Dünya Bankası: Emtia fiyatları 2026'da yüzde 23 artacak, küresel ekonomi yeni şoklarla karşı karşıya

Özet: Dünya Bankası'nın son Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre, küresel emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 23 yükselmesi bekleniyor. Orta Doğu'daki çatışmaların enerji arzını sekteye uğratması, petrol stoklarının azalması, tahıl sevkiyatlarındaki aksamalar ve El Niño kaynaklı iklim riskleri fiyatları yukarı çekiyor. Banka, olumsuz senaryoda Brent petrolün 2027'de 105 dolara ulaşabileceği ve gıda fiyatlarının 2022 seviyelerini aşabileceği uyarısında bulundu.

Enerji fiyatlarında dört yılın zirvesi bekleniyor

Dünya Bankası Grubu'nun yayımladığı son Emtia Piyasaları Görünümü raporu, küresel ekonominin aynı anda birden fazla arz şokuyla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, küresel emtia fiyatlarının 2026'da yüzde 23 yükselmesinin ardından 2027 yılında yüzde 7 gerilemesi öngörülüyor.

Orta Doğu'daki çatışmaların petrol stoklarını azaltması ve enerji arzını olumsuz etkilemesi nedeniyle enerji fiyatlarının dört yılın en yüksek seviyesine ulaşması bekleniyor.

Dünya Bankası'nın temel tahminleri şöyle:

• Genel emtia fiyatları: 2026'da yüzde 23 artış, 2027'de yüzde 7 düşüş.

• Enerji fiyatları: 2026'da yüzde 32 artış.

• Brent petrol: 2025'teki 69 dolardan 2026'da ortalama 91 dolara yükseliş, 2027'de 79 dolara gerileme.

• Gıda emtia fiyatları: 2026'da yaklaşık yüzde 10, 2027'de yüzde 7 artış.

• Gübre fiyatları: 2026'da yüzde 14 yükseliş.

• Metal fiyatları: 2026'da yüzde 25 artış.

• Değerli metaller: 2026'da yüzde 40 yükseliş.

Banka, mevcut tahminlerin küresel emtia arzını etkileyen çatışmalarda önemli bir tırmanma yaşanmayacağı varsayımına dayandığını vurguladı.

Petrol arzında 40 yılı aşkın sürenin en sert daralması

Rapora göre, küresel petrol arzının 2026 yılında yüzde 5,2 azalması bekleniyor.

Bu oran, 2020'deki küresel resesyon hariç tutulduğunda, 40 yılı aşkın sürenin en büyük yıllık üretim düşüşüne işaret ediyor.

Petrol tüketiminin ise aynı dönemde yüzde 2,5 gerilemesi öngörülüyor. Bu, 2020 ve 1980'in ardından kaydedilecek en büyük üçüncü yıllık daralma olacak.

Yüksek petrol fiyatları ve arz sıkıntıları tüketimi sınırlarken, özellikle Çin'de elektrifikasyonun yaygınlaşması petrol talebini azaltan unsurlar arasında yer alıyor.

Buna rağmen küresel petrol üretiminin tüketimin altında kalması bekleniyor. Aradaki farkın stoklardan karşılanması, küresel enerji piyasalarını yeni arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale getiriyor.

Kötü senaryoda Brent petrol 105 dolara çıkabilir

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesi ve Rusya'nın petrol altyapısındaki hasarın devam etmesi halinde enerji fiyatlarının temel tahminlerin üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

Raporda ele alınan olumsuz senaryoda, birden fazla riskin aynı anda gerçekleşmesi değerlendiriliyor.

Bu senaryoya göre:

• Orta Doğu'daki çatışmalar enerji arzını daha fazla aksatıyor.

• Rusya'nın petrol altyapısındaki hasar devam ediyor.

• Karadeniz'deki tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırılar artıyor.

• Güçlü bir El Niño hava olayı tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor.

• Enerji ve gübre maliyetlerindeki yükseliş gıda fiyatlarına yansıyor.

Bu koşullar altında Brent petrolün 2027 yılı ortalamasının 105 dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Gıda emtia fiyatlarının ise temel senaryonun yüzde 12 üzerine çıkarak 2022 yılındaki seviyelerini aşabileceği belirtiliyor.

Dünya Bankası, bu risklerin aynı anda gerçekleşmesinin 2010'lu yılların başında yaşanana benzer bir gıda krizine yol açabileceği ve daha fazla insanı aşırı yoksulluğa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

Dünya Bankası: En yoksul kesimlerin korunması öncelik olmalı

Dünya Bankası Baş Ekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse, emtia piyasalarının aynı anda birden fazla büyük şokun etkisi altında olduğunu söyledi.

