Sermayeye sıkışan şirketler borsaya koşuyor: Halka arz finansman kapısına dönüştü

Yüksek faiz, krediye erişimde yaşanan güçlükler ve uzayan sıkı para politikası şirketleri alternatif finansman kaynaklarına yöneltiyor. SPK'nın dört yeni halka arza daha izin vermesiyle, halka arzların şirketler açısından büyümenin ötesinde işletme sermayesi ve borç finansmanı aracı haline geldiği görülüyor. Öte yandan halka açık şirketlerde artan konkordato vakaları yatırımcı açısından yeni bir risk başlığı oluşturuyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), bir haftalık aranın ardından dört yeni şirketin halka arzına onay verdi. Kapeks Kimya, Çitlekçi Mağazacılık, Teknika Plast ve Türker Vangölü Enerji'nin toplam halka arz büyüklüğünün yaklaşık 18,4 milyar TL olması bekleniyor.

Ekonomi gazetesi yazarı Şebnem Turhan'ın aktardığına göre, şirketlerin halka arz başvurularının 2024'ün son aylarına kadar uzanması ve elde edilecek kaynakların önemli bölümünün işletme sermayesine ayrılması, reel sektörün yaşadığı finansman sıkışıklığını gözler önüne seriyor.

Üstelik yeni arzlar, halka arz yatırımcısının iştahının önceki yıllara kıyasla zayıfladığı bir dönemde geliyor.

29 şirket borsadan 66,7 milyar TL topladı SPK'nın verdiği izinlerle 2026 yılında şimdiye kadar 29 şirket halka arzını tamamladı ve toplam 66,7 milyar TL kaynak sağladı.

Bewen Enerji ise talep toplamanın son gününde halka arzını ertelemeyi tercih etti.

Yeni halka arzların önemli bölümünde hisselerin arz fiyatının altında işlem görmesi de yatırımcı ilgisini olumsuz etkiliyor. Buna rağmen SPK'nın yeni izinlere devam etmesi, piyasa uzmanlarına göre şirketlerin giderek ağırlaşan finansman ihtiyacından kaynaklanıyor.

Son dört halka arzın izahnameleri de bu görüşü destekliyor. Şirketler halka arz gelirlerinin önemli bir bölümünü yeni yatırımlardan ziyade işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak veya borçlarını azaltmak için kullanmayı planlıyor.

Yüksek faiz şirketleri alternatif finansmana zorluyor Haziran 2023'ten bu yana uygulanan sıkı para politikası şirketlerin finansmana erişimini zorlaştırırken, İran savaşı sonrasında dezenflasyon sürecinin sekteye uğraması yüksek faizlerin beklenenden daha uzun süre korunabileceği beklentisini güçlendirdi.

Bu ortam özellikle yüksek işletme sermayesine ihtiyaç duyan şirketler üzerinde baskı yaratıyor.

Uzmanlara göre bankacılık sistemi üzerinden uygun maliyetli krediye ulaşamayan şirketler açısından halka arz giderek "son finansman kapılarından biri" haline geliyor.

SPK'dan halka arz izni bekleyen şirket sayısının 120'nin üzerinde olduğu belirtilirken, bazı şirketlerin yaklaşık üç yıldır sırada bulunması dikkat çekiyor. Halka arz onayı bekleyen şirketlerden ikisinin bu süreç içerisinde konkordato ilan etmiş olması da finansman sıkışıklığının ulaştığı boyutu gösteriyor.

Dört şirket yaklaşık iki yıl izin bekledi Yeni onay alan şirketlerin tamamı başvurularını 2024'ün son aylarında yapmıştı.

Kapeks Kimya 17 Ekim 2024'te, Çitlekçi Mağazacılık ile Teknika Plast 11 Kasım 2024'te, Türker Vangölü Enerji ise 4 Aralık 2024'te SPK'ya başvurmuştu.

Böylece şirketler halka arz izni için yaklaşık iki yıl beklemiş oldu.

Türker Vangölü Enerji'den 10,5 milyar TL'ye ulaşabilecek halka arz Dört şirket arasında en büyük halka arzın Türker Vangölü Enerji tarafından gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Yenilenebilir enerji üretimi, elektrik dağıtımı ve perakende satış alanlarında faaliyet gösteren şirketin halka arz fiyatı 136 TL olarak belirlendi.

65 milyon TL nominal değerli payın satılmasıyla halka arz büyüklüğünün yaklaşık 8,84 milyar TL olması, ek satış hakkının kullanılması durumunda ise büyüklüğün 10,54 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor.

Şirket halka arzdan elde edeceği kaynağın %60-70'ini yatırım harcamalarına, %30-40'ını ise işletme sermayesine ayırmayı planlıyor.

Kapeks Kimya: Kaynağın %30'a kadarı işletme sermayesine Kapeks Kimya'nın halka arz fiyatı 94 TL olarak belirlendi. 25,1 milyon adet payın yatırımcılara sunulmasıyla yaklaşık 2,36 milyar TL kaynak sağlanması hedefleniyor.

