ABD'de Savaş Enflasyonu: Hane Başına 763 Dolar Ek Akaryakıt Yükü

ABD’nin Brown Üniversitesi Watson Uluslararası ve Kamu İşleri Enstitüsü tarafından derlenen veriler, ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı savaşın ardından geçen altı aylık sürede Amerikalı tüketicilerin benzin ve dizele 100 milyar dolardan fazla ek harcama yaptığını ortaya koydu.

Araştırmaya göre, ülke genelindeki yaklaşık 131 milyon hane dikkate alındığında, savaşın başından bu yana hane başına düşen ortalama ek akaryakıt maliyeti 763 doları buldu.

Benzin ve Dizel Fiyatları Fırladı

Toplam maliyet artışında en büyük payı, tüketim miktarının yüksekliği nedeniyle benzin oluşturdu. Benzin fiyatları galon başına %39 artarak 2,98 dolardan 4,15 dolara yükseldi. Dizel fiyatlarında ise daha sert bir tırmanış yaşandı; galon fiyatı %60’ın üzerinde artışla 3,67 dolardan 5,90 dolara fırladı.

Savaşın Faturası Trump’a Kesiliyor

Kamuoyunda popülaritesini kaybeden savaş nedeniyle Amerikalıların çoğunluğu akaryakıt fiyatlarındaki artıştan ABD Başkanı Donald Trump’ı sorumlu tutuyor. Savaşın başlangıcında sürecin 4 ila 5 hafta süreceğini öngören ancak 6 ayı geride bırakan Trump ise haber ajansı Reuters’a verdiği mülakatta fiyat artışlarını önemsiz göstererek, "Fiyatlar yükseliyorsa yükselsin" ifadelerini kullandı. Trump, artışın sorumluluğunu "fahiş fiyat uyguladıklarını" iddia ettiği petrol şirketlerine yüklemeye çalıştı.

Eyaletler Arasındaki Fiyat Farkı Genişliyor

Amerikan Otomobil Kurumu (AAA) verilerine göre akaryakıt fiyatları eyaletler arasında büyük farklılıklar gösteriyor. Yüksek vergi oranları nedeniyle fiyatların savaş öncesinde de yüksek seyrettiği Batı Yakası, zamlardan en çok etkilenen bölge oldu.

• En Yüksek Fiyatlı Eyaletler (Galon Başına Benzin):

  • California: 5,85 dolar

  • Washington: 5,51 dolar

  • Hawaii: 5,39 dolar

  • Alaska: 5,03 dolar

  • Oregon: 5,01 dolar

• En Düşük Fiyatlı Eyalet: Indiana (3,43 dolar)

Akaryakıt Zamları Gıda Fiyatlarını Tetikliyor

Yakıt maliyetlerindeki artış, gıda üretim ve tedarik zincirinde de zincirleme bir pahalılığa yol açıyor:

• Gübre Maliyetleri: Gübre üretim girdilerinin yaklaşık %70'ini oluşturan doğalgaz fiyatlarındaki artış, üretim maliyetlerini doğrudan yükseltiyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki nakliyenin aksaması, küresel gübre arzının üçte birinin geçtiği bu rotada tedarik krizine neden oldu. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gübrenin bazı ülkelerde tahıl üretim maliyetinin %50'sini oluşturduğunu belirterek küresel yaşam maliyeti krizine dikkat çekti.

• Üretim ve Lojistik: Tarımsal ekipman ve sulama makinelerinde kullanılan dizel fiyatlarındaki tırmanış, seralardaki elektrik giderleri ve çiftlikten markete taşıma maliyetleri, nihai gıda fiyatlarının tüketiciye zam olarak yansımasına sebep oluyor.