YZ yatırımları kâra dönüşmeye başladı: Şirketler ilk somut sonuçları açıklıyor

Yapay zekâ (YZ) yatırımlarının ekonomik getirileri uzun süredir tartışılırken, küresel şirketlerin üçüncü çeyrek bilançoları teknolojinin gelirler ve maliyetler üzerindeki etkisini daha görünür hale getirdi. Santander, YZ uygulamalarından dokuz ayda 194 milyon euro değer yarattığını açıklarken, Novartis ve Standard Chartered da teknolojinin kârlılığa katkı sağlamaya başladığını bildirdi. Ancak Carlsberg gibi şirketler, YZ yatırımlarının henüz büyük ölçekli finansal sonuçlar üretmediğini belirtiyor.

YZ yatırımlarında yeni dönem: Beklentilerden finansal sonuçlara

Küresel şirketlerin yapay zekâ yatırımları hızla büyürken, yatırımcıların odağı teknolojinin gelecekte yaratabileceği fırsatlardan bugün sağladığı ölçülebilir finansal getirilere kayıyor.

Stanford Üniversitesi İnsan Merkezli Yapay Zekâ Enstitüsü'nün (Stanford HAI) yayımladığı 2026 YZ Endeksi raporuna göre, şirketlerin YZ yatırımları 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 130 artarak 581,7 milyar dolara ulaştı.

Bu hızlı büyümenin 2026 yılında da devam etmesi bekleniyor.

Microsoft, Amazon, Google ve Meta gibi büyük teknoloji şirketlerinin, YZ altyapısına bu yıl toplam yaklaşık 700 milyar dolar harcama yapacağı öngörülüyor.

Ancak yatırımların büyüklüğü, beraberinde önemli bir soruyu da gündeme getiriyor: YZ şirketlerin gelirlerini ne kadar artırıyor, maliyetlerini ne ölçüde düşürüyor?

Üçüncü çeyrek bilanço döneminde açıklanan sonuçlar, bazı şirketlerin bu soruya artık somut rakamlarla yanıt vermeye başladığını gösteriyor.

Bankacılıktan ilaç sektörüne, tüketim ürünlerinden dijital reklamcılığa kadar farklı alanlarda faaliyet gösteren şirketler, YZ uygulamalarının operasyonel verimlilik ve finansal performans üzerindeki etkilerini açıklıyor.

Santander: Dokuz ayda 194 milyon euro değer yarattık

YZ yatırımlarının finansal katkısını rakamsal olarak açıklayan şirketlerden biri İspanyol bankacılık devi Santander oldu.

Banka, 2026 yılının ilk dokuz ayında YZ girişimlerinin toplam 194 milyon euro, yaklaşık 216 milyon dolar tutarında ticari değer yarattığını duyurdu.

Santander Finans Direktörü José García Cantera, CNBC'ye yaptığı açıklamada, YZ teknolojilerinin çalışanların düşük katma değerli görevlerden kurtularak daha yüksek değer yaratan işlere odaklanmasını sağladığını söyledi.

Cantera, teknolojinin hem gelirler hem de maliyetler üzerinde olumlu etkiler yarattığını belirtti.

Santander yöneticisi, YZ uygulamalarının artık bankanın finansal performansına doğrudan katkısıyla ilişkilendirilebildiğini ifade etti.

Bununla birlikte, teknolojinin bankanın neredeyse bütün süreçlerine entegre edilmesi nedeniyle toplam finansal katkının kesin olarak ayrıştırılmasının zor olduğunu da kabul etti.

Cantera'ya göre YZ, operasyonel verimliliği artırmanın yanı sıra müşterilere sunulan hizmetlerin kalitesini de iyileştiriyor.

Santander'in açıkladığı 194 milyon euroluk değer, YZ yatırımlarının somut ticari sonuçlarını rakamsallaştıran örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Ancak söz konusu tutar, doğrudan net kâr artışı olarak değil, bankanın YZ uygulamalarına atfettiği ticari değer olarak değerlendirilmeli.

Novartis: YZ ilk kez kâr-zarar tablosuna somut katkı sağladı

İsviçre merkezli ilaç şirketi Novartis de YZ yatırımlarının finansal sonuçlarına yansımaya başladığını bildirdi.

Novartis'in üçüncü çeyrek çekirdek faaliyet kârı, sabit döviz kurlarıyla yıllık yüzde 10 artarak 6,04 milyar dolara ulaştı.

Şirket CEO'su Vas Narasimhan, CNBC'ye verdiği röportajda, YZ teknolojilerinin ilk kez şirketin kâr-zarar tablosunda somut biçimde hissedilmeye başladığını söyledi.

Narasimhan, özellikle pazarlama ve satış faaliyetlerinde YZ kullanımının verimlilik artışı sağladığını belirtti.

Şirket, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde de YZ teknolojilerinin üretkenliği artırıp artıramayacağını değerlendiriyor.

