FAO: Küresel gıda fiyatları 4 yılın zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) küresel gıda fiyatları endeksi eylül ayında Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Karadeniz’deki ticaret ve taşımacılık sorunları, olumsuz hava koşulları ve yüksek enerji maliyetleri özellikle tahıl, şeker ve bitkisel yağ fiyatlarını yukarı çekiyor.

Küresel gıda fiyatlarında yeniden hızlanan yükseliş, enflasyon açısından yeni bir risk oluşturuyor. FAO’nun açıkladığı verilere göre küresel gıda fiyat endeksi eylül ayında 136,0 puana yükseldi. Ağustos ayı verisi ise 134,0 puan olarak revize edildi.

Endeks aylık bazda yaklaşık yüzde 1,5 yükselirken, böylece Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Fiyat artışında özellikle şeker, tahıl ve bitkisel yağlar etkili oldu. Karadeniz’de yaşanan taşımacılık sorunları ile önemli üretim bölgelerindeki olumsuz hava koşullarına ilişkin endişelerin aynı döneme denk gelmesi tarımsal emtia piyasalarındaki fiyat baskısını artırdı.

Şeker fiyatlarında sert yükseliş

FAO Şeker Fiyat Endeksi eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 6,1 yükseldi. Böylece şeker fiyatlarında artış üçüncü ayına taşındı.

Başlıca üretici bölgelerde olumsuz hava koşullarının üretim ve arz üzerindeki olası etkileri fiyatların yükselmesinde belirleyici oldu.

Tahıl fiyatlarında da güçlü bir artış kaydedildi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi eylülde aylık bazda yüzde 5,1 yükseldi.

ABD'de mısır veriminin beklentilerin altında kalabileceğine yönelik tahminler ve Karadeniz bölgesindeki tahıl ticaretinin aksaması fiyatları yukarı taşıdı.

Karadeniz'de yeniden artan gerilim, dünyanın önemli tarım ihracatçıları arasında bulunan Ukrayna ve Rusya'dan yapılan sevkiyatları daha zor ve pahalı hale getirirken, Avrupa'daki zayıf hasadın da küresel ticaret dengelerini değiştirebileceği belirtiliyor.

Bitkisel yağlar yükseldi, et fiyatları geriledi

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise eylül ayında yüzde 0,9 arttı. Güçlü talebin yanı sıra Güneydoğu Asya'daki hava koşullarının üretim üzerinde risk oluşturabileceğine ilişkin endişeler palm yağı fiyatlarını yukarı çekti.

Buna karşılık et fiyatlarında düşüş yaşandı. FAO Et Fiyat Endeksi yüzde 1,1 geriledi.

Düşüşte kanatlı eti fiyatlarının gerilemesi etkili olurken, Avrupa Birliği'nin uygulamaya koyduğu yeni ithalat kuralları sonrasında talebin azalması da fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

Hürmüz ve Karadeniz gıda fiyatlarını tehdit ediyor

FAO Başekonomisti Maximo Torero, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki taşımacılık sorunları ile iklim kaynaklı şokların enerji, ulaştırma ve temel gıda ürünleri üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Torero, bu baskıların uzun süre devam etmesi halinde özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici gıda fiyatlarına yansıyabileceği uyarısında bulundu.

Yüksek enerji fiyatları tarımsal üretim maliyetlerinden gübreye, taşımacılıktan gıda işleme sektörüne kadar geniş bir alanda maliyetleri artırabileceği için gıda fiyatlarındaki yükselişin genel enflasyon üzerindeki etkisi de yakından izleniyor.

ABD-Çin tarım ticaretinde belirsizlik sürüyor

Küresel tarım piyasalarının bir diğer belirsizlik kaynağını ABD ile Çin arasındaki ticaret oluşturuyor.

Pekin'in planlanan gümrük vergisi indirimlerinin ABD'den daha fazla mısır ve buğday alımına dönüşüp dönüşmeyeceği henüz netlik kazanmış değil.

Tarım ürünlerindeki fiyat hareketlerini izleyen diğer göstergeler de benzer bir tablo ortaya koyuyor. Buğdaydan kahveye kadar 10 önemli tarım ürününü takip eden Bloomberg Agriculture Spot Index, bu hafta 2022'den bu yana en güçlü çeyreklik yükselişini kaydetti.

Chicago'da işlem gören mısır ve buğday fiyatları yüzde 15, soya fasulyesi ise yüzde 13 yükseldi.

FAO üretim tahminini korudu

FAO ayrı bir raporunda 2026 yılı küresel tahıl üretimi tahminini 2,979 milyar ton seviyesinde korudu.

Buna karşılık kurum, 2026/2027 sezonu küresel tahıl ticareti tahminini önceki aya göre yüzde 0,7 aşağı çekti. Revizyonda, Karadeniz'deki taşımacılık kısıtlamaları nedeniyle buğday ve mısır ihracatına yönelik beklentilerin düşürülmesi etkili oldu.

Küresel gıda fiyatlarındaki yükselişin enerji maliyetlerindeki artışla aynı döneme denk gelmesi, önümüzdeki aylarda özellikle gıda ve enerji ithalatçısı ekonomiler açısından enflasyon risklerinin yeniden güçlenebileceğine işaret ediyor.