Süper Gücün Düşüşü, Dört Devin Yükselişi: Küresel Güç Haritası Yeniden Yazılıyor

Dünya siyasetinde kartlar yeniden dağıtılıyor. Amerikalı siyaset bilimci Paul Kennedy’nin henüz 1987’de "Büyük Güçlerin Yükselişi ve Çöküşü" kitabında işaret ettiği "süper gücün kademeli aşınması" süreci,günümüzde hız kazandı. Washington’ın artan borç yükü, İsrail’e verilen koşulsuz destek nedeniyle Birleşmiş Milletler nezdinde yaşanan diplomatik yalnızlaşma, Ortadoğu’daki askeri çekilmeler ve enerji krizleri karşısında Moskova ile masaya oturmak zorunda kalması, Amerikan hegemonyasının sonunu belirginleştiriyor.

Tabiatın boşluk kabul etmediği küresel siyasette ise ABD sonrası dönemin liderliğine aday olan dört korunaklı askeri karargah (ofis) göze çarpıyor. Doğu Asya'da iki, Avrupa’nın kalbinde bir ve iki kıtayı bağlayan kadim kentte bir olmak üzere bu merkezler, askeri ve ekonomik kapasitelerini artırarak küresel güç mimarisini yeniden inşa etmeye hazırlanıyor.

1. TOKYO (JAPONYA) – Ichigaya Tepesi: Samuray Ruhu Yeniden Doğuyor

Tokyo’nun Şinjuku bölgesindeki Ichigaya Askerî Kompleksi'nde, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hiroaki Uchikura yönetiminde Japonya’nın savunma doktrini kökten kabuk değiştiriyor. 1945’teki II. Dünya Savaşı yenilgisinin getirdiği anayasal sınırlamaları ve pasifist ilkeleri geride bırakmaya hazırlanan Tokyo, "önleyici caydırıcılık" stratejisine geçiyor.

• Askerî ve Teknolojik Güç: 2023-2027 yılları arasında savunmaya 310 milyar dolar ayıran Japonya,Izumo ve Kaga gemilerini F-35B uçaklarını taşıyabilen uçak gemilerine dönüştürüyor. Menzili 1000 km’yi aşan füze sistemleri ve Tomahawk seyir füzeleriyle Doğu Asya’da dengeleri değiştiriyor.

• Ekonomik Altyapı: 4,2 trilyon dolarlık ekonomisi, endüstriyel robot üretimindeki %45'lik küresel hakimiyeti ve yarı iletken teknolojilerindeki liderliğiyle Tokyo, küresel denklemde en üst sıralara oynamaya kararlı.

2. PEKİN (ÇİN) – 1 Ağustos Binası: Doğu'nun Dev Timsahı

Tokyo’nun 2000 kilometre kuzeybatısında, Pekin’deki "1 Ağustos" binasında Amiral Dong Jun komutasındaki Çin Halk Kurtuluş Ordusu, küresel liderliğin en güçlü adayı olarak öne çıkıyor. Çin, klasik bir sömürgeci imparatorluk kurmak yerine, "Orta Krallık" anlayışıyla ekonomik ve teknolojik ağlar üzerinden küresel hegemona dönüşmeyi hedefliyor.

• Askerî ve Teknolojik Güç: 2 milyonu aşan aktif askeri gücü, 470 parçadan oluşan dünyanın en büyük savaş filosu, 3 uçak gemisi ve 15 bin kilometreyi aşan menzilli kıtalararası hipersonik füzeleriyle Çin,dünya üzerindeki her noktayı hedef alma kapasitesine sahip.

• Devasa Bütçe: 2026 yılı için 275 milyar dolarlık savunma bütçesi ayıran Pekin, yapay zeka, uzay teknolojileri ve siber harp alanında ABD’nin en dişli rakibi konumunda.

3. BERLİN (ALMANYA) – Bendlerblock: Avrupa'nın Kendi Yolunu Çizme Hamlesi

Berlin'in Tiergarten semtinde bulunan tarihi Bendlerblock kompleksinde, Genelkurmay Başkanı Karsten Breuer yönetiminde Alman ordusu (Bundeswehr) modern tarihinin en büyük askeri dönüşümünü gerçekleştiriyor. Şansölye Friedrich Merz’in "Artık ABD’nin güvenlik şemsiyesine koşulsuz güvenemeyiz" çıkışıyla hız kazanan bu hamle, Almanya'yı Avrupa’nın lider askeri gücü yapmayı amaçlıyor.

• Askerî ve Teknolojik Güç: 2026 bütçesinde 124 milyar doları aşan rekor savunma harcamasıyla Almanya; Leopard tanklarını, Puma ve Boxer zırhlı araçlarını güncelliyor, hava savunmasını ve siber harp yeteneklerini modernize ediyor.

• Ekonomik Güç: 5,4 trilyon dolarlık GSYİH’si ile dünyanın en büyük 3. ekonomisi olan Almanya, düşük borçluluk oranı sayesinde kriz anlarında devasa savunma harcamaları yapabilecek mali esnekliğe sahip.

4. İSTANBUL (TÜRKİYE) – Selimiye Kışlası: 700 Yıllık Mirasın Yükselişi

İki kıtanın kesişim noktasında, İstanbul Üsküdar’daki tarihi Selimiye Kışlası’nda yer alan 1. Ordu Komutanlığı, bölgenin en köklü askeri birikimini temsil ediyor. Orgeneral Bahtiyar Ersay komutasındaki 1.Ordu ve Ankara'daki karar alıcılar, Türkiye'nin son dönemde yakaladığı savunma sanayii hamlesini küresel bir güç projeksiyonuna dönüştürüyor.

• Askerî ve Teknolojik Güç: NATO’nun en büyük ikinci ordusuna (480 bin aktif personel) sahip olan Türkiye; milli muharip uçak KAAN, TCG Anadolu amfibi hücum gemisi ile Bayraktar, Akıncı ve Anka gibi dünyada konsept değiştiren İHA/SİHA teknolojileriyle öne çıkıyor.

• Yerlilik ve Yerel Güç: Savunma sanayiinde yerlilik oranını %80’in üzerine çıkaran, 1,6 trilyon dolarlık ekonomisiyle dünyada 11. sırada yer alan Türkiye; Suriye, Irak, Libya ve Somali gibi kritik coğrafyalardaki varlığı ve askeri tecrübesiyle Almanya ve Japonya’dan farklı olarak tarihsel bağımsızlığını tam anlamıyla koruyan yükselen bir güç.

SONUÇ: DÜNYAYI NE BEKLİYOR?

Uzmanlar, Washington’ın tek kutuplu dünya düzeninin çöktüğü ve yerini çok kutuplu, bağımsız bölgesel savunma paktlarının aldığı bir döneme girildiğinde hemfikir.

Almanya ve Japonya geçmişin tazminat ve teslimiyet zincirlerini kırarak oyuna dahil olurken; Çin ekonomik ve askeri devasa ölçeğiyle, Türkiye ise saha tecrübesi ve bağımsız savunma sanayii hamlesiyle "Amerikan Sonrası Çağ"ın küresel mimarisini şekillendirecek ana aktörler olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Al Jazeera