İlaç sektöründe araştırma ve geliştirme süreçlerinin yüksek maliyetli ve uzun süreli olması nedeniyle, bu alandaki verimlilik artışları şirketlerin finansal performansı açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte Novartis, üçüncü çeyrekteki 6,04 milyar dolarlık çekirdek faaliyet kârının ne kadarının doğrudan YZ uygulamalarından kaynaklandığını açıklamadı.

Dolayısıyla şirketin finansal sonuçlarındaki iyileşmenin tamamını YZ yatırımlarına bağlamak mümkün değil.

Narasimhan'ın açıklamaları, teknolojinin özellikle pazarlama ve satış süreçlerinde ölçülebilir verimlilik katkıları yaratmaya başladığını gösteriyor.

Standard Chartered: YZ gelirleri artırırken maliyetleri kontrol ediyor

İngiltere merkezli uluslararası banka Standard Chartered da YZ teknolojilerinin faaliyetlerinin birçok alanında kullanılmaya başlandığını açıkladı.

Banka, üçüncü çeyrekte önemli tek seferlik kalemler hariç tutulduğunda ve sabit döviz kurlarıyla faaliyet gelirlerini yüzde 14 artırdı.

Standard Chartered Finans Direktörü Manus Costello, CNBC'ye yaptığı açıklamada, YZ uygulamalarının şirket genelinde yaygınlaştığını söyledi.

Costello, teknolojinin hem gelir artışına hem de faaliyet giderlerinin kontrol altında tutulmasına katkı sağladığını belirtti.

YZ destekli araçların banka yöneticilerinin müşterilerle daha güçlü ilişkiler kurmasına ve yeni gelir fırsatları geliştirmesine yardımcı olduğunu ifade etti.

Banka ayrıca temel operasyonel süreçlerde YZ kullanarak faaliyetlerini daha verimli biçimde ölçeklendirebildiğini bildirdi.

Costello'ya göre gelirlerin maliyetlerden daha hızlı büyümesiyle ortaya çıkan faaliyet kaldıracında YZ uygulamalarının da payı bulunuyor.

Ancak Standard Chartered, YZ'nin toplam gelir artışına veya maliyet tasarrufuna yaptığı katkıyı ayrı bir rakam olarak açıklamadı.

Bu nedenle bankanın yüzde 14'lük gelir artışının ne kadarının doğrudan YZ teknolojilerinden kaynaklandığı henüz bilinmiyor.

Carlsberg: Verimlilik artıyor ama büyük ölçekli kazanç henüz yok

YZ yatırımlarının finansal sonuçları bütün sektörlerde aynı hızda ortaya çıkmıyor.

Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg, teknolojinin operasyonel süreçlerde olumlu etkiler yarattığını ancak şirket genelinde henüz büyük ölçekli finansal kazançlar sağlamadığını açıkladı.

Carlsberg CEO'su Jacob Aarup-Andersen, CNBC'ye verdiği röportajda, YZ uygulamalarının çeşitli faaliyet alanlarında kullanılmaya başlandığını söyledi.

Bu alanlar arasında maliyet verimliliği, ticari faaliyetler, fiyatlandırma, pazarlama ve tedarik zinciri yönetimi bulunuyor.

Carlsberg'in üçüncü çeyrek gelirleri yüzde 4,9 arttı.

Ancak şirket yönetimi, bu büyümenin ne kadarının YZ yatırımlarından kaynaklandığını açıklamadı.

Aarup-Andersen, teknolojinin şirketin iç süreçlerinde etkilerinin görülmeye başladığını, ancak henüz geniş ölçekte finansal fayda üretmediğini belirtti.

Carlsberg'in açıklamaları, YZ uygulamalarının operasyonel süreçlerde kullanılmaya başlanmasıyla finansal sonuçlara önemli katkılar sağlaması arasında zaman farkı bulunabileceğini gösteriyor.

Meta: YZ reklam gelirlerini artırıyor

YZ yatırımlarının gelirler üzerindeki etkisinin daha belirgin olduğu alanlardan biri dijital reklamcılık.

Meta, 21 Ekim'de açıkladığı üçüncü çeyrek sonuçlarında, YZ yatırımlarının reklam gelirlerine önemli ölçüde ilave katkı sağladığını bildirdi.

Şirketin 30 Eylül'de sona eren çeyrekteki toplam gelirleri yıllık yüzde 26 arttı.

Meta yönetimi, YZ destekli reklam teknolojilerinin şirketin gelir büyümesinde önemli rol oynadığını belirtti.

YZ uygulamaları, reklamların hedef kitlelere ulaştırılması, reklam performansının iyileştirilmesi ve pazarlama süreçlerinin optimize edilmesi gibi alanlarda kullanılıyor.

Meta'nın açıklamaları, YZ teknolojilerinin yalnızca maliyet tasarrufu sağlayan bir araç olmadığını, doğrudan gelir artışına da katkıda bulunabildiğini ortaya koyuyor.

