Üç Kutuplu Dünya: ABD Seçimleri Küresel Güç Dengelerini Nasıl Yeniden Şekillendiriyor?

ABD’deki siyasi dönüşümler, Ukrayna’daki savaştan İran ile yaşanan gerilimlere ve Tayvan krizine kadar uzanan büyük küresel meselelerin gölgesinde, uluslararası sistemi nüfuz alanlarının yeniden dağıtıldığı yeni bir evreye taşıyor. ABD seçim sonuçları, sadece iç politikayı değil, küresel aktörlerin stratejik hesaplarını ve ittifak dengelerini de yakından ilgilendiriyor.

Askeri ve Strateji Uzmanı Tuğgeneral İlyas Hanna, küresel düzenin henüz resmen ilan edilmemiş olsa da ABD, Rusya ve Çin liderliğinde üç kutuplu bir gerçekliğe doğru kaydığını ifade ediyor. Washington; siyasi,askeri, ekonomik ve teknolojik gücüyle bu sistemdeki en belirleyici aktör olmayı sürdürüyor.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında Pekin'de gerçekleşmesi planlanan ve "Yeni Yalta" olarak nitelendirilen üçlü zirve fikri şu an için sekteye uğramış durumda.

Trump İç Siyasetteki Kaybı Dış Politikayla mı Telafi Edecek?

Hanna'ya göre Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre'deki çoğunluğu kaybetmiş olması, Trump'ın dış politika ve askeri karar alma yetkilerini tamamen kısıtlamıyor. ABD başkanlarının dış politikada geniş bir hareket alanı bulunduğuna dikkat çeken Hanna, 2007 yılında George W. Bush’un Kongre muhalefetine rağmen Irak’a 30 bin ek asker göndermesini örnek gösteriyor.

Trump'ın iç siyasette karşılaşabileceği azil süreçleri veya soruşturma baskılarını, dış politikada —özellikle Ukrayna veya İran başlıklarında— elde edeceği somut bir başarıyla dengelemek isteyebileceği değerlendiriliyor.

Trump’ın jeopolitik vizyonu, küresel güçlerin kendi etki alanlarına çekildiği bir modele dayanıyor:

• Ukrayna: Rusya’nın etki alanı,

• Asya-Pasifik: Çin’in kendi nüfuz alanı,

• Batı Yarımküre (Venezuela, Grönland, Kanada, Meksika): ABD’nin öncelikli etki alanı.

Küresel Rekabetin Üç Ana Cephesi
Uluslararası sistemdeki güç mücadelesi üç temel eksende biçimleniyor:

1. Çin - Tayvan: Çin, adayı "Tek Ülke, İki Ayrı Sistem" prensibiyle görürken; Washington, gelişmiş çip teknolojisinin merkezi olan Tayvan'da dolaylı askeri ve stratejik varlığını korumak istiyor.

2. Rusya - Ukrayna: Rusya, Ukrayna'da yıpratıcı bir savaş yürütürken NATO ile hibrid bir çatışma sürdürüyor. ABD ise NATO üzerinden bu denklemdeki ağırlığını koruyor.

3. ABD - İran ve Orta Doğu: ABD'nin bölgedeki "uzaktan dengeleme" stratejisi, bölge ülkelerini kendi güvenlik mimarilerini kurmaya yönlendiriyor.

Orta Doğu’da Yeni Bölgesel Güç Dengesi

ABD’nin bölgedeki yükü müttefiklerine devretme yaklaşımı sonucunda dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor.Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında sağlanan Mekke Anlaşması ve Mısır’ın da bu güvenlik iş birliğine dahil olması bölgede yeni bir güç merkezi yarattı.

Yaklaşık yarım milyarlık nüfusu, 1.000'e yakın savaş uçağını, Türkiye'nin gelişmiş savunma sanayisini, Pakistan'ın nükleer kapasitesini ve Suudi Arabistan'ın ekonomik gücünü bir araya getiren bu blok, bölgesel dengeleri temelden değiştiriyor.

Öte yandan, Trump'ın İsrail'e sağlanan 3,8 milyar dolarlık askeri finansman yardımını durdurma kararı alması, İsrail'in ABD iç siyasetindeki dokunulmaz konumunun zayıfladığına işaret ediyor. Bölgede Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ekseninde yükselen bu yeni güvenlik mimarisi, sınırlı coğrafi ve demografik kapasitesini her zaman dış bir süper gücün desteğiyle kapatmaya çalışan İsrail yönetimi açısından ciddi bir stratejik meydan okuma oluşturuyor.