Köse, yüksek enerji maliyetleri ve ticaretteki aksamaların çok sayıda emtianın fiyatını artırdığını belirterek, bu gelişmelerin enflasyon, gıda güvensizliği ve ekonomik büyüme üzerindeki riskleri ağırlaştırdığını ifade etti.

Köse'ye göre öncelik, en yoksul kesimlerin korunması ve yüksek borç yüküyle mücadele eden düşük gelirli ülkelere destek sağlanması olmalı.

Dünya Bankası Grubu da mevcut finansman araçları üzerinden ülkelere destek sağlamayı sürdürürken, kendi kaynaklarının yanında özel sektör sermayesini harekete geçirme kapasitesini artırmayı hedeflediğini açıkladı.

Gıda fiyatları iki yılda yüzde 18 artacak

Dünya Bankası, gıda emtia fiyatlarının 2026 yılında yaklaşık yüzde 10, 2027 yılında ise yüzde 7 yükselmesini bekliyor.

Böylece iki yıllık kümülatif artışın yaklaşık yüzde 18'e ulaşacağı tahmin ediliyor.

Raporda gıda fiyatlarını etkileyen başlıca gelişmeler şöyle sıralanıyor:

• Orta Doğu'daki çatışmaların küresel ticaret ve taşımacılık üzerindeki etkileri.

• Tahıl sevkiyatlarında yaşanan kesintiler.

• El Niño hava olayının tarımsal verim üzerindeki olası olumsuz sonuçları.

• Yüksek petrol ve diğer enerji fiyatları.

• Gübre maliyetlerindeki artış.

Dünya Bankası, özellikle düşük gelirli ülkelerde gıda fiyatlarının yükselmesinin hanehalklarının satın alma gücünü olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

Gübre fiyatlarında yüzde 14 artış öngörülüyor

Tarımsal üretimin temel girdilerinden gübre fiyatlarının 2026'da yüzde 14 artması bekleniyor.

Rapora göre, yılın başlarında üre fiyatlarında sert bir yükseliş yaşandı. Daha sonra bu artışın bir bölümü geri alındı.

Dünya Bankası, gübre fiyatlarının 2027 yılında yeniden 2025 seviyelerine dönmesini öngörüyor.

Enerji maliyetleri ve gübre fiyatlarındaki artış, tarımsal üretim maliyetleri üzerinde baskı oluşturan başlıca faktörler arasında gösteriliyor.

Sanayi metallerinde rekor fiyatlar

Dünya Bankası'nın tahminlerine göre, metal fiyatları 2026 yılında yüzde 25 artarak yeni bir zirveye ulaşacak.

Özellikle alüminyum, bakır ve kalay fiyatlarının rekor seviyelere yükselmesi bekleniyor.

Raporda metal fiyatlarını destekleyen gelişmeler arasında yenilenebilir enerji yatırımları, elektrikli araç üretimi ve veri merkezlerinin yaygınlaşması öne çıkıyor.

Yıl içinde yaşanan arz kesintileri de fiyat artışlarına katkıda bulunuyor.

Dünya Bankası, sanayi metallerinin fiyatlarında 2027 yılında yüzde 3 düşüş bekliyor.

Altın ve diğer değerli metallerde yüzde 40 yükseliş

Jeopolitik gerilimler ve ekonomi politikalarına ilişkin belirsizlikler, değerli metallere yönelik güvenli liman talebini destekliyor.

Dünya Bankası, değerli metal fiyatlarının 2026 yılında yüzde 40 yükselmesini öngörüyor.

Raporda, fiyatların 2027'de bir miktar gerilemesinin beklendiği ancak 2015-2019 dönemindeki ortalama seviyelerin üç katından daha yüksek kalacağı belirtildi.

Değerli metallere yönelik talebin temelinde jeopolitik riskler ve politika belirsizlikleri bulunuyor.

Emtia piyasalarındaki fiyat şokları birbirini etkiliyor

Dünya Bankası raporunun özel bölümünde, farklı emtia piyasaları arasındaki fiyat bağlantıları incelendi.

Araştırmada, bir emtianın fiyatındaki dalgalanmanın ne ölçüde diğer emtiaların fiyatlarında meydana gelen şoklardan kaynaklandığı değerlendirildi.

Bulgular, ekonomik ve finansal stres dönemlerinde emtia piyasaları arasındaki oynaklık bağlantılarının güçlendiğini gösteriyor.

Bu eğilimin, Orta Doğu'daki mevcut çatışmanın başlamasından bu yana da belirginleştiği kaydedildi.

Rapora göre, sanayi metalleri ortalama olarak diğer emtia gruplarına en fazla fiyat oynaklığı aktaran kategori konumunda bulunuyor.

Bununla birlikte, Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasının ardından petrol fiyatlarının diğer emtia piyasalarına oynaklık aktarma rolü önemli ölçüde arttı.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.