YORUM: Soruşturmalar genişlerken, Borsa ölüyor

Fon ve hisse manipülasyonu soruşturması yeni operasyonlarla genişlerken, Borsa İstanbul’da satış dalgası giderek ağırlaşıyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, beşinci dalga operasyonda 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildiğini, soruşturma kapsamında 26 hisse senedindeki işlemlerin de ayrıntılı şekilde incelendiğini açıkladı.

Soruşturmanın sürekli yeni kişi, şirket ve hisselere genişlemesi ise Borsa İstanbul genelinde güven kaybını derinleştiriyor. BIST 100 bugün de yüzde 2,5’in üzerinde değer kaybederken, eylül ayında halka açık şirketlerin toplam piyasa değerindeki kayıp 4,5 trilyon TL’ye ulaştı.

Bloomberg HT verilerine göre Borsa İstanbul şirketleri, eylül ayında 2008 küresel finans krizinden bu yana en sert aylık değer kaybını yaşadı.

Beşinci dalga: 217 şüpheli hakkında işlem

Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Aklama Suçları Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen fon soruşturmasında beşinci dalga operasyonun gerçekleştirildiğini açıkladı.

Gürlek’in verdiği bilgilere göre 34 şüpheli hakkında arama, el koyma ve gözaltı kararı verildi.

Böylece soruşturmanın başlangıcından bu yana hakkında işlem yapılan şüpheli sayısı 217’ye yükseldi. Bunlardan 56’sı tutuklanırken, 88 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı.

Ancak soruşturma yalnızca mevcut fonlar ve şüphelilerle sınırlı kalmayacak.

26 hisse mercek altında

Gürlek, spekülatif ve manipülatif işlemlere konu olduğu değerlendirilen 26 hisse senedindeki hareketlerin ayrıntılı şekilde incelendiğini bildirdi.

Kısa süre içerisinde olağan dışı oranlarda kazanç sağlayan kişi ve hesapların işlem geçmişleri, para hareketleri ve bağlantıları da araştırılıyor.

Adalet Bakanı, piyasaları manipüle ederek haksız kazanç sağladığı belirlenen kişilerin mal varlıklarının takip edileceğini belirtti.

Suçtan elde edildiği tespit edilen mal varlığı değerlerinin yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından TMSF bünyesinde oluşturulacak fona aktarılması planlanıyor.

Gürlek, operasyonların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu irade doğrultusunda yatırımcıların haklarını korumak ve sermaye piyasalarına güveni güçlendirmek amacıyla sürdürüldüğünü ifade etti.

Fon mağdurlarında ise belirsizlik sürüyor

Soruşturmanın adli ayağı hızla genişlerken, fonlarda parası bloke olan veya katılma payı iade ödemelerini alamayan yatırımcıların ne zaman ve hangi koşullarda paralarına kavuşacağı konusunda henüz somut bir gelişme bulunmuyor.

Yetkililerin soruşturmayı yeni kişi, şirket ve hisselere genişletmesi, manipülasyon iddialarının aydınlatılması açısından önem taşıyor. Buna karşılık operasyonların kapsamının sürekli büyümesi sermaye piyasalarında belirsizliği de artırıyor.

Özellikle hangi şirketlerin veya hisselerin soruşturmanın bir sonraki aşamasında gündeme gelebileceğine ilişkin belirsizlik, yatırımcıların risk alma iştahını azaltıyor.

Sonuçta satış baskısı yalnızca soruşturmaya konu edilen hisselerle sınırlı kalmıyor.

Borsa İstanbul’da 18 yılın en sert kaybı

Bloomberg HT’nin hesaplamalarına göre fon ve hisse manipülasyonu soruşturmalarının damga vurduğu eylül ayında Borsa İstanbul genelinde son derece ağır bir değer kaybı yaşandı.

Halka açık tüm şirketleri kapsayan BIST TÜM Endeksi’nin toplam piyasa değeri eylül ayında TL bazında yüzde 20 geriledi.

Bu, küresel finans krizinin yaşandığı 2008’den bu yana görülen en sert aylık düşüş oldu.

2008 yılının ekim ayında Borsa İstanbul şirketlerinin toplam piyasa değerindeki aylık kayıp yüzde 22,5 olmuştu.

Eylül 2026’da ise BIST TÜM şirketlerinin toplam piyasa değerinden yaklaşık 4,5 trilyon TL silindi.

Dolar bazında 96 milyar dolar kayıp

Tablo dolar bazında daha da çarpıcı.

BIST TÜM şirketlerinin toplam piyasa değeri eylül ayında dolar bazında yüzde 22,5 düştü.

Bu, Ağustos 2018’den bu yana dolar bazındaki en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Borsa İstanbul şirketlerinin toplam piyasa değerindeki dolar bazlı kayıp yaklaşık 96 milyar dolar oldu.

BIST 100’de 2008’den bu yana en kötü ay

Ana endeks BIST 100’de de benzer bir tablo ortaya çıktı.

BIST 100 şirketlerinin toplam piyasa değeri eylül ayında TL bazında yüzde 16 geriledi. Böylece ana endeks şirketleri de 2008’den bu yana en sert aylık değer kaybını yaşadı.

BIST 100 şirketlerinin piyasa değerindeki dolar bazlı kayıp ise yaklaşık 27 milyar dolar olarak hesaplandı.

Üstelik satış baskısı ayın son gününde de devam ediyor. BIST 100 bugün yüzde 2,5’in üzerinde düşüş kaydetti.

Soruşturma artık bir güven sorununa dönüşüyor

Soruşturmanın amacı sermaye piyasalarında manipülasyon iddialarını ortaya çıkarmak ve yatırımcıların haklarını korumak. Ancak piyasanın verdiği tepki, sürecin giderek daha geniş kapsamlı bir güven sorununa dönüştüğünü gösteriyor.

Yatırımcılar artık yalnızca soruşturulan fonların veya manipülasyon şüphesi bulunan hisselerin riskini değil, soruşturmanın bundan sonra hangi şirketlere ve piyasa aktörlerine uzanabileceğini de fiyatlıyor.

Buna, fonlardan yaşanan çıkışlar ve likidite ihtiyacı nedeniyle oluşabilecek zorunlu satışlar da ekleniyor.

Bu nedenle soruşturmaların genişlemesiyle Borsa İstanbul’daki satış baskısı arasında giderek daha güçlü bir etkileşim ortaya çıkıyor.

Eylül ayının bilançosu bunun boyutunu gösteriyor: BIST TÜM’de bir ay içinde 4,5 trilyon TL, dolar bazında ise yaklaşık 96 milyar dolarlık piyasa değeri kayboldu.

Sermaye piyasalarında güvenin yeniden tesis edilmesi açısından bundan sonraki kritik başlıklardan biri, adli soruşturmanın yanı sıra mağdur yatırımcıların alacaklarının nasıl ve hangi takvimle karşılanacağının netleşmesi olacak.