Bununla birlikte şirket, üçüncü çeyrekteki toplam gelir artışının ne kadarının YZ uygulamalarına atfedilebileceğine ilişkin ayrı bir tutar açıklamadı.

Google Cloud'da hızlı büyüme

YZ yatırımlarının finansal etkileri büyük teknoloji şirketlerinin bulut bilişim faaliyetlerinde de izleniyor.

Alphabet'in açıkladığı üçüncü çeyrek sonuçlarına göre Google Cloud gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla artarak yaklaşık 31 milyar dolara ulaştı.

Bu gelişme, Google'ın bulut bilişim faaliyetlerinde güçlü bir büyüme yaşandığını gösterdi.

Öte yandan, Google Arama'nın gelir artış hızında yavaşlama görüldü.

Bu gelişme, YZ tabanlı yeni arama ve bilgi erişim hizmetlerinin geleneksel internet arama faaliyetleri üzerindeki rekabet baskısına ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde yaşandı.

Google'ın finansal sonuçları, YZ teknolojilerinin büyük teknoloji şirketleri açısından hem yeni büyüme fırsatları hem de mevcut iş modelleri üzerinde rekabet baskıları yarattığını gösteriyor.

Ancak Google Cloud gelirlerinin tamamı YZ hizmetlerinden oluşmadığı için bulut birimindeki büyümenin tümünü doğrudan YZ yatırımlarının getirisi olarak değerlendirmek doğru değil.

Şirketler YZ'nin finansal katkısını nasıl ölçüyor?

Üçüncü çeyrek bilançolarında ortaya çıkan önemli gelişmelerden biri, şirket yönetimlerinin YZ yatırımlarının getirilerini daha somut göstergelerle açıklamaya başlaması oldu.

Ancak şirketlerin açıkladığı veriler arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

Santander, YZ uygulamalarından elde edilen ticari değeri doğrudan parasal bir tutarla ifade ediyor.

Novartis, teknolojinin kâr-zarar tablosuna katkı sağlamaya başladığını bildiriyor ancak bu katkıyı ayrı bir rakamla göstermiyor.

Standard Chartered, YZ'nin gelir büyümesine ve operasyonel verimliliğe yardımcı olduğunu belirtiyor.

Carlsberg ise henüz şirket genelinde büyük ölçekli finansal kazanımlar elde edilmediğini kabul ediyor.

Meta, YZ'nin reklam gelirlerine önemli katkıda bulunduğunu açıklarken, Google'ın bulut bilişim faaliyetleri güçlü büyüme gösteriyor.

Bu farklılıklar, YZ yatırımlarının finansal getirilerini ölçmenin henüz bütün şirketler açısından standart bir yönteme dayanmadığını ortaya koyuyor.

Özellikle YZ uygulamalarının mevcut iş süreçlerine entegre edildiği durumlarda, gelir artışının veya maliyet tasarrufunun ne kadarının yalnızca bu teknolojiden kaynaklandığını belirlemek güçleşebiliyor.

Ayrıca şirketlerin YZ sayesinde yarattıklarını açıkladıkları ticari değer ile yatırımın maliyetleri düşüldükten sonra elde edilen net finansal getiri aynı anlama gelmiyor.

Bu ayrım, yatırımcıların şirket açıklamalarını değerlendirirken dikkate aldığı temel konular arasında bulunuyor.

700 milyar dolarlık yatırımın karşılığı aranıyor

Büyük teknoloji şirketlerinin YZ altyapısına yönelik harcamaları hızla artarken, yatırımcıların bu yatırımlardan beklediği finansal sonuçlar da giderek önem kazanıyor.

Microsoft, Amazon, Google ve Meta'nın 2026 yılında YZ altyapısına toplam yaklaşık 700 milyar dolar harcamasının beklenmesi, teknoloji sektöründeki sermaye yatırımlarının ulaştığı büyüklüğü gösteriyor.

Bu harcamalar veri merkezleri, gelişmiş işlemciler, ağ altyapısı ve YZ modellerinin çalıştırılması için gereken diğer teknolojik sistemleri kapsıyor.

Şirketlerin açıkladığı üçüncü çeyrek sonuçları ise YZ'nin yalnızca altyapı yatırımı gerektiren bir teknoloji olmaktan çıkarak bankacılık, ilaç, tüketim ürünleri ve reklamcılık gibi sektörlerde ticari uygulamalara dönüştüğünü gösteriyor.

Bununla birlikte, mevcut açıklamalar şirketlerin tamamında yatırımların maliyetlerini karşılayan net getiriler elde edildiği anlamına gelmiyor.

Santander'in parasal değer açıklaması, Novartis'in kârlılık üzerindeki olumlu etkiye ilişkin değerlendirmesi ve Standard Chartered'ın verimlilik kazanımları, YZ uygulamalarının finansal sonuçlara yansımaya başladığına ilişkin örnekler sunuyor.

Carlsberg'in açıklamaları ise bu dönüşümün her sektörde aynı hızda gerçekleşmediğini ortaya koyuyor.

CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.