Tasfiye edilen fonların hisselerinde sert satış: Bazı tahtalarda kayıp yüzde 40’ı aştı

Fon krizinin Borsa İstanbul üzerindeki etkileri derinleşiyor. SPK'nın düşük piyasa derinliğine sahip hisselerde fonların yoğunlaşmasını sınırlayan düzenlemesinin ardından başlayan satışlar, tasfiye sürecindeki fonların yüksek pozisyon taşıdığı bazı hisselerde taban serilerine dönüştü. Selçuk Ecza ve Gündoğdu Gıda'da sert kayıplar yaşanırken, yatırım fonlarından yalnızca bir haftada 371,4 milyar TL net nakit çıkışı gerçekleşti. Fonların toplam piyasa değeri ise 18 günde yaklaşık 510 milyar TL azaldı.

Fon piyasasında yaşanan kriz Borsa İstanbul'da belirli hisseler üzerindeki satış baskısını artırıyor.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) piyasa derinliği düşük hisselerde yatırım fonlarının taşıyabileceği pozisyonları sınırlayan düzenlemesinin ardından başlayan portföy ayarlamaları, fon soruşturması ve tasfiye kararlarıyla birlikte daha sert bir boyut kazandı.

Özellikle tasfiye edilen veya işlemleri durdurulan fonların yoğun pozisyon taşıdığı hisselerde arka arkaya taban fiyatlar görülüyor.

Ağustos ayında düşüşe geçen Hedef Holding ve Odine Teknoloji'nin ardından bu hafta Selçuk Ecza ve Gündoğdu Gıda gibi hisselerde de sert satışlar yaşandı.

BIST 100 Endeksi haftalık bazda yüzde 8,2 gerilerken, endeksteki yaygın satıştan pozitif ayrışan sınırlı sayıdaki hisseden Tekfen Holding yüzde 12,66 yükseldi.

Selçuk Ecza altı gün üst üste taban oldu

Fon satışlarının en belirgin hissedildiği hisselerden biri Selçuk Ecza oldu.

Hisse, 11 Eylül'de gördüğü 402,50 TL seviyesinin ardından altı işlem günü arka arkaya taban fiyat gördü.

Selçuk Ecza'da 21 yatırım fonunun toplam yaklaşık 45 milyon lotluk pozisyon taşıdığı belirtiliyor.

Özellikle Tera Portföy tarafından yönetilen TLY ve PUK fonlarındaki satışlar dikkat çekiyor.

Hisse haftalık bazda yüzde 40,86 değer kaybetti.

TLY fonunun portföyünde 14,7 milyon lot Selçuk Ecza hissesi bulunması, tasfiye veya portföy küçültme sürecinin devam etmesi halinde hisse üzerindeki satış baskısının sürebileceğine yönelik endişeleri artırıyor.

Gündoğdu Gıda'da beş taban

Benzer bir tablo Gündoğdu Gıda'da yaşandı.

Hisse 26 Ağustos'ta 2.201 TL seviyesine kadar yükseldikten sonra hızlı bir düşüşe geçti.

Gündoğdu Gıda haftayı art arda beş tabanın ardından 535,50 TL'den tamamladı.

Pusula Portföy tarafından yönetilen PHE ve PBR fonlarının toplam 1,48 milyon lotluk satışı hissedeki baskının önemli nedenleri arasında gösteriliyor.

Gündoğdu Gıda'da altı fonun toplam 3,68 milyon lot pozisyonu bulunurken, bunun yaklaşık 3,6 milyon lotunun Pusula Portföy fonlarında bulunduğu belirtiliyor.

Bu yoğunlaşma nedeniyle fonlardan gelebilecek yeni satışların hisse üzerinde baskı oluşturmaya devam edebileceği değerlendiriliyor.

Borsadaki hisselerin yüzde 96'sından fazlası düştü

Borsa İstanbul'daki satış dalgası yalnızca fonların yoğunlaştığı hisselerle sınırlı kalmadı.

Geçen hafta Borsa İstanbul'daki 36 endeksin tamamı değer kaybetti.

En sınırlı kayıplar yüzde 2,58 ile sigorta ve yüzde 3,65 ile bankacılık endekslerinde gerçekleşti.

