ABD'de veri merkezi yatırımlarına seçim darbesi: YZ ekonomisinin büyüme motoru yavaşlayabilir

ABD ara seçimlerinde Demokratların elde ettiği büyük zafer, ülke tarihinin en büyük yatırım hamlelerinden birinin geleceğini tartışmaya açtı. Veri merkezi inşaatlarına yönelik kısıtlamaları destekleyen Demokrat valilerin yöneteceği eyaletler, planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 45'ini barındırıyor. Goldman Sachs ve Wells Fargo'nun değerlendirmeleri, yeni düzenlemelerin trilyonlarca dolarlık yapay zekâ yatırımlarını ve ABD ekonomisinin büyüme hızını etkileyebileceğini gösteriyor.

Demokratların zaferi YZ yatırımlarını tehdit ediyor

ABD'de 3 Kasım'da gerçekleştirilen ara seçimler, yalnızca Washington'daki siyasi dengeleri değil, ülkenin yapay zekâ (YZ) altyapısına yönelik yatırım planlarını da değiştirebilecek sonuçlar doğurdu.

CNN'in haberine göre Demokratların ülke genelindeki seçim başarıları ve özellikle Teksas valiliğini kazanmaları, veri merkezi inşaatlarına yönelik yeni sınırlamaların önünü açabilir.

Goldman Sachs'ın hesaplamalarına göre ocak ayından itibaren veri merkezi inşaatlarının durdurulmasını veya mevcut moratoryumların uzatılmasını destekleyen Demokrat valilerin yönettiği eyaletler, ABD'de planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 45'ini kapsayacak.

Ülke genelinde planlanan YZ altyapı kapasitesinin yaklaşık dörtte biri ise tek başına Teksas'ta bulunuyor.

Bu durum, planlanan veri merkezlerinin yarısının iptal edileceği anlamına gelmiyor. Ancak seçim sonuçları, YZ yatırımlarının hızını ve coğrafi dağılımını değiştirebilecek siyasi bir dönüşüme işaret ediyor.

ING ekonomistlerine göre YZ yatırımları, bu yıl ABD'deki toplam ekonomik büyümenin dörtte birine kadar ulaşan bölümünü oluşturmuş olabilir.

Dolayısıyla yatırımların yavaşlaması, ABD ekonomisinin önemli büyüme kaynaklarından birini zayıflatabilir.

Yılda 1 trilyon dolarlık yatırım tehlikede

Columbia Business School ekonomisti Stijn Van Nieuwerburgh'e göre YZ altyapısına yapılan yıllık harcamaların öngörülebilir gelecekte 1 trilyon dolara yaklaşması bekleniyor.

Bu büyüklük, ABD gayrisafi yurt içi hasılasına oranlandığında demiryollarının inşası dahil modern Amerikan tarihindeki bütün büyük yatırım dalgalarını geride bırakabilir.

Ancak Demokratların Nevada, Georgia, Ohio ve Teksas valiliklerini kazanması, bu harcamaların geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı.

Yeni seçilen Demokrat valilerin gündeminde şu düzenlemeler bulunuyor:

• Veri merkezi yatırımlarına sağlanan vergi avantajlarının kaldırılması.

• Elektrik tüketimi ve çevresel etkiler üzerindeki denetimlerin sıkılaştırılması.

• Yerel yönetimlere veri merkezi inşaatlarını geçici olarak durdurma yetkisi verilmesi.

• Yeni projelerin izin süreçlerinin yeniden değerlendirilmesi.

Bu düzenlemelerin kapsamı ve uygulanma hızı, teknoloji şirketlerinin yatırım takvimini doğrudan etkileyebilir.

Teksas'taki her yüzde 10'luk kesinti milyarlarca dolara mal olabilir

ABD'nin en önemli veri merkezi yatırım merkezlerinden biri olan Teksas, yeni siyasi dönemin odak noktasında bulunuyor.

Wells Fargo'nun tahminlerine göre eyalette planlanan veri merkezi kapasitesindeki her yüzde 10'luk azalma, büyük teknoloji şirketlerinin toplam YZ altyapı harcamalarını yüzde 1,6 düşürebilir.

Trilyonlarca dolarlık yatırım programları dikkate alındığında bu oran önemli bir finansal büyüklüğe karşılık geliyor.

