Trump Kongre’yi kaybedebilir mi? ABD’de kritik ara seçim için geri sayım

Dünyanın gözü 3 Kasım'da yapılacak ABD ara seçimlerine çevriliyor. Donald Trump'ın adı oy pusulasında olmayacak ancak seçim büyük ölçüde başkanlığının ikinci dönemine ilişkin bir referandum niteliği taşıyacak. Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve Senato'daki 35 sandalye için sandığa gidilirken, seçimlerin sonucu Trump yönetiminin son iki yılında Kongre ile ilişkilerinin çerçevesini belirleyecek.

ABD'de ara seçimlere haftalar kala Kongre'nin iki kanadında da yoğun bir mücadele yaşanıyor.

Cumhuriyetçiler Senato'da 53'e 47 çoğunluğa sahip. Bernie Sanders ve Angus King bağımsız olmalarına rağmen Demokratlarla birlikte hareket ediyor.

Bu nedenle Demokratların Senato kontrolünü ele geçirebilmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor.

Senato'daki 100 sandalyenin 35'i bu seçimde yenilenecek. Cook Political Report'a göre bunların yalnızca 12'si rekabetçi yarışlar olarak değerlendiriliyor.

Senato'da kritik eyaletler

Demokratların Cumhuriyetçilerden sandalye alma ihtimalinin bulunduğu başlıca eyaletler arasında North Carolina, Maine ve Ohio yer alıyor.

Alaska, Iowa ve Texas da yakından takip edilen yarışlar arasında.

Ancak Demokratların aynı zamanda Michigan, Georgia ve New Hampshire'daki mevcut sandalyelerini korumaları gerekiyor.

Özellikle North Carolina yarışı dikkat çekiyor. Eski Demokrat Vali Roy Cooper ile eski Cumhuriyetçi Ulusal Komite Başkanı Michael Whatley, görevinden ayrılan Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis'in koltuğu için yarışıyor.

Texas'ta Demokrat James Talarico ile Trump'ın desteklediği Cumhuriyetçi Ken Paxton karşı karşıya gelirken, Georgia'da Demokrat Senatör Jon Ossoff koltuğunu Cumhuriyetçi Mike Collins'e karşı korumaya çalışıyor.

Temsilciler Meclisi Trump için kritik

Ara seçimin Trump yönetimi açısından belki de en kritik bölümü Temsilciler Meclisi.

Meclis üyeleri iki yıllığına seçildiği için 435 sandalyenin tamamı kasım ayında yeniden seçime gidiyor.

Temsilciler Meclisi'nin kontrolünün Cumhuriyetçilerde kalması, Trump'ın yasama gündemini uygulayabilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi durumunda ise yönetimin yasa geçirme kapasitesi ciddi biçimde sınırlanabilir. Ayrıca Demokratların Trump yönetimi ve üst düzey yetkililer hakkında yeni Kongre soruşturmaları başlatması bekleniyor.

Cook Political Report verilerine göre yaklaşık 19 Temsilciler Meclisi yarışı “toss-up”, yani sonucu açık yarışlar arasında bulunuyor.

Arizona, California, Colorado, Florida, Iowa, Michigan, New Jersey, New York, Ohio, Pennsylvania, Texas, Virginia, Washington ve Wisconsin'deki bazı seçim bölgeleri Kongre çoğunluğunun belirlenmesinde kritik rol oynayabilir.

Seçmenin bir numaralı sorunu: Hayat pahalılığı

Seçim kampanyasının en önemli başlıklarından biri ekonomi.

Trump 2024 seçim kampanyasında enflasyonu düşürme ve benzin fiyatlarını geriletme sözü vermişti.

Ancak İran savaşıyla birlikte enerji fiyatlarının yükselmesi, Amerikan tüketicisinin karşı karşıya olduğu hayat pahalılığı sorununu yeniden büyüttü.

