İngiltere Merkez Bankası’ndan faiz artışı uyarısı: Enerji şoku sürerse sıkılaşma kaçınılmaz olabilir

İran savaşının tetiklediği enerji fiyatlarındaki yükseliş İngiltere Merkez Bankası’nı yeniden faiz artırımına yaklaştırıyor. BoE Başkan Yardımcısı Clare Lombardelli, şirketlerin şimdiye kadar artan enerji maliyetlerini şaşırtıcı ölçüde absorbe ettiğini ancak bunun bir sınırı olduğunu belirterek, yüksek enerji fiyatlarının kalıcı olması halinde para politikasının sıkılaştırılmasının giderek daha olası hale geleceğini söyledi. Piyasalar gelecek yıl sonuna kadar toplam dört adet 25 baz puanlık faiz artırımını fiyatlıyor.

İran savaşının küresel enerji fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) para politikası görünümünü giderek daha şahin bir noktaya taşıyor.

BoE Başkan Yardımcısı Clare Lombardelli, enerji fiyatlarındaki yükselişin henüz ücretler ve diğer mal ve hizmet fiyatları üzerinde güçlü ve kalıcı bir ikinci tur enflasyon etkisi yaratmadığını söyledi.

Ancak Lombardelli'ye göre enerji şokunun uzaması halinde bu tablo değişebilir.

Varşova'da düzenlenen bir konferansta konuşan Lombardelli, şirketlerin şimdiye kadar yükselen enerji maliyetlerini “şaşırtıcı bir şekilde” absorbe edebildiğini, ancak bunun sürdürülebilirliğinin sınırlı olduğunu belirtti.

“Faiz artışı giderek daha olası”

Lombardelli'ye göre merkez bankası açısından temel soru, ikinci tur etkilerin bugünkü ekonomik verilerde görülüp görülmediği değil.

Asıl önemli olan, yüksek enerji fiyatlarının enflasyon beklentilerini, ücret taleplerini ve şirketlerin satış fiyatlarını artırmasına yol açabilecek koşulların giderek daha kalıcı hale gelip gelmediği.

Lombardelli şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu temelde, yüksek enerji fiyatlarının devam etmesi halinde, dezenflasyona veya ekonomik aktivitede zayıflamaya ilişkin açık kanıtlar olmadığı sürece para politikasının sıkılaştırılması giderek daha olası hale geliyor.”

Bu açıklama, BoE'nin geçen hafta verdiği şahin mesajları daha da güçlendirdi.

BoE faizi yüzde 3,75’te tutmuştu

İngiltere Merkez Bankası son toplantısında politika faizini yüzde 3,75 seviyesinde sabit bırakmıştı.

Ancak Para Politikası Komitesi'nin üç üyesi karara karşı çıkarak hemen faiz artırılmasını tercih etmişti.

BoE Başkanı Andrew Bailey de enerji piyasalarındaki dalgalanma uzadıkça faiz artırımının daha olası hale geleceğini söylemiş ve “para politikasının sıkılaştırılması gerekebilir” mesajı vermişti.

Piyasalar da giderek bu senaryoya yöneliyor.

Mevcut fiyatlamalar, İngiltere'de gelecek yıl sonuna kadar dört adet 25 baz puanlık faiz artırımı yapılabileceğine işaret ediyor.

Bu gerçekleşirse toplam sıkılaştırma 100 baz puana ulaşacak.

Şirketler enerji maliyetlerini henüz fiyatlara tam yansıtmadı

BoE açısından şimdilik olumlu gelişme, enerji şokunun ekonominin geneline beklenenden daha sınırlı yansımış olması.

Lombardelli, şirketlerin yükselen enerji maliyetlerini diğer mal ve hizmetlerin fiyatlarına aktardığına ilişkin henüz fazla kanıt bulunmadığını söyledi.

Oysa BoE daha önce bu tür “ikinci tur” etkilerin enflasyona yaklaşık 0,3 puan eklemiş olmasını bekliyordu.

Ücret artışları da yıl boyunca yavaşladı.