Hukuk şirketi Cooley'nin altyapı, enerji ve gayrimenkul uygulamalarının eş başkanı Mona Dajani, eyalet ve yerel yönetimlerin yatırım kararları üzerinde belirleyici yetkilere sahip olduğunu belirtiyor.

Dajani'ye göre özellikle izin, elektrik bağlantısı veya vergi teşviki bekleyen yüzlerce veri merkezi projesi yeni düzenlemelerden etkilenebilir.

Üstelik risk yalnızca henüz başlamamış projelerle sınırlı değil.

Teksas mevzuatı bazı projelerin mevcut izinlerini gelecekteki yerel düzenleme değişikliklerine karşı korusa da eyalet düzeyindeki izinler ve elektrik bağlantısı garantileri aynı güvenceye sahip olmayabilir.

Yeni seçilen Vali Gina Hinojosa'nın bu alanlarda alacağı kararlar, inşaatı devam eden yatırımları da etkileyebilir.

Projeler durdurulduğunda faiz giderleri, ekipman taahhütleri ve elektrik altyapısı maliyetleri birikmeye devam ediyor.

Dajani, uzun süreli gecikmelerin bazı projeleri ekonomik açıdan uygulanamaz hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.

Carnegie Mellon Institute for Strategy & Technology Araştırmalar Direktörü Harry Krejsa ise eyalet ve yerel yöneticilerin bu alanda jeopolitik ölçekte sonuçlar doğurabilecek bir etkiye sahip olduğunu vurguluyor.

Veri merkezlerine tepki yalnızca Demokratlardan gelmiyor

ABD'de veri merkezi yatırımlarına yönelik itirazlar parti sınırlarını aşmış durumda.

Elektrik fiyatları, su tüketimi, çevresel etkiler ve yerel altyapı üzerindeki baskılar hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi seçmenler arasında kaygı yaratıyor.

Nitekim Teksas'ın Cumhuriyetçi Valisi Greg Abbott da daha önce veri merkezi yatırımlarına yönelik moratoryum uygulamıştı.

Demokrat Gina Hinojosa ise YZ sektörüne ilişkin daha güçlü düzenlemeler kabul edilene kadar bu kısıtlamaların uzatılmasını savunarak seçim kampanyası yürüttü.

Başkan Donald Trump ise YZ yatırımlarını sınırlandıracak girişimlere karşı çıkıyor.

Trump yönetimi, YZ sektörünün gelişmesini ekonomik büyüme ve özellikle Çin ile teknolojik rekabet açısından stratejik öncelik olarak görüyor.

Bu nedenle Washington yönetimi ile eyalet yönetimleri arasında yeni yetki ve düzenleme tartışmaları yaşanabilir.

ABD'de yaklaşık 4 bin yeni veri merkezi planlanıyor

Stanford Üniversitesi'nin AI Index raporuna göre ABD'de geçen yılın sonunda 5.427 veri merkezi bulunuyordu.

Veri merkezi araştırma şirketi Aterio'nun verilerine göre şirketler ülkede 3.969 yeni veri merkezi kurmayı planladıklarını açıkladı.

Ancak bunların yalnızca yaklaşık 800'ünün inşaatına başlanmış durumda.

Bu fark, açıklanan projelerin tamamının hayata geçirilip geçirilemeyeceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

YZ uzmanları, duyurulan yatırımların önemli bir bölümünün ekonomik uygulanabilirliğinden şüphe duyuyor.

Dolayısıyla siyasi düzenlemelerin yatırımları yavaşlatması, bazı ekonomik açıdan zayıf projelerin elenmesine de neden olabilir.

CoreWeave örneği: Borçlanma maliyeti beklenen getiriyi aştı

YZ altyapısındaki finansal risklerin en dikkat çekici örneklerinden biri CoreWeave.

Şirket, büyük teknoloji kuruluşlarına ve diğer müşterilere işlem kapasitesi kiralayan yeni nesil bulut bilişim sağlayıcıları arasında bulunuyor.

CoreWeave'in açıkladığı yüksek zarar beklentileri, şirket tahvillerinin getirisini yüzde 15'e kadar yükseltti.

Bu oran, yatırımcıların şirketin borçlarını geri ödeme kapasitesine ilişkin ciddi endişeler taşıdığına işaret ediyor.

Daha önemlisi, CoreWeave'in yatırımlarından beklenen getiri oranı yaklaşık yüzde 9 seviyesinde bulunuyor.

