Bakır altının getirisini ikiye katladı: Fiyatlar tarihi rekora çıktı

Bakır fiyatları Londra Metal Borsası'nda ton başına 14 bin 533 dolara çıkarak tarihi zirvesini yeniledi. Son 12 ayda yüzde 47 değer kazanan bakır, aynı dönemde yüzde 21 yükselen altının getirisini ikiye katladı. Yükselişin arkasında YZ veri merkezleri, elektrik şebekeleri, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji ve savunma sektörlerinden beklenen güçlü talep ile yeni maden arzının hızla artırılamaması bulunuyor.

Küresel emtia piyasalarının yeni yıldızı bakır oldu. Londra Metal Borsası'nda (LME) bakırın ton fiyatı gün içinde yüzde 0,8 yükselerek 14 bin 533 dolara çıktı ve ocak ayında gördüğü önceki rekoru geride bıraktı.

Bakırın son 12 aylık getirisi yüzde 47'ye ulaşırken, aynı dönemde ons altındaki yüzde 21'lik yükselişin yaklaşık iki katı getiri sağladı.

Bakırdaki yükselişin arkasında tek bir faktör bulunmuyor. YZ yatırımlarından enerji dönüşümüne, elektrik şebekelerinden savunma harcamalarına kadar uzanan yeni talep kaynakları, yıllardır bilinen arz kısıtlarıyla birleşiyor. ABD'nin olası gümrük vergileri ve piyasalardaki kısa pozisyonların kapanması ise ralliyi hızlandırıyor.

YZ patlaması sadece veri merkezlerinden ibaret değil

Bakır talebini destekleyen en güçlü yeni temalardan biri küresel YZ (yapay zekâ) yatırımları.

ABD'li teknoloji devlerinin hızla yeni veri merkezleri inşa etmesi büyük miktarda elektrik altyapısı gerektiriyor. Ancak YZ'nin bakır üzerindeki etkisi veri merkezlerinin içindeki kablolardan çok daha geniş.

Veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu devasa elektrik tüketiminin karşılanabilmesi için yeni elektrik üretim kapasitesi, iletim hatları, trafo merkezleri, transformatörler ve şebeke yatırımları gerekiyor.

Birçok bölgede mevcut elektrik şebekelerinin kapasitesi zaten sınırlarına yaklaşmış durumda. Bu nedenle yeni veri merkezlerinin sisteme bağlanabilmesi için önce elektrik altyapısının genişletilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla piyasaların “YZ kaynaklı bakır talebi” olarak fiyatladığı tema aslında yalnızca bilgisayar donanımını değil, YZ ekonomisine elektrik sağlayacak bütün altyapıyı kapsıyor.

Elektrifikasyon bakır talebini büyütüyor

İkinci büyük yapısal talep kaynağı küresel elektrifikasyon süreci.

Elektrikli araçlar, geleneksel içten yanmalı motorlu otomobillere kıyasla çok daha fazla bakır kullanıyor. Ancak enerji dönüşümünün bakır ihtiyacı otomobillerle sınırlı değil.

Güneş enerjisi tesisleri, rüzgâr santralleri ve batarya depolama sistemlerinin tamamı önemli miktarda bakıra ihtiyaç duyuyor.

Üretilen elektriğin tüketim merkezlerine taşınması için kurulması gereken iletim ve dağıtım altyapısı da talebi daha da artırıyor.

Başka bir ifadeyle, enerji dönüşümünün hemen her aşamasında bakır bulunuyor: elektriğin üretilmesi, depolanması, taşınması ve nihai tüketiciye ulaştırılması.

Bu nedenle bakır, küresel ekonominin fosil yakıtlardan elektriğe geçiş sürecinin en kritik hammaddelerinden biri haline geliyor.

Savunma harcamaları yeni bir talep kanalı

Küresel savunma bütçelerindeki artış da bakır piyasası açısından giderek daha önemli hale geliyor.

Modern savaş uçakları, gemiler, haberleşme sistemleri, radarlar ve silah sistemlerinin tamamı yoğun biçimde elektrik ve elektronik ekipman kullanıyor.

Hükümetlerin savunma harcamalarını artırması ve mühimmat ile askeri ekipman stoklarını yeniden oluşturması, bakır ve diğer endüstriyel metallere yönelik talebi destekliyor.

Böylece bakır talebinin geleneksel inşaat ve imalat sektörlerine bağımlılığı azalıyor. YZ, enerji altyapısı, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji ve savunma artık aynı anda talebi besleyen yeni kaynaklar haline geliyor.

