ABD ablukası İran petrolünü vurdu: Harg Adası’ndan ihracat durma noktasında

ABD’nin İran limanlarına yeniden uygulamaya başladığı deniz ablukası Tahran’ın petrol ihracatını ağır biçimde etkiliyor. İran ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği Harg Adası’nda en az bir haftadır tanker yüklemesi yapılmadığı belirtilirken, depolama kapasitesinin dolmasını önlemek isteyen Tahran’ın petrol üretimini de kısmaya başladığına dair işaretler geliyor. Gözler şimdi Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için İran ile Umman arasında yürütülen müzakerelerde.

ABD’nin temmuz ortasında yeniden uygulamaya koyduğu deniz ablukası, İran’ın en önemli gelir kaynaklarından petrol ihracatını durma noktasına getirdi.

Gemi takip ve uydu verilerine göre İran’ın ana petrol ihracat terminalinin bulunduğu Harg Adası’nda en az bir haftadır tanker yüklemesi gerçekleştirilmiyor.

Gemi takip şirketi Kpler ve danışmanlık şirketi Energy Aspects verilerine göre Harg Adası’ndaki petrol yükleme faaliyetleri 31 Temmuz’da durdu.

Denizcilik istihbarat şirketi Windward’ın uydu görüntülerine dayanan değerlendirmesine göre adadaki üç yükleme iskelesinin tamamı uzun süredir boş durumda.

Salı günü Harg çevresindeki bekleme alanında yalnızca 16 geminin demirlediği belirtilirken, bunun geçen ayın başından bu yana görülen en düşük sayı olduğu kaydedildi.

İran petrolünün yüzde 90'ı Harg'dan çıkıyor Basra Körfezi’nin kuzeyinde bulunan küçük Harg Adası, İran ekonomisi açısından stratejik öneme sahip.

İran’ın kıyılarının önemli bölümünün büyük petrol tankerlerinin yanaşmasına uygun olmaması nedeniyle ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Harg Adası üzerinden gerçekleştiriliyor.

Bu nedenle adadaki yükleme faaliyetlerinin durması, İran’ın petrol ihracat kapasitesinin çok büyük bölümünün fiilen devre dışı kalması anlamına geliyor.

Energy Aspects Jeopolitik Araştırmalar Başkanı Richard Bronze, mevcut verilerin ABD ablukasının tanker hareketlerini önemli ölçüde engellediğini gösterdiğini söyledi.

Bronze, “Abluka, içeri ve dışarı çok fazla tanker hareketi olmaması anlamında etkili oluyor” değerlendirmesinde bulundu.

ABD ablukayı temmuz ortasında yeniden başlattı Washington, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını amaçlayan geçici anlaşmanın çökmesinin ardından temmuz ortasında İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymuştu.

İran, ABD ve İsrail ile altı aydır devam eden savaş boyunca Harg Adası’ndan petrol yüklemeyi sürdürmeyi başarmıştı.

Bu nedenle mevcut kesinti, savaşın başlamasından bu yana İran petrol ihracatında yaşanan en uzun süreli aksamalardan biri olarak değerlendiriliyor.

İran’ın petrol sevkiyatlarını takip eden Washington merkezli United Against Nuclear Iran (UANI), 12 Temmuz’dan bu yana İran petrolü yüklü hiçbir tankerin Basra Körfezi’nden başarıyla çıkış yaptığını tespit etmediklerini açıkladı.

İran şimdilik eski sevkiyatlardan para kazanmaya devam ediyor Petrol ihracatının durması İran'ın gelirlerinin aynı anda sıfırlanması anlamına gelmiyor.

Bunun nedeni, ateşkes döneminde Basra Körfezi’nden ayrılan tankerlerin taşıdığı petrolün ancak şimdi Asya’daki müşterilere ulaşmaya başlaması.

UANI verilerine göre İran bayraklı 26 tanker Malezya açıklarına ulaştı.

Malezya açıkları, İran petrol ticaretinde kritik bir aktarma noktası olarak kullanılıyor. İran ham petrolü burada gemiden gemiye transferlerin ardından başta Çin olmak üzere Asyalı alıcılara ulaştırılıyor.

Dolayısıyla Tahran, Harg Adası’ndaki ihracat durmuş olsa bile daha önce gönderdiği petrolün satışından birkaç hafta daha gelir elde edebilir.

Energy Aspects’tan Bronze, petrol fiyatlarının yükselmesi halinde İran’ın denizde bulunan bu stoklardan daha yüksek gelir elde etmesinin bile mümkün olduğunu belirtti.

Ancak bu avantajın geçici olduğuna dikkat çekti.

Bronze, İran’ın daha önce sevk ettiği petrol sayesinde gelir elde etmeye devam edebileceği sürenin giderek azaldığını söyledi.

Boş tankerler İran'a dönemiyor ABD ablukasının İran açısından yarattığı ikinci büyük sorun ise tanker filosu.

Asya’da taşıdıkları petrolü boşaltan tankerler İran sularına geri dönemiyor.

Bu nedenle Harg Adası’nda yeni petrol yükleyebilecek boş tanker sayısı giderek azalıyor.

UANI’ye göre İran petrol taşımacılığında kullanılan bazı tankerler Sri Lanka açıklarında beklerken, diğer gemiler Umman ve Pakistan yakınlarında tespit edildi.

