ABD beş İran petrol tankerini vurdu: Brent 100 dolara dayandı, Goldman Sachs’tan 120 dolar uyarısı

ABD ile İran arasındaki çatışmada tansiyon yeniden hızla yükseliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları’nın bir Amerikan savaş gemisine balistik füzelerle saldırmaya çalışmasına misilleme olarak beş İran ham petrol tankerinin vurularak kullanılamaz hale getirildiğini açıkladı.

Basra Körfezi ve Hürmüz çevresindeki deniz trafiğinin yeniden doğrudan çatışmanın hedefi haline gelmesi petrol piyasalarında arz endişelerini artırdı. Brent petrol 100 dolar sınırına yaklaşırken Goldman Sachs, saldırıların yayılması halinde fiyatların 120 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

CENTCOM: Beş İran tankeri vuruldu

CENTCOM’un açıklamasına göre İran Devrim Muhafızları son iki gün içinde bir ABD savaş gemisini iki kez balistik füzelerle hedef almaya çalıştı. Amerikan savaş gemisinin saldırılardan kaçmayı başardığı ve ABD personelinden yaralanan olmadığı bildirildi.

ABD güçleri buna karşılık Umman Körfezi’nde dört İran tankerini vurdu. CENTCOM bu gemilerin M/T Kaviz, M/T Charminar, M/T Horizon 1 ve M/T Riesco olduğunu açıkladı.

Beşinci tanker M/T Derya ise İran’ın petrol ihracatı açısından kritik önemdeki Harg Adası yakınlarında hedef alındı.

CENTCOM, saldırılar gerçekleştirilmeden önce tanker mürettebatlarına gemileri terk etmeleri talimatı verildiğini belirterek, gemilerin daha sonra vurularak kullanılamaz hale getirildiğini bildirdi.

Bu saldırılar, ABD ve İran’ın son günlerde Basra Körfezi çevresinde yeniden karşılıklı askeri operasyonlara başlamasıyla bölgedeki çatışmanın yeni bir tırmanma aşamasına geçtiğine işaret ediyor.

Bir haftadan kısa sürede sekiz tanker vuruldu

Son saldırılar tek başına gerçekleşmedi.

ABD ordusu cumartesi günü de İran Devrim Muhafızları’nın bir Amerikan uçak gemisi ve güdümlü füze destroyerine balistik füze saldırısı girişiminde bulunmasının ardından üç İran tankerini imha etmişti.

CENTCOM’a göre İran’ın bu saldırıları da hedeflerine ulaşamadı.

Böylece ABD ordusunun birkaç gün içinde vurduğu İran tankerlerinin sayısı sekize yükseldi.

Gelişmeler, Washington’un son dönemde Tahran’ı ekonomik olarak zayıflatmaya ağırlık veren stratejisinin yanında askeri baskıyı da yeniden artırdığını gösteriyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ABD’nin yaptırım ve baskı politikasının başarısız olduğunu savundu.

Arakçi, Washington’un yaptırımlarını eleştirerek, ABD’nin yaptırımlar veya savaş yoluyla amaçlarına ulaşamadıktan sonra çözüm olarak “daha fazla yaptırıma” başvurduğunu söyledi.

Brent petrol 100 dolar sınırında

ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların petrol tankerlerine yönelmesi enerji piyasalarında risk primini hızla artırdı.

Çarşamba günü ABD tipi WTI petrolünün ekim vadeli kontratları yüzde 1,75 yükselerek 94,66 dolara çıktı.

Uluslararası gösterge Brent petrol ise yüzde 1,55 değer kazanarak 99,44 dolara ulaştı.

Böylece Brent yeniden psikolojik açıdan kritik 100 dolar sınırına dayandı.

Piyasaların temel endişesi, çatışmanın petrol üretim tesislerinden ziyade tankerler ve nakliye güzergâhları üzerinden küresel petrol arzını aksatmaya başlaması.

Dünya petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı ve çevresinde saldırıların yoğunlaşması, tanker sahiplerinin bölgeye yönelik risk algısını artırırken sigorta ve navlun maliyetlerini de yukarı çekebilir.

Goldman Sachs: Brent 120 doları aşabilir

Goldman Sachs Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Daan Struyven, ABD-İran çatışmasının yedinci ayında deniz taşımacılığına yönelik saldırıların yoğunlaşmasının petrol fiyatları açısından yukarı yönlü riskleri ciddi biçimde artırdığını söyledi.

Struyven, Brent petrolün 120 dolar seviyesine ulaşmasının mümkün olduğunu belirtti.

Goldman Sachs’ın temel senaryosu halen Basra Körfezi’nden petrol ihracatının zaman içinde toparlanacağı yönünde.