Başka bir ifadeyle şirketin borçlanma maliyeti, yeni veri merkezi kapasitesine yaptığı yatırımlardan beklediği getiriyi aşıyor.

Bu durum, borçla finanse edilen hızlı büyüme modelinin sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.

Amazon, Google, Meta ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketleri ise güçlü finansal kaynakları sayesinde aynı ölçüde finansman baskısıyla karşı karşıya değil.

Bununla birlikte bu şirketlerin hisseleri de son haftalarda sert satışlara maruz kaldı.

Yatırımcılar, devasa YZ harcamalarının kâra dönüşmesinin yıllar alabileceğinden giderek daha fazla endişe ediyor.

YZ yatırımlarının yavaşlaması resesyon anlamına gelmiyor

RSM US Başekonomisti Joe Brusuelas, veri merkezi yatırımlarında kontrollü bir yavaşlamanın uzun vadede YZ sektörüne yarar sağlayabileceğini düşünüyor.

Brusuelas'a göre YZ yatırımlarındaki yavaşlama, ABD ekonomisinin büyüme hızını son çeyrekteki yüzde 3,4 seviyesinden yaklaşık yüzde 2,4'e çekebilir.

Ancak yüzde 2,4'lük büyüme, ABD ekonomisi açısından hâlâ güçlü kabul edilebilecek bir performans anlamına geliyor.

Üstelik veri merkezlerine yönlendirilmeyen sermayenin başka sektörlerde değerlendirilmesi mümkün.

Bu nedenle YZ yatırımlarındaki yavaşlamanın mutlaka resesyona yol açması beklenmiyor.

Brusuelas, ekonominin yavaşlayabileceğini ancak bunun doğrudan bir durgunluk anlamına gelmediğini belirtiyor.

Geciken projelerin maliyeti 200 milyar dolara ulaştı

YZ yatırımlarındaki hızlı büyüme, şirketler arasında en büyük altyapıyı en kısa sürede kurma yarışına dönüştü.

Ancak bu rekabet, uygulanabilirliği yeterince değerlendirilmemiş projelere de büyük kaynaklar aktarılmasına yol açtı.

Risk danışmanlığı şirketi Marsh'ın Küresel Dijital Altyapı Uygulamaları Lideri Mike Mathews'a göre veri merkezi sektöründe geciken projelerin toplam büyüklüğü 200 milyar dolara ulaştı.

Bu tablo, sektörün yalnızca daha fazla yatırım değil, daha gerçekçi yatırım planlamasına da ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

Yeni düzenlemeler, şirketleri enerji kaynakları, yerel altyapı, çevresel etkiler ve toplumsal kabul konusunda daha dikkatli davranmaya zorlayabilir.

Daha yavaş ama sürdürülebilir büyüme mümkün mü?

CNN'in değerlendirmesine göre YZ altyapısındaki yavaşlama, sektörün uzun vadeli gelişimi açısından olumlu sonuçlar da doğurabilir.

Geçmişte bulut bilişim yatırımlarının hızlandığı dönemde Google gibi şirketler, veri merkezlerinin yenilenebilir enerjiyle çalıştırılmasını ön plana çıkarmıştı.

Üstelik bu yaklaşım, yenilenebilir enerji kullanımının ekonomik açıdan bugünkü kadar avantajlı olmadığı bir dönemde benimsenmişti.

Benzer bir modelin YZ veri merkezlerinde uygulanması, teknoloji şirketlerinin yerel topluluklarla daha güçlü ilişkiler kurmasını sağlayabilir.

Böylece hem şirketlerin uzun vadeli altyapı ihtiyaçları karşılanabilir hem de projelere yönelik siyasi ve toplumsal direnç azaltılabilir.

Carnegie Mellon'dan Harry Krejsa, şirketlerin kendi ülkelerinde faaliyet gösterebilmek için gerekli toplumsal ve siyasi desteği kaybetmesinin Çin ile rekabette daha büyük bir engel oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.

Sonuç olarak ABD seçimleri, YZ yatırımlarının tamamen durmasından çok, daha sıkı siyasi ve ekonomik denetim altında ilerleyeceği yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.

Bu dönüşüm kısa vadede büyümeyi ve teknoloji şirketlerinin yatırım harcamalarını sınırlayabilir. Ancak finansal açıdan sürdürülemez projelerin elenmesi, sektörün uzun vadeli gelişimini destekleyebilir.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.