BoE'nin kalıcı enflasyon baskılarının temel göstergelerinden biri olarak yakından izlediği ücretlerdeki bu yavaşlama, merkez bankasına şimdilik bir miktar hareket alanı sağlıyor.

Gıda enflasyonu da iki yılın en düşük seviyesine geriledi.

Gıda fiyatlarında yeni riskler kapıda

Ancak Lombardelli gıda fiyatlarının geleceği konusunda daha temkinli.

Enerji maliyetlerinin yanı sıra kuraklık, gübre arzındaki aksaklıklar ve El Niño nedeniyle ortaya çıkabilecek aşırı hava olayları gıda fiyatları açısından yeni yukarı yönlü riskler yaratıyor.

Lombardelli bu nedenle gıda fiyatlarının görünümünün “hiç de olumlu olmadığını” söyledi.

Ücretler konusunda da benzer bir risk bulunuyor.

Yıllık yaklaşık yüzde 3,25 seviyesindeki ücret artışının uzun vadede BoE'nin yüzde 2 enflasyon hedefiyle uyumlu olabileceğini belirten Lombardelli, enerji fiyatları yüksek kaldığı sürece enflasyonun hedefe dönmesi için çalışanların reel ücretler üzerinde daha güçlü bir baskıyla karşı karşıya kalması gerekebileceğini ifade etti.

İkinci tur enflasyon etkisi kritik

BoE Başkan Yardımcısı Sarah Breeden da enerji şokunun büyüklüğü ve süresi arttıkça ücretler ve fiyatlar üzerinde para politikası müdahalesi gerektirecek “kayda değer” ikinci tur etkilerin ortaya çıkma ihtimalinin yükseldiğini söyledi.

Breeden, Eylül toplantısında faiz artırımından yana olmadığını ancak risk dengesinin değişmesiyle birlikte politika faizinin buna tepki vermesinin giderek daha uygun hale geldiğini belirtti.

Bununla birlikte Breeden, faiz kararlarını önceden belirlenmiş bir patikaya göre değil, toplantıdan toplantıya değerlendireceğini vurguladı.

Breeden, “Zaman içinde çok daha fazlasını yapmamız gerektiğini görebiliriz. Ancak benim için şu anda soru, ilk adımı atmamız gerekip gerekmediği” dedi.

OECD ile BoE arasında görüş ayrılığı

BoE yöneticilerinden gelen şahin mesajlar, OECD'nin bu hafta İngiltere ekonomisine ilişkin yaptığı değerlendirmeden belirgin biçimde ayrışıyor.

Paris merkezli OECD, İngiltere'de para politikasının enflasyonu kontrol altında tutmak için halihazırda yeterince sıkı olduğunu savunmuştu.

OECD'ye göre İngiltere, enerji şokuna ABD ve Euro Bölgesi'nden farklı bir başlangıç noktasından yakalanıyor.

Buna karşılık BoE'nin son açıklamaları, merkez bankasının enerji fiyatlarının kalıcı hale gelmesi durumunda ikinci tur enflasyon etkilerinin ortaya çıkmasından giderek daha fazla endişe duyduğunu gösteriyor.

Enerji şokunun süresi faizlerin yönünü belirleyecek

İngiltere para politikasının önündeki temel soru artık enerji fiyatlarının yalnızca geçici bir dış şok olarak mı kalacağı, yoksa ücret ve fiyatlama davranışlarını değiştirecek kadar uzun süre yüksek mi seyredeceği.

Şirketler maliyetleri absorbe etmeye devam eder ve ücret artışları yavaşlarsa BoE'nin faiz artırmak için daha fazla zamanı olabilir.

Ancak yüksek enerji fiyatları şirketlerin satış fiyatlarına, çalışanların ücret taleplerine ve hanehalkının enflasyon beklentilerine daha güçlü biçimde yansımaya başlarsa yeni faiz artışlarının önü açılabilir.

BoE'nin verdiği mesaj giderek netleşiyor: İran savaşının yarattığı enerji şoku ne kadar uzun sürerse, İngiltere'de yeni faiz artırımlarının gerçekleşme ihtimali de o kadar yükseliyor.

FT