Bu senaryoya göre bölgedeki üreticiler alternatif deniz rotaları, mevcut boru hatları ve ilerleyen dönemde artırılabilecek boru hattı kapasitesi sayesinde Hürmüz çevresindeki kesintilerin bir bölümünü telafi edebilecek.

Ancak son birkaç gündeki gelişmeler bu iyimser senaryonun gerçekleşme ihtimalini azaltıyor.

Struyven’a göre tanker ve gemilere yönelik saldırıların hem yoğunlaşması hem de daha geniş bir alana yayılması, Körfez petrol ihracatının önümüzdeki aylarda toparlanamaması riskini artırdı.

Bu alternatif senaryoda Brent petrolün 120 doların üzerine çıkması mümkün.

Kritik mesele Hürmüz’den ihracatın toparlanıp toparlanmayacağı

Petrol piyasası açısından bundan sonraki kritik gösterge yalnızca ABD ve İran arasındaki askeri saldırıların sayısı olmayacak.

Asıl soru, Basra Körfezi üreticilerinin petrolü dünya piyasalarına ulaştırmaya devam edip edemeyeceği.

Son aylarda Körfez ülkeleri boru hatlarının daha yoğun kullanılması, alternatif taşımacılık rotaları ve farklı lojistik yöntemlerle çatışmanın ihracata etkisini sınırlamayı başardı. Amerika kıtasındaki üretim artışı da küresel arz üzerindeki baskıyı hafifletti.

Bu nedenle savaşın ilk döneminde yaşanan büyük fiyat sıçramasının ardından petrol fiyatları nisan zirvelerinden gerilemişti.

Ancak son saldırılar denklemi değiştirebilir.

Petrol tankerlerinin doğrudan askeri hedef haline gelmesi, fiziksel petrol arzı değişmese dahi taşımacılık kapasitesini azaltabilir ve bölgeden petrol taşımanın maliyetini önemli ölçüde artırabilir.

Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki saldırıların devam etmesi halinde küresel petrol piyasasının bugüne kadar gösterdiği dayanıklılık daha ciddi bir testle karşı karşıya kalacak.

İran, ABD’ye ait insansız deniz aracını ele geçirdi

Gerilimin bir başka cephesi de Hürmüz Boğazı’nda yaşandı.

İran Devrim Muhafızları, ABD ordusuna ait gelişmiş bir insansız su altı aracını ele geçirdiğini açıkladı ve araca ait olduğu belirtilen görüntüleri yayımladı.

ABD ise olayın askeri önemini küçümsedi.

ABD Donanması Yüzbaşı Tim Hawkins, aracın bir günden uzun süre önce arızalandığını ve bölgede yürütülen operasyonları desteklemek amacıyla denizleri taradığını açıkladı.

Hawkins, aracın eski bir model olduğunu, hassas veri toplamadığını ve gizli sonar ya da radar ekipmanı taşımadığını söyledi.

İran medyasına göre araç, ABD savunma şirketi Anduril tarafından geliştirilen Dive-LD tipi otonom su altı aracı.

Anduril ise bu araçların tehlikeli ortamlarda kaybedilme ihtimali baştan kabul edilerek tasarlandığını ve temel amaçlarının Amerikan askerlerini yüksek riskli su altı görevlerinden uzak tutmak olduğunu bildirdi.

Olay aynı zamanda ABD ordusunun Orta Doğu’daki savaşta insansız ve otonom sistemlere giderek daha fazla ağırlık verdiğini ortaya koyuyor.

Petrol yeniden küresel enflasyon riskinin merkezinde

ABD ile İran arasındaki askeri çatışmalar yaklaşık bir aylık görece sakinliğin ardından geçen ayın sonlarına doğru yeniden başlamıştı. Son tanker saldırıları ise çatışmanın küresel ekonomi açısından en hassas alanlardan biri olan enerji taşımacılığına yeniden sıçradığını gösteriyor.

Brent petrolün 100 doları aşması tek başına küresel ekonomi açısından bir kırılma noktası olmayabilir. Ancak saldırıların Hürmüz ve Umman Körfezi boyunca yayılması ve Körfez petrol ihracatının kalıcı biçimde düşmesi halinde tablo çok daha ciddi hale gelebilir.

Goldman Sachs’ın 120 dolar senaryosu da tam olarak bu riske dayanıyor.

Petrolün bu seviyelere yükselmesi, enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık ve enflasyon baskısını artırırken, Fed başta olmak üzere büyük merkez bankalarının para politikasını gevşetmesini de zorlaştırabilir.

Dolayısıyla ABD ile İran arasındaki son karşılıklı saldırılar artık yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu değil. Hürmüz üzerinden petrol akışının ne ölçüde sürdürülebileceği, küresel enflasyon, faizler ve finansal piyasaların seyri açısından yeniden temel risklerden biri haline geliyor.

CNBC