Nakit Akışı Kırmızı Alarm Veriyor: Yapay Zekâ Çılgınlığı Küresel Resesyonu Tetikler mi?

Yapay zekaya yatırım yapan şirketlerin altyapı yatırımları, nakit akışlarını tüketiyor ve piyasaları tehdit edebilecek bir balon endişesini tetikliyor.

Büyük teknoloji şirketleri, nakit akışlarındaki düşüşe rağmen yapay zekâya yüz milyarlarca dolar harcıyor. Yatırımların geri dönüşü gecikirse, bu patlamanın bir yatırım balonuna dönüşebileceğine dair endişeler artıyor.

Silikon Vadisi şirketlerinin ABD ekonomisindeki büyümenin ve yatırımcı getirilerinin en önemli motoru olduğu on yılı aşkın bir sürenin ardından, bu şirketler bugün farklı bir sınavla karşı karşıya. Teknoloji sektörünün gördüğü bu en büyük yatırım kumarında, yapay zekâ yarışına yüz milyarlarca dolar pompalanıyor.

Yıllar boyunca Google, Meta, Microsoft ve Amazon gibi şirketler, reklamlar ve dijital hizmetlerden elde ettikleri devasa nakit akışlarına güvendiler; bu da onları dünyanın en kârlı şirketleri haline getirdi.

Ancak bugün tablo kökten değişti. Mevcut likiditenin büyük bir kısmı devasa veri merkezleri inşa etmeye, mikroçip satın almaya ve yapay zekâ modelleri geliştirmeye harcanıyor. Üstelik bu yatırımların maliyetlerini karşılayacak getirileri sağlama yeteneği henüz netlik kazanmış değil.

Silikon Vadisi'ndeki ve Beyaz Saray'daki iyimserler, bu yatırımların yeni bir ekonomik patlamaya yol açacak, şirketlerin verimliliğini artıracak ve eşi benzeri görülmemiş kârlar getirecek tarihi bir fırsat olduğunu savunuyor. Buna karşın yatırımcılar ve ekonomistler, bu vaatlerin ne zaman gerçekleşeceği —hatta gerçekleşip gerçekleşmeyeceği— konusunda giderek daha kuşkucu hale geliyor.

"Apollo Global Management" Şirketi Başekonomisti Torsten Slok, The Washington Post gazetesine yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Yapay zekânın başarılı olsa iyi olur, çünkü aksi takdirde büyük bir sorunla karşı karşıya kalacağız."

Likiditeyi Yutan Yatırımlar

Son finansal sonuçlar, yapay zekâdan elde edilen gelirlerin, gerekli altyapıyı inşa etmek için gereken harcama miktarının hâlâ çok altında olduğunu gösteriyor.

Örneğin Google, mikroçip satın alımını, veri merkezi inşaatlarını, arazi ve ekipman alımlarını finanse etmek için son çeyrekte işletme nakit akışından elde ettiği her 1 dolar karşılığında 1,15 dolar harcadı. Bu durum şirketi, harcamalarını finanse etmek için borçlanmayı artırmaya ve daha fazla hisse satmaya zorladı.

"S&P Global Market Intelligence" tahminlerine göre, dünyanın en büyük beş yapay zekâ şirketi olan Google, Amazon, Microsoft, Meta ve Oracle, önümüzdeki yıl serbest nakit akışlarında negatif değerler kaydedecek. Bu durum, küresel ölçekte en çok likidite üretme kapasitesine sahip kabul edilen şirketler için dikkat çekici bir kırılmaya işaret ediyor.

Bu şirketler muhasebesel olarak kâr açıklamaya devam etseler de, bu durum cari harcamaları karşılayan anlık nakit getirilerinden değil, sermaye yatırımı maliyetlerinin uzun yıllara yayılmasından kaynaklanıyor.

Yatırımcılar İyimserlik ile Endişe Arasında

Son günlerde dev teknoloji şirketleri, şirketlerin verimliliği artırmak amacıyla sohbet robotlarını, akıllı kodlama ve pazarlama araçlarını daha fazla kullanmasıyla yapay zekâ hizmetlerine olan talebin güçlü kalmaya devam ettiği konusunda yatırımcılara güvence verdi.

Amazon CEO'su Andy Jassy, şirketin yapay zekâ yatırımlarından "güçlü finansal getiriler elde etmek için net bir vizyona" sahip olduğunu söyleyerek, şirketlerden gelen yüksek talebin sürdüğünü vurguladı.

Ancak bu açıklamalar piyasalardaki tırmanan endişeleri engellemeye yetmedi. Birçok analist, mevcut yatırım hacminin şimdiye kadar elde edilen gelirlerin çok üzerinde olduğunu düşünüyor.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zekâ patlamasının sekteye uğramasının, etkileri küresel ekonomiye yayılacak "geniş çaplı resesyonlara" yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Jefferies Bankası Küresel Hisse Senedi Stratejileri Başkanı Christopher Wood ise Amerikan gazetesine verdiği demeçte yapay zekânın geleceğini sorgulamadığını, ancak mevcut şirketlerin bu devasa yatırımlardan gerçekten kâr elde etmeyi başarıp başaramayacağını merak ettiğini belirtti.

Piyasalarda Sert Dalgalanmalar

Yapay zekâya yönelik iyimserlik dalgası, geçen Haziran ayında S&P 500 endeksini rekor seviyelere taşımıştı. Ancak bu yaz, şişen harcamalara dair korkuların artmasıyla teknoloji hisselerinde geniş çaplı bir satış dalgası yaşandı.

Nvidia, Oracle, Tesla ve çip üreticisi şirketlerin hisselerindeki düşüşün ardından yatırımcılar milyarlarca dolarlık kayıplara uğradı.

Buna karşılık bazı yatırım yöneticileri, piyasaların tepkisinin abartılı olduğunu ve yapay zekânın gelecekte kârlara yansıyacak muazzam bir potansiyele sahip olmaya devam ettiğini savunuyor.

Artan Enflasyonist Baskılar

Yapay zekâ patlamasının yansımaları sadece finansal piyasalarla sınırlı kalmayıp reel ekonomiye de uzanıyor. Yapay zekâ modellerini çalıştırmak için kullanılan mikroçipler olan yüksek talep, arz kıtlığına ve fiyatların yükselmesine neden oldu. Bu durum Apple ve Microsoft gibi şirketleri, akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve oyun konsolları da dahil olmak üzere bazı ürünlerinin fiyatlarını artırmaya itti.