Bu durum ablukanın yalnızca İran’dan petrol çıkışını değil, ülkenin ihracat lojistiğinin yeniden kurulmasını da engellediğini gösteriyor.

Abluka devam ettiği sürece Harg Adası’nda yükleme faaliyetlerinin yeniden başlaması giderek daha zor hale gelebilir.

İran petrol üretimini kısmaya başlamış olabilir Petrol ihracatındaki durmanın İran’ın üretimine de yansımaya başladığına dair işaretler bulunuyor.

Normal koşullarda ihracatın kesilmesi halinde üretilen petrolün Harg Adası’ndaki depolama tanklarında birikmesi beklenirdi.

Ancak Energy Aspects verilerine göre adadaki petrol depolarının doluluk oranlarında henüz önemli bir artış görülmedi.

Bu durum, Tahran’ın depolama kapasitesinin tükenmesini önlemek amacıyla petrol sahalarındaki üretimi azaltmaya başlamış olabileceğine işaret ediyor.

Eğer bu değerlendirme doğruysa ABD ablukasının etkisi artık yalnızca İran’ın ihracatını değil, doğrudan ham petrol üretimini de etkilemeye başlamış durumda.

Üretimin uzun süre kısılması ise İran açısından teknik ve ekonomik maliyetleri daha da artırabilir.

Abluka Tahran'ı masaya getirir mi?

Washington açısından ablukanın temel hedeflerinden biri İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırarak Tahran’ı Hürmüz konusunda uzlaşmaya zorlamak.

Ancak Energy Aspects, kısa vadede bunun gerçekleşeceğinden emin değil.

Bronze’a göre İran yönetimi Hürmüz Boğazı konusunda elinin güçlü olduğuna inanıyor ve bu avantajını koruyabilmek için önemli miktarda ekonomik maliyete katlanmaya hazır.

Bu nedenle petrol ihracatındaki kesintinin Tahran’ı hemen taviz vermeye zorlaması beklenmiyor.

Ancak ihracatın haftalar boyunca devam edememesi halinde İran’ın en önemli döviz gelir kaynağının giderek kuruması ekonomik baskıyı ciddi biçimde artırabilir.

Brent 83,55 dolara yükseldi Petrol piyasaları ise Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin haber akışını yakından takip ediyor.

Brent petrol cuma gününü yüzde 1,3 yükselişle 83,55 dolar seviyesinde tamamladı.

Piyasanın ana beklentisi, Hürmüz Boğazı üzerinden ticari gemi geçişlerini yeniden artıracak bir anlaşmanın sağlanıp sağlanamayacağı.

Boğaz, küresel petrol ve LNG ticareti açısından dünyanın en kritik deniz geçiş noktalarından biri olmaya devam ediyor.

İran ihracatının uzun süre devre dışı kalması ve Hürmüz’deki tanker trafiğinin normalleşmemesi halinde küresel petrol piyasasındaki risk priminin yeniden yükselmesi mümkün.

İran ve Umman yeni deniz rotasını görüşüyor Diplomatik cephede ise İran ile Umman arasındaki görüşmeler sürüyor.

İran Dışişleri Bakanlığı yetkilileri bu hafta Umman ile Hürmüz Boğazı üzerinden oluşturulacak yeni bir denizcilik rotasının coğrafi koordinatları üzerinde anlaşmaya vardıklarını açıkladı.

Ancak tarafların ortak açıklamanın “son aşamalarında” olduğunu duyurduğu çarşamba gününden bu yana somut bir ilerleme işareti gelmedi.

Müzakereler şu ana kadar İran ve Umman arasında ikili formatta yürütülüyor.

Bununla birlikte görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre, tarafların kabul edilebilir bir anlaşmaya ulaşması halinde ABD deniz ablukasını kaldırabilir.

Washington’ın aynı zamanda İran petrolüne yönelik yaptırımlarda yeniden muafiyet uygulamasına geçmesi ve böylece alıcıların İran ham petrolünü yasal olarak satın almasına izin vermesi de gündemde.

İran için zaman daralıyor Mevcut tablo İran açısından kısa vadede yönetilebilir, ancak ablukanın uzaması halinde giderek daha ağır hale gelecek bir ekonomik baskıya işaret ediyor.

Tahran birkaç hafta daha daha önce Asya’ya gönderilmiş petrolün satışından döviz geliri elde edebilir. Ancak yeni tankerlerin Harg Adası’ndan çıkamaması halinde bu gelir akışı zaman içinde kesilecek.

Daha önemlisi, depolama alanlarının dolmasını önlemek için üretimin gerçekten azaltılmaya başlanmış olması durumunda ABD ablukasının etkisi İran petrol sektörünün tamamına yayılacak.

Tahran'ın hesabı, Hürmüz üzerindeki stratejik kozunun ekonomik maliyetlere katlanmaya değecek kadar güçlü olduğu yönünde görünüyor.

Washington ise petrol ihracatını keserek bu hesabı değiştirmeye çalışıyor.

Dolayısıyla önümüzdeki birkaç hafta yalnızca İran ekonomisi açısından değil, Brent petrolün yönü ve küresel enerji piyasaları açısından da kritik olacak.