Sorun arz tarafında: Yeni maden açmak yıllar sürüyor

Talep hızla değişirken bakır arzının aynı hızda artırılması mümkün değil.

Yeni bir bakır madeninin üretime geçirilmesi keşiften finansmana, çevresel izinlerden kamu onaylarına ve altyapı yatırımlarına kadar uzanan uzun bir süreç gerektiriyor. Yeni kapasitenin devreye alınması yıllar sürebiliyor.

Yüksek fiyatlar madencilik şirketlerini yeni yatırımlara teşvik etse bile bu kararlar piyasaya kısa vadede ek bakır getirmiyor.

Mevcut madenlerde ise başka bir sorun yaşanıyor: cevher kalitesinin düşmesi.

Üreticilerin aynı miktarda bakır elde edebilmek için daha fazla kaya işlemesi gerekiyor. Bu durum hem maliyetleri ve enerji tüketimini artırıyor hem de üretim artışını sınırlıyor.

Büyük üretici ülkelerde yaşanan maden kesintileri ve beklentilerin altında kalan üretim de piyasanın gelecekte arz açığıyla karşılaşabileceği endişesini büyütüyor.

Sonuçta klasik bir arz-talep sorunu ortaya çıkıyor: Talep hızla büyürken arz fiyat artışına kısa sürede cevap veremiyor.

ABD'nin gümrük vergisi ihtimali piyasayı sıkıştırıyor

Bakırdaki son ralliyi hızlandıran kısa vadeli faktörlerden biri de ABD'nin rafine bakır ithalatına yönelik olası gümrük vergileri.

ABD Ticaret Bakanlığı'nın değerlendirme raporunun Beyaz Saray'a sunulmasının üzerinden yaklaşık iki ay geçmesine rağmen nihai karar konusundaki belirsizlik sürüyor.

Olası tarifeler, küresel bakır ticaretinin yönünü değiştirebileceği için piyasalarda şimdiden etkisini gösteriyor.

Bakır stoklarının önemli bir bölümünün ABD'ye yönelmesi, dünyanın diğer bölgelerinde kısa vadede kullanılabilir arzın azalabileceği endişesine yol açıyor.

LME stokları azalıyor, kısa pozisyonlar kapanıyor

Dünya genelindeki toplam bakır stokları halen yüksek seviyelerde olsa da LME depolarındaki rezervlerin azalması piyasaların dikkatini çekiyor.

Bakırın önemli bölümünün ABD'de birikmesi diğer pazarlarda fiziksel metale erişimin zorlaşabileceği kaygısını artırıyor.

Bu tablo fiyatların düşeceğini öngörerek kısa pozisyon alan yatırımcıları da sıkıştırdı.

Bakır yükseldikçe zarar eden yatırımcıların pozisyonlarını kapatmak için yeniden alım yapması gerekiyor. Bu mekanizma fiyat artışını daha da hızlandıran bir short squeeze etkisi yaratıyor.

Dolayısıyla rallinin temelinde yapısal arz-talep dinamikleri bulunurken, spekülatif pozisyonların çözülmesi kısa vadeli yükselişi daha sert hale getiriyor.

Piyasa bugünkü değil, gelecekteki bakır talebini satın alıyor

Bakırdaki rekorun belki de en dikkat çekici tarafı, mevcut küresel talebin henüz olağanüstü güçlü olmaması.

Piyasalar bugünkü tüketimden çok önümüzdeki yıllarda ortaya çıkması beklenen talebi fiyatlıyor.

YZ veri merkezlerinin yaygınlaşması, elektrik şebekelerinin yenilenmesi, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji, enerji depolama sistemleri ve artan savunma harcamaları aynı anda bakır talebini yükseltebilir.

Buna karşılık yeni maden arzının devreye girmesi uzun yıllar gerektiriyor.

Bu nedenle yatırımcıların temel senaryosu giderek netleşiyor: Bakır talebi, arzın büyüyebileceğinden daha hızlı artabilir.

Son 12 ayda altının yaklaşık iki katı getiri sağlayan bakırdaki tarihi rallinin arkasında da esas olarak bu beklenti bulunuyor.

Kısa vadede ABD'nin gümrük vergisi kararı, LME stokları ve spekülatif pozisyonlar fiyatlarda sert dalgalanmalara yol açabilir. Ancak uzun vadede bakırın kaderini belirleyecek asıl denklem, küresel elektrifikasyon ve YZ yatırımlarının yarattığı talep ile madencilik sektörünün buna ne kadar hızlı arzla cevap verebileceği olacak.

Investing.com