AAA verilerine göre normal benzinin galon fiyatı 4,47 dolar civarında bulunuyor. Bir yıl önce fiyat 3,14 dolardı.

Enflasyonun Fed'in yüzde 2 hedefinin üzerinde kalması da Cumhuriyetçilerin ekonomi konusunda seçmen karşısındaki en önemli sorunlarından biri haline geldi.

Demokratlar ise kampanyalarında özellikle yaşam maliyetlerindeki yükselişi Trump yönetimine karşı kullanıyor.

İran savaşı seçim gündeminde

İkinci önemli başlık İran savaşı.

Trump 2024 kampanyasında ABD'yi yeni askeri çatışmalardan uzak tutma sözü vermişti. Ancak şubat ayında başlayan İran savaşı Amerikan dış politikasının ve ekonomisinin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.

Savaşın maliyeti, petrol fiyatlarına etkisi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji taşımacılığında yaşanan sorunlar seçim kampanyasında tartışılıyor.

Washington ile Tahran arasında zaman zaman diplomatik temaslar yürütülmesine rağmen savaşın kalıcı biçimde sona erdirilmesi konusunda henüz bir anlaşmaya varılmış değil.

Göç konusunda Cumhuriyetçiler avantajını koruyor

Göç politikası da seçim kampanyasının en sert tartışma alanlarından biri.

Trump'ın ikinci döneminin ilk aylarında Meksika sınırından düzensiz göç keskin biçimde gerilerken, yönetim daha sonra kitlesel sınır dışı operasyonlarını genişletti.

Federal göçmenlik operasyonları ülke çapında protestolara ve siyasi tartışmalara yol açtı.

Buna rağmen FT için Focaldata tarafından yapılan ankete göre seçmenler göç konusunda Cumhuriyetçilere Demokratlardan daha fazla güveniyor.

Ankette Cumhuriyetçilere güven yüzde 47, Demokratlara güven ise yüzde 36 olarak ölçüldü.

YZ patlaması siyasete de girdi

Seçimin yeni gündemlerinden biri de YZ (yapay zekâ).

Trump yönetimi YZ yatırımlarındaki patlamanın borsayı ve yatırımları desteklemesinin seçmenin ekonomi algısını iyileştireceğini umuyordu.

Ancak veri merkezlerinin elektrik tüketimi, çevresel etkileri ve enerji fiyatlarına katkısı nedeniyle ülkenin çeşitli bölgelerinde protestolar düzenleniyor.

Kaynakta aktarılan kamuoyu değerlendirmelerine göre bazı seçmenler YZ yatırımlarından doğan ekonomik kazançların geniş toplum kesimlerine yayılmadığını düşünüyor.

Bu nedenle YZ yatırımları yalnızca teknoloji ve Wall Street'in değil, ara seçim kampanyasının da önemli başlıklarından biri haline geliyor.

3 Kasım Trump'ın kalan iki yılını şekillendirecek

Ara seçimlerde yalnızca Kongre belirlenmeyecek. 36 eyalette valilik seçimleri de yapılacak.

Arizona, Georgia, Nevada, Wisconsin, Michigan ve Ohio gibi eyaletlerdeki valilik yarışları özellikle yakından izleniyor.

Ancak küresel piyasalar açısından asıl önemli sonuç Kongre'nin kontrolü olacak.

Cumhuriyetçilerin her iki kanadı koruması Trump yönetiminin yasama gündemini sürdürmesini kolaylaştıracak. Kongre'nin kanatlarından birinde çoğunluğun değişmesi ise Washington'daki yasama dinamiklerini ve yönetim-Kongre ilişkilerini önemli ölçüde değiştirecek.

Dolayısıyla 3 Kasım seçimleri yalnızca Trump'ın seçmen desteğinin bir göstergesi olmayacak; ABD'nin önümüzdeki iki yıldaki siyasi ve ekonomik karar alma mekanizmasının nasıl işleyeceğini de belirleyecek.

FT