Petrol yeniden yükselişte: ABD İran’ı “ekonomik izolasyonla” tehdit etti

ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının süresiz devam edebileceğini açıklaması ve Tahran’a karşı yeni ekonomik yaptırımların sinyalini vermesi petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşıdı. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın normale dönememesi küresel stokları eritirken, Goldman Sachs uzun süreli kapanma halinde Brent petrolün 120 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Petrol fiyatları cuma günü ABD-İran savaşında tansiyonun yeniden yükselmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının normale dönmesine ilişkin umutların zayıflamasıyla yükseldi.

Uluslararası gösterge Brent petrol 67 sent artışla 87,74 dolara, ABD tipi WTI ise 37 sent yükselişle 81,62 dolara çıktı. Her iki gösterge de perşembe günü yaklaşık yüzde 2 gerilemiş olmasına rağmen haftayı yüzde 4’ün üzerinde kazançla kapatmaya hazırlanıyor.

Washington'dan İran'a yeni tehdit

Petrol piyasasındaki hareketin arkasında Washington'dan gelen sert açıklamalar var.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'ın “ekonomik izolasyonunu” hedefleyen ve daha önce görülmemiş önlemlerin gündemde olduğunu söyledi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Amerikan güçlerinin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının süresiz devam ettirilebileceğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın son açıklamaları ise Washington'ın askeri operasyonlardan ziyade İran üzerinde ekonomik baskıyı artırmaya yöneldiğine işaret ediyor.

Başkan Yardımcısı JD Vance, İran savaşında ABD'nin bir numaralı hedefinin benzin fiyatlarını düşük tutmak olduğunu söyledi. Vance, İran'ın nükleer programını ise ikinci sırada gösterdi.

Bu yaklaşım, yaklaşık altı aya yaklaşan savaşın Amerikan kamuoyu ve ekonomisi üzerindeki maliyetlerinin Washington açısından giderek daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

Hürmüz'de tanker saldırıları sürüyor

Gerilimi artıran bir diğer gelişme Birleşik Arap Emirlikleri'nden geldi.

BAE yönetimi, devlet şirketi Abu Dhabi National Oil Company'ye ait iki geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçerken İran tarafından saldırıya uğradığını açıkladı.

Ticari gemilere yönelik saldırıların sürmesi, Hürmüz'ün tamamen açılmasına ilişkin diplomatik görüşmeler devam etse bile tanker şirketlerinin bölgeye dönmesini zorlaştırıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da küresel petrol stoklarının hızla gerilediğine dikkat çekerek Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının giderek daha acil hale geldiği uyarısında bulundu.

Üstelik kriz artık ciddi bir çevre sorununa da dönüşüyor. İran, Basra Körfezi'ndeki petrol kirliliği nedeniyle tazminat talep ederken, Umman açıklarında karaya oturan bir tankerden yayılan petrol sızıntısının Greenpeace'e göre yaklaşık 500 mil karelik alana ulaştığı belirtiliyor.

Citi petrol tahminini yükseltti

Savaşın beklenenden uzun sürmesi yatırım bankalarının petrol tahminlerini de değiştirmeye başladı.

Citi, üçüncü çeyrek Brent petrol tahminini 75 dolardan 80 dolara yükseltti. Banka, ABD-İran savaşının beş aydan uzun sürmesinin ve Hürmüz'deki petrol akışının normale dönememesinin fiyatlardaki jeopolitik risk primini artırdığını düşünüyor.

Ancak Citi orta vadede hâlâ iyimser. Banka, çatışmanın sonunda çözüleceğini varsayarak dördüncü çeyrek için 70 dolar, 2027 yılı için ise ortalama 65 dolar Brent tahminini koruyor.

Bu tahmin, Citi'nin yaz başındaki çok daha kötümser petrol senaryosundan önemli bir geri adım anlamına geliyor.

Banka temmuz başında Hürmüz trafiğinin normalleşeceğini ve Washington ile Tahran'ın daha kapsamlı bir anlaşmaya yaklaşacağını varsayarak Brent'in yıl sonunda 60-65 dolar seviyesine gerilemesini bekliyordu.

Ancak iki varsayım da şimdiye kadar gerçekleşmedi.

Goldman Sachs: Hürmüz kapalı kalırsa 120 dolar mümkün

Goldman Sachs ise Citi'ye kıyasla petrol fiyatlarında daha yüksek seviyelerin korunmasını bekliyor.

Bankaya göre ABD ile İran arasında bir anlaşma sağlandığına ilişkin somut kanıt ortaya çıkmadıkça veya savaşta yeni ve büyük bir tırmanma yaşanmadıkça Brent petrolün 80-90 dolar bandında kalması olası.

Daha riskli senaryo ise Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması.

Goldman Sachs bu durumda Brent petrolün varil başına 120 dolara kadar yükselebileceğini hesaplıyor.

Petrol piyasasının kaderi Hürmüz'e bağlı

Petrol piyasasının önündeki temel sorun artık yalnızca savaşın devam edip etmemesi değil. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol miktarının ne kadar ve ne hızla normale dönebileceği de kritik önem taşıyor.

Küresel stokların gerilemesi ve Körfez üretiminin savaş öncesi seviyelerin altında kalması, piyasadaki tamponu giderek küçültüyor. Ticari gemilere yönelik saldırılar ise boğaz resmen açılsa bile tanker şirketlerinin normal operasyonlara dönmesini geciktirebilir.

Bu nedenle Citi'nin 70 dolarlık dördüncü çeyrek tahmini ile Goldman Sachs'ın 120 dolarlık risk senaryosu arasındaki dev fark, aslında Hürmüz krizinin nasıl sonuçlanacağına ilişkin iki farklı varsayımı yansıtıyor.

Şimdilik piyasa orta yolu fiyatlıyor: Brent yeniden 90 dolar sınırına yaklaşırken, kalıcı bir ABD-İran anlaşması görülmeden jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkması zor görünüyor.