Çin'in dış ticaret fazlası 1 trilyon doları aştı: Avrupa Birliği ile ticaret dengesizliği büyüyor

Çin, 2026'nın ilk 10 ayında dış ticaret fazlasını 1 trilyon doların üzerine taşıyarak tarihi bir eşiği ikinci kez geçti. Ekim ayında ithalatın yüzde 42, ihracatın ise yüzde 35'in üzerinde artmasına rağmen dış ticaret fazlası 105,3 milyar dolar oldu. Avrupa Birliği ile ticarette oluşan 310 milyar doları aşan fazla, Brüksel'in Pekin'e yönelik ekonomik güvenlik endişelerini artırıyor.

Çin'den dış ticarette yeni trilyon dolarlık rekor

Çin ekonomisi, küresel ticarette artan korumacılık eğilimlerine ve büyük ticaret ortaklarıyla yaşadığı gerilimlere rağmen ihracat gücünü koruyor.

Bloomberg'in Çin Gümrük Genel İdaresi verilerine dayandırdığı habere göre, ülkenin 2026 yılının ilk 10 ayındaki mal ticareti fazlası 1 trilyon doları biraz aştı.

Bu rakam, Çin'in aynı dönemde dış ticaret fazlasını geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 9 artırdığını gösteriyor. Çin, 2025 yılının tamamında 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlası vermişti.

Ekim ayı verileri ise hem ihracat hem de ithalatta beklentilerin üzerinde bir hızlanmaya işaret etti.

• İthalat: Geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık yüzde 42 arttı.

• İhracat: Yıllık bazda yüzde 35'in üzerinde yükseldi.

• Aylık dış ticaret fazlası: 105,3 milyar dolar oldu.

• Ocak-Ekim dönemi: Toplam dış ticaret fazlası 1 trilyon doları aştı.

Ekim ayında ithalatın ihracattan daha hızlı büyümesi nedeniyle aylık dış ticaret fazlası mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Bununla birlikte, yılın ilk 10 ayındaki toplam fazla Çin'in küresel mal ticaretindeki güçlü konumunu koruduğunu ortaya koydu.

Avrupa Birliği ile ticaret fazlası 310 milyar doları geçti

Çin'in dış ticaretindeki en dikkat çekici gelişmelerden biri, Avrupa Birliği ile arasındaki ticaret dengesizliğinin giderek büyümesi oldu.

Ekim ayında Çin'in AB'ye ihracatı, birlikten yaptığı ithalatı 33,4 milyar dolar aştı.

Böylece yılın ilk 10 ayında Çin'in Avrupa Birliği karşısındaki toplam ticaret fazlası 310 milyar doların üzerine çıktı.

Bu tutar, Çin'in toplam dış ticaret fazlasının yaklaşık üçte birine karşılık geliyor.

Avrupalı liderler, Çin kaynaklı ithalatın ekonomik güvenlik, sanayi rekabeti ve Avrupa tek pazarının işleyişi üzerindeki etkilerini giderek daha fazla tartışıyor.

AB yönetimi, mevcut ticaret düzenlemelerindeki boşlukları kapatacak ve Avrupa şirketlerini koruyacak yeni önlemler üzerinde çalışıyor.

Pekin ise ticaret dengesizliğine ilişkin eleştirilere karşı çıkıyor.

Çin Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang gibi üst düzey yetkililer, özellikle ileri teknoloji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarının Çin'in ithalatını sınırladığını savunuyor.

Pekin yönetimine göre bu kısıtlamalar kaldırılırsa Çin, diğer ülkelerden daha fazla ürün satın alabilecek.

Çin ihracatının yeni lokomotifi: YZ ve yüksek teknoloji

Çin'in ihracatındaki güçlü artışın arkasında, küresel yapay zekâ (YZ) yatırımlarının hızlanması önemli rol oynuyor.

Özellikle veri merkezleri, yarı iletkenler, bilgisayar parçaları ve ileri teknoloji donanımlarına yönelik talep, Çin'in dış satışlarını destekliyor.

Ekim ayında yüksek teknoloji ürünleri ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 67 arttı. Bu, 2021 yılının başından bu yana kaydedilen en hızlı büyüme oldu.

Çip ve bilgisayar ihracatındaki artışlar ise üç haneli oranlara ulaştı.

Yılbaşından bu yana Çin'in ihracat değerindeki artışın yaklaşık yüzde 40'ı yalnızca çip ve bilgisayar parçalarından kaynaklandı.

Bu gelişmede, dünya genelinde veri merkezi yatırımlarının hızlanmasıyla birlikte ilgili ürünlerin fiyatlarının yükselmesi de etkili oldu.

Guotai Junan International Başekonomisti Hao Zhou, Çin'in yüksek dış ticaret fazlasının giderek zorlaşan küresel ticaret ortamına rağmen ihracat sektörünün dayanıklılığını ve rekabet gücünü gösterdiğini belirtti.

Bloomberg Economics: İç talep zayıf, ekonomi dış pazarlara bağımlı

Çin'in ihracat performansı güçlü olsa da ekonomistler büyümenin yapısına ilişkin önemli risklere dikkat çekiyor.

Bloomberg Economics ekonomisti David Qu'ya göre, ekim ayında ihracat ve ithalatın birlikte hızlanması teknoloji imalatının Çin ekonomisindeki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu.

Ancak iç talepte yeterli toparlanmanın görülmemesi, ekonomik büyümeyi dış pazarlardaki gelişmelere karşı kırılgan hale getiriyor.

Özellikle YZ donanımı üreten şirketler, büyük ölçüde yabancı pazarlardan gelen siparişlere bağımlı durumda.