En sert düşüş ise yüzde 24,02 ile bilişim endeksinde görüldü.

Halka arz endeksi yüzde 20,84, finansal kiralama ve faktoring endeksi ise yüzde 20,77 geriledi.

Borsada işlem gören hisselerin yüzde 96'sından fazlasının haftayı kayıpla tamamlaması, satış baskısının piyasanın geneline yayıldığını gösterdi.

Bununla birlikte tasfiye veya zorunlu portföy ayarlaması yapan fonların yoğunlaştığı bazı hisselerde kayıpların piyasa ortalamasının çok üzerine çıktığı görülüyor.

Şirketlerden geri alım hamlesi

Hisselerdeki sert fiyat hareketlerinin ardından şirketlerden de pay geri alım açıklamaları gelmeye başladı.

Mevcut geri alım programlarını sürdüren şirketlerin yanı sıra programlarını tamamlayan veya yeni piyasa koşullarına göre güncelleyen şirketler de bulunuyor.

Şirketlerin kendi hisselerini piyasadan satın alması, sert satış dönemlerinde hisse fiyatlarındaki oynaklığı azaltmaya yönelik araçlardan biri olarak kullanılıyor.

Ancak fonların zorunlu satışlarının büyüklüğü, özellikle piyasa derinliği sınırlı hisselerde geri alımların satış baskısını ne ölçüde karşılayabileceği sorusunu gündemde tutuyor.

Bir haftada 371,4 milyar TL çıkış

Fon krizinin en dikkat çekici boyutlarından biri ise yatırım fonlarında yaşanan hızlı nakit çıkışı.

Son bir haftada yatırım fonlarından toplam 371 milyar 380,5 milyon TL net nakit çıkışı gerçekleşti.

Çıkışlar yalnızca işlemleri durdurulan veya tasfiye kararı alınan fonlarla sınırlı kalmadı. Para piyasası fonlarından gerçekleşen çıkışlar da dikkat çekti.

Hafta boyunca 439 yatırım fonuna net nakit girişi olurken 940 fondan para çıktı.

Böylece TEFAS'a açık veya kapalı toplam 2 bin 50 fonun yaklaşık yüzde 46'sında net nakit çıkışı gerçekleşti.

Fonların piyasa değeri 510 milyar TL eridi

Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri de fon piyasasındaki daralmanın büyüklüğünü ortaya koyuyor.

31 Ağustos itibarıyla 10,97 trilyon TL olan yatırım fonlarının toplam piyasa değeri, 18 Eylül itibarıyla 10,46 trilyon TL'ye geriledi.

Böylece yalnızca 18 günlük dönemde yatırım fonlarının toplam piyasa değerinde yaklaşık 510 milyar TL'lik düşüş yaşandı.

Bu rakamın tamamı yatırımcı çıkışından kaynaklanmıyor; portföylerdeki varlıkların fiyat kayıpları da toplam piyasa değerindeki gerilemeye katkıda bulunuyor.

Tasfiye satışlarında kısır döngü riski

Piyasadaki temel risk, tasfiye edilen veya yatırımcı çıkışlarıyla karşı karşıya kalan fonların nakit yaratmak için portföylerindeki hisseleri satmak zorunda kalması.

Özellikle işlem hacmi düşük hisselerde büyük miktarda satış emri fiyatların hızla düşmesine neden olabiliyor.

Fiyatların gerilemesi fonların net aktif değerlerini aşağı çekerken, yatırımcıların fondan çıkma isteğini artırması halinde yeni satış ihtiyacı ortaya çıkabiliyor.

Bu nedenle Borsa İstanbul'daki genel risk iştahının yanı sıra hangi fonun hangi hissede ne kadar pozisyon taşıdığı ve tasfiye sürecinde ne kadar satış yapılacağı kısa vadeli fiyatlamalar açısından kritik hale gelmiş durumda.

Son haftadaki rakamlar, fon krizinin artık yalnızca birkaç portföy yönetim şirketinin sorunu olmaktan çıkarak Borsa İstanbul'daki fiyatlama ve yatırımcı davranışı üzerinde daha geniş çaplı etkiler yaratmaya başladığını gösteriyor.

Şebnem Turhal, Zeynep Aktaş, alıntıdır