Şirket, halka arz gelirinin: %40-50'sini yeni üretim tesisi, depo ve alternatif yatırımlara,%20-30'unu hammadde tedarikine,%20-30'unu işletme sermayesine ayırmayı planlıyor.

Çitlekçi'nin gelirinin %40'a kadarı işletme sermayesine Çitlekçi Mağazacılık Gıda'nın halka arz fiyatı 73,70 TL olarak belirlendi. Halka arz büyüklüğünün yaklaşık 2,7 milyar TL, halka açıklık oranının ise %25 olması bekleniyor.

Şirket halka arz gelirinin %30-40'ını işletme sermayesine, %30-40'ını yeni şube yatırımlarına, kalan kısmını ise depo ve güneş enerjisi yatırımlarına ayırmayı hedefliyor.

Teknika Plast borç azaltacak Teknika Plast'ın halka arz fiyatı 85,40 TL, beklenen halka arz büyüklüğü ise yaklaşık 2,6 milyar TL.

Şirket açısından finansman ihtiyacı daha belirgin. Halka arzdan sağlanacak kaynağın %30-40'ının devam eden yatırımlara, %30-40'ının işletme sermayesine, %25-35'inin ise finansal borçların azaltılmasına ayrılması planlanıyor.

Dolayısıyla son dört halka arzın yapısı, Borsa İstanbul'un yalnızca şirketlerin büyümesini finanse ettiği bir piyasa olmaktan çıkıp mevcut finansman açıklarının kapatılmasında da önemli rol üstlendiğini ortaya koyuyor.

Konkordato riski halka açık şirketlere de sıçradı Halka arz kuyruğunun diğer tarafında ise daha endişe verici bir gelişme bulunuyor: Finansman sıkışıklığı artık bazı halka açık şirketleri de konkordatoya sürüklüyor.

Barem Ambalaj, borçlarını ödemekte yaşadığı sıkıntılar nedeniyle konkordato ilan etti.

Türk İlaç ve Serum Sanayi de haziran başında finansal sıkışıklık ve nakit akışındaki bozulmayı gerekçe göstererek konkordato başvurusunda bulundu ve mahkemeden üç aylık geçici mühlet aldı.

Mega Polietilen 2024'te, Eminiş Ambalaj ise daha önce benzer bir süreç yaşamıştı.

Akın Tekstil'in konkordato süreci ise şirketin talebinden vazgeçmesinin ardından 18 Haziran 2026'da mahkeme tarafından sonlandırıldı.

Konkordato, şirketin doğrudan iflas ettiği anlamına gelmiyor. Borçlarını ödeme güçlüğü yaşayan şirketlere yeniden yapılanma için zaman tanıyan hukuki bir mekanizma niteliğinde. Ancak sürecin her şirket açısından başarıyla sonuçlanacağının garantisi bulunmuyor.

Yeşil GYO örneği riskin boyutunu gösterdi Yeşil Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu.

Şirket Şubat 2025'te finansal darboğaz nedeniyle konkordato talebinde bulundu. Sürecin ardından İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 4 Mart 2026'da kesin mühleti kaldırarak konkordato talebini reddetti.

Bir gün sonra Yeşil GYO ve Yeşil Global İnşaat hakkında iflas kararı verildi. Borsa İstanbul da şirketi daha sonra kotundan çıkardı.

Türkiye sermaye piyasalarının tarihinde benzer örnekler bulunuyor. 2000-2001 krizleri ve öncesindeki dönemde mali yapıları bozulan veya bankacılık krizinden etkilenen 40'tan fazla şirket borsa kotundan çıkarıldı. 2000-2018 döneminde ise finansal başarısızlık, iflas, birleşme ve satın almalar dahil çeşitli nedenlerle 133 şirketin işlem sırası tamamen kapandı.

Tahvil geri ödemelerinde de sorunlar yaşanıyor Finansman stresinin başka bir göstergesi de şirket tahvilleri.

Kontrolmatik ve Borlease, ihraç ettikleri tahvillerin geri ödemelerinde sorun yaşayan şirketler arasında yer aldı.

Bu gelişmeler, yüksek faiz ortamının yalnızca banka kredilerini değil, şirketlerin sermaye piyasalarından sağladıkları borç finansmanını da zorlaştırdığını gösteriyor.

Yatırımcı açısından bilanço artık daha önemli Son yıllarda Borsa İstanbul yatırımcısı yüksek enflasyonun yanı sıra siyasi ve jeopolitik risklerle mücadele ederken, şirketlerin kendi mali yapılarından kaynaklanan riskler de giderek daha fazla önem kazanıyor.

Konkordato açıklamalarından önce bazı hisselerde yaşanan sert fiyat hareketleri ve şirket yöneticilerinin gerçekleştirdiği pay satışları da piyasa güveni açısından tartışmalara neden oluyor.

Bu nedenle yatırımcı açısından yalnızca şirketin büyüme hikâyesi veya hisse fiyatındaki momentum değil; nakit akışı, borçluluk, finansman giderleri, işletme sermayesi ihtiyacı ve yönetim kalitesi de giderek daha kritik hale geliyor.

Şebnem Turhan, Patronlar Dünyası, ParaAnaliz