Çin ayrıca ithal ettiği teknoloji bileşenlerini işleyerek yeniden ihraç eden önemli bir üretim merkezi konumunda bulunuyor.

Bu nedenle ABD'de veri merkezi yatırımlarının yavaşlaması gibi bir gelişme, Çin'in ihracatına ve dolayısıyla ekonomik büyümesine olumsuz yansıyabilir.

Küresel YZ yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin artan soru işaretleri de Çin'in ihracat görünümü üzerindeki belirsizlikleri artırıyor.

Goldman Sachs: Çin'in ihracat gücü yalnızca YZ'den kaynaklanmıyor

Goldman Sachs ekonomistlerinin analizine göre Çin'in ihracatındaki büyüme, YZ donanımlarıyla sınırlı değil.

İhracat hacmindeki artış, farklı yüksek teknoloji sektörlerine yayılıyor.

Özellikle Pekin yönetiminin stratejik öncelik verdiği ve "Yeni Üçlü" olarak tanımlanan sektörler öne çıkıyor:

• Elektrikli otomobiller

• Güneş panelleri

• Bataryalar

Bunların yanı sıra endüstriyel robotlar da ihracat büyümesine katkı sağlıyor.

Goldman Sachs, YZ ile bağlantılı ticaretin önemli bölümünün ithal edilen parçaların Çin'de birleştirilerek yeniden ihraç edilmesinden oluştuğunu belirtiyor.

Bu nedenle YZ donanımlarındaki yüksek ihracat artışının dış ticaret fazlasına net katkısı, brüt ihracat rakamlarının düşündürdüğünden daha sınırlı kalabiliyor.

Buna karşılık elektrikli araçlar, bataryalar ve güneş enerjisi ekipmanları gibi sektörlerde Çin'in küresel üretim ve ihracat kapasitesi genişlemeye devam ediyor.

İthalatta 2021'den bu yana en hızlı artış: Petrol alımları sıçradı

Çin'in ekim ayı dış ticaret verilerinde en büyük sürprizlerden biri ithalatta yaşandı.

İthalatın yıllık bazda yaklaşık yüzde 42 artması, 2021'den bu yana en hızlı büyümeye işaret etti.

Bu artışın önemli nedenlerinden biri ham petrol alımlarındaki toparlanma oldu.

Çin, ekim ayında yaklaşık 42 milyon ton ham petrol ithal etti. Bu miktar mart ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye karşılık geliyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin de etkisiyle ham petrol ithalatının parasal değeri dört yılın zirvesine çıktı.

Rafine petrol ürünleri ithalatında da güçlü artış kaydedildi.

Daha önce Çin'in kamuya ait rafinerilerinin petrol stoklarını yenilemek amacıyla ithalatlarını artıracağı beklentisi bulunuyordu.

Ancak ithalattaki güçlü artış yalnızca enerjiyle sınırlı kalmadı. Yarı iletken fiyatlarındaki yükseliş ve altın gibi belirli emtialara yönelik talep de toplam ithalat faturasını büyüttü.

Bununla birlikte ekonomistler, ithalattaki sıçramanın Çin'de geniş tabanlı bir iç talep toparlanması anlamına gelmediği görüşünde.

İthalat artışının belirli ürün gruplarında yoğunlaşması, tüketim ve özel sektör talebindeki zayıflığın devam ettiğine işaret ediyor.

ABD, Avrupa ve ASEAN'a ihracatta güçlü büyüme

Çin'in ihracatındaki artış, başlıca ticaret ortaklarına yapılan satışlarda da kendini gösterdi.

Ekim ayında yıllık bazda:

• Avrupa Birliği'ne ihracat: Yüzde 20'nin üzerinde arttı.

• ABD'ye ihracat: Yüzde 30'un üzerinde yükseldi.

• ASEAN ülkelerine ihracat: Yüzde 40'ın üzerinde büyüdü.

Ön verilere göre Hollanda, İngiltere ve Brezilya'ya yapılan ihracatta da belirgin hızlanma yaşandı.

Güney Kore'ye yönelik ihracat ise rekor hızda büyüdü.

Asya'daki teknoloji üretim zincirlerinin birbirine bağlı yapısı, özellikle yarı iletkenler ve bilgisayar donanımları ticaretini destekleyen unsurlardan biri oldu.

Çin'in büyüme modeli küresel ticaret gerilimlerini artırıyor

Çin'in dış ticaret fazlasının yeniden 1 trilyon doları aşması, ülkenin ihracata dayalı büyüme modelinin gücünü ortaya koyarken ticaret ortaklarıyla yaşadığı anlaşmazlıkları da gündemde tutuyor.

Özellikle Avrupa Birliği ile ticaret fazlasının 310 milyar doları geçmesi, Brüksel'in Çin'e yönelik ticaret politikalarını daha da önemli hale getiriyor.

Diğer taraftan YZ donanımları, elektrikli araçlar, bataryalar ve güneş panelleri gibi sektörlerdeki ihracat büyümesi Çin'in küresel üretim zincirlerindeki ağırlığını koruduğunu gösteriyor.

Ancak Bloomberg Economics'in dikkat çektiği gibi, iç talebin yeterince güçlenmediği bir ekonomide dış pazarlara bağımlılık önemli bir kırılganlık kaynağı olmaya devam ediyor.

Küresel teknoloji yatırımlarında yaşanabilecek yavaşlama ve büyük ticaret ortaklarının uygulayabileceği yeni kısıtlamalar, Çin'in önümüzdeki dönemdeki ihracat performansını belirleyecek başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

Kaynak: Bloomberg, Çin Gümrük Genel İdaresi, Bloomberg Economics ve Goldman Sachs.