pozisyonlarını azalttığı veya tamamen çıktığı sorusu da bulunuyor.

Bu işlemlerin olağan yatırım kararları mı olduğu, yoksa kriz öncesindeki gelişmelerle herhangi bir bağlantısının bulunup bulunmadığı ise mevcut bilgilerle belirlenmiş değil.

Hedef Yatırım Bankası’nın 2 milyar TL’lik işlemi de gündemde

Fon piyasasındaki tartışmalar sürerken Hedef Yatırım Bankası ile ilgili başka bir büyük para transferi de gündeme geldi.

Bankanın 40,9 milyon dolar karşılığında, İsviçre merkezli Swissquote’un Akbank nezdindeki muhabirlik hesabına yaklaşık 2 milyar TL göndermek istediği belirtildi.

İşlemin swap olarak bildirildiği, ancak transferin Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından durdurulduğu açıklandı.

Bu işlem ile fonlardan gerçekleştirilen büyük çıkışlar arasında doğrudan bir bağlantı bulunduğuna ilişkin kaynakta bir kanıt yer almıyor. Ancak zamanlaması nedeniyle söz konusu transfer de fon krizi çevresindeki para hareketleri tartışmasının başlıklarından biri haline geldi.

TLY fonunda 524 katlık yükseliş

Fon krizinde dikkat çeken bir diğer başlık ise TLY fonunun geçmiş performansı.

Kaynakta verilen rakamlara göre fonun değeri 2021’den Ağustos 2026’ya kadar yaklaşık 524 katına çıktı.

Bu hesapla 2021’de fona 1 milyon TL yatıran bir yatırımcının pozisyonunun teorik değeri Ağustos 2026 itibarıyla yaklaşık 524 milyon TL’ye ulaşmış olacaktı.

Ancak fonun likidite sorunu yaşamasıyla birlikte yatırımcıların yüksek görünen fon değerleri üzerinden paralarını tahsil edememesi krizin temel sorunlarından biri haline geldi.

Fon yıllarca kapalıydı: İlk 12 yatırımcı kim?

TLY fonuna ilişkin bir başka dikkat çekici ayrıntı ise fonun 2021-2025 döneminde kapalı olması.

Kaynakta yer alan bilgilere göre bu dönemde fonda yalnızca 12 yatırımcı bulunuyordu.

Fon daha sonra daha geniş yatırımcı kitlesine açıldı.

Bu nedenle ilk dönemde fonda bulunan 12 yatırımcının kim olduğu ve fon daha geniş yatırımcı kitlesine açıldıktan sonra büyük tutarlı çıkış gerçekleştiren yatırımcılar bulunup bulunmadığı da tartışılıyor.

Ancak kaynak, bu kişilerin kimliklerini açıklamıyor ve söz konusu yatırımcıların herhangi bir usulsüz işlem gerçekleştirdiğine ilişkin kanıt sunmuyor.

Fon krizinde gözler para hareketlerine çevrildi

Fon krizinin bundan sonraki aşamasında yatırımcıların dikkatinin tasfiye sürecinin yanında kriz öncesindeki para hareketlerine yoğunlaşması bekleniyor.

Özellikle milyarlarca liralık çıkışların tarihleri, yatırımcıların kimlikleri ve işlemlerin hangi fiyatlardan gerçekleştirildiği kritik önem taşıyor.

Ortaya çıkan rakamlar tek başına bu yatırımcıların önceden bilgi sahibi olduklarını veya hukuka aykırı işlem yaptıklarını göstermiyor.

Ancak binlerce yatırımcının parasına erişemediği bir dönemde, bazı fonlardan tasfiye ve temerrüt öncesinde on milyarlarca liralık çıkış gerçekleşmiş olması, fon krizinde yanıt bekleyen soruların yalnızca fon yöneticileriyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Kaynak: NEFES