ABD ve İsrail'den İran'a Yeni Baskı Planı: Kara Ablukası Seçeneği Masada

ABD ile İsrail'in, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak amacıyla kara ablukası seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü. İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu hafta Washington'da yaptıkları görüşmede İran'a yönelik askeri ve ekonomik baskıyı artıracak alternatif senaryoları ele aldı. Bunlar arasında, İran'ın komşu ülkeleri üzerinden yürüyen ticaretin sınırlandırılması da yer alıyor.

Habere göre planın amacı, İran'ın ithalat ve ihracatını kara sınırlarından da kısıtlayarak Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak. Ancak uzmanlara göre böylesi bir planın hayata geçirilmesi hem diplomatik hem de lojistik açıdan son derece zor görünüyor.

İran'ın komşularına yeni rol İddiaya göre Washington ve Tel Aviv, İran'a komşu ülkelerin sınır kontrollerini sıkılaştırmasını veya bazı geçiş noktalarını kapatmasını değerlendiren bir senaryo üzerinde duruyor.

Bu kapsamda Irak, Türkiye, Pakistan, Afganistan, Türkmenistan, Ermenistan ve Azerbaycan'ın İran ile ticareti sınırlandırması ya da sınır geçişlerini azaltması gündeme gelebilir. Bir İsrailli yetkili, Telegraph'a yaptığı değerlendirmede, "İran hiçbir şeyi içeri sokamasın ve dışarı çıkaramasın" fikrinin masada olduğunu söyledi.

Uygulanması oldukça zor Ancak uzmanlar, böyle bir kara ablukasının deniz ablukasından çok daha karmaşık olacağı görüşünde.

İran'ın yedi ülkeyle kara sınırı bulunuyor ve bu ülkelerin büyük bölümü Tahran ile yoğun ticaret, enerji ve güvenlik ilişkileri yürütüyor. Özellikle Türkiye ve Irak, İran'ın dış ticaretinde önemli geçiş noktaları arasında yer alıyor.

Bu nedenle söz konusu ülkelerin ortak hareket etmesini sağlamak diplomatik açıdan oldukça güç görülüyor. Ayrıca İran'ın olası misillemeleri de bölge ülkeleri açısından önemli bir risk oluşturuyor.

"Finish the job" ne anlama geliyor?

Trump'ın son haftalarda sık sık kullandığı "Finish the job" (İşi bitireceğiz) söylemi de Washington'daki tartışmaların merkezinde yer alıyor.

ABD Başkanı bugüne kadar bu ifadeyle tam olarak neyi kastettiğini açıklamasa da, bazı güvenlik uzmanları bunun yalnızca İran'ın nükleer programını değil, ülkenin füze kapasitesi, insansız hava araçları ve bölgesel vekil güçlerini de hedef alan daha kapsamlı bir strateji anlamına gelebileceğini değerlendiriyor.

Eski ABD Merkez Kuvvetler Komutan Yardımcısı Emekli Amiral Robert Harward, kalıcı bir çözüm için İran'ın askeri kapasitesinin ciddi ölçüde sınırlandırılması gerektiğini savunurken, bazı uzmanlar ise ekonomik izolasyonun hava saldırıları kadar etkili olabileceğini öne sürüyor.

Askeri baskının ötesinde ekonomik izolasyon Harward'a göre İran hava sahasının ve kara sınırlarının daha sıkı denetlenmesi, ülkenin mal, insan ve askeri ekipman hareket kabiliyetini önemli ölçüde azaltabilir.

Buna karşın Washington yönetimi şu ana kadar resmî olarak rejim değişikliğini hedeflediğini açıklamış değil. Trump da söylemlerinde doğrudan böyle bir hedef dile getirmiyor. Bunun yerine İran'ın nükleer faaliyetlerini ve bölgesel askeri etkisini sınırlandırmaya vurgu yapmayı sürdürüyor.

Türkiye açısından olası etkiler Kara ablukası senaryosunun gündeme gelmesi Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme.

Türkiye, İran'ın en önemli ticaret ortaklarından biri olmasının yanı sıra Avrupa-Orta Asya lojistik koridorlarında kilit bir geçiş ülkesi konumunda bulunuyor. Böyle bir planın hayata geçirilmesi halinde bölgesel ticaret, enerji taşımacılığı ve ulaştırma hatları üzerinde önemli etkiler doğurabilir.

Ancak şu aşamada kara ablukası yalnızca değerlendirilen seçeneklerden biri olarak görülüyor ve herhangi bir resmî karar bulunmuyor.

Sonuç İran'a yönelik askeri baskının beklenen sonucu vermemesi, Washington ve Tel Aviv'i yeni seçenekler aramaya yönlendiriyor. Kara ablukası önerisi bunlardan biri olsa da, bölgedeki siyasi dengeler ve komşu ülkelerin tutumu dikkate alındığında uygulanmasının son derece güç olduğu değerlendiriliyor.

Trump'ın "işi bitirme" söyleminin nasıl somutlaşacağı ise büyük ölçüde savaşın seyri ve diplomatik girişimlerin başarısına bağlı olacak.