IMF’den küresel ekonomi için “risk kokteyli” uyarısı: YZ, petrol ve borç aynı anda baskı yaratıyor

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin aynı anda YZ yatırım patlaması, uzun süren enerji şoku ve rekor seviyelere ulaşan borç yüküyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Georgieva, bu üç unsurun da enflasyonist baskı yarattığını belirterek merkez bankalarına “ihtiyatlı biçimde şahin” kalmaları çağrısında bulundu.

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonominin önümüzdeki dönemde YZ yatırımları, enerji fiyatları ve devasa kamu borçlarının oluşturduğu yeni bir risk bileşimiyle mücadele etmek zorunda kalacağı uyarısında bulundu.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, gelecek hafta Bangkok'ta düzenlenecek IMF-Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde Singapur'da yaptığı konuşmada, hükümetlerin giderek büyüyen risklere karşı hızlı hareket etmesi gerektiğini söyledi.

YZ büyümeyi destekliyor ama enflasyonu da besliyor

Georgieva'ya göre YZ geliştirme yarışının tetiklediği dev yatırım dalgası küresel büyümeye destek veriyor. Ancak bu büyümenin getirileri şimdilik sınırlı sayıda ülke ve sektörde yoğunlaşıyor.

YZ altyapısına yapılan devasa yatırımlar aynı zamanda enerji, sermaye ve diğer kaynaklara yönelik talebi artırarak enflasyonist baskı yaratıyor.

Georgieva, durumu şu sözlerle özetledi:

“YZ yatırım patlaması enflasyonist. Enerji ve gıda şokları enflasyonist. Tarifeler, savunma harcamaları ve yüksek kamu borcu da enflasyonist olabilir.”

IMF Başkanı, bu nedenle merkez bankalarının para politikasında “ihtiyatlı biçimde şahin bir eğilim” sergilemeleri gerektiğini söyledi.

Enerji şoku 2027'ye kadar sürebilir

IMF'nin ikinci önemli uyarısı enerji piyasalarına ilişkin.

Orta Doğu ve Ukrayna'daki çatışmaların kritik emtia arzı üzerindeki baskısının 2027 yılına kadar devam edebileceğini belirten Georgieva, mevcut enerji şokunun şimdiye kadar “büyük ancak kontrol altında” kaldığını söyledi.

Ancak Kuzey Yarımküre'de kış mevsiminin yaklaşmasıyla enerji talebinin yükselmesi ve ülkelerin rezervlerini yeniden doldurmaya başlaması fiyat baskılarını artırabilir.

YZ yatırımlarının hızlanması da elektrik ve enerji talebini yükselten yeni bir faktör olarak öne çıkıyor.

Küresel borç 365 trilyon doları aştı

Küresel ekonominin karşı karşıya olduğu üçüncü büyük risk ise borç.

Institute of International Finance (IIF) verilerine göre toplam küresel borç 365 trilyon doları aşmış durumda.

ABD, Avrupa ve Japonya'da devlet tahvili faizlerinin son yılların en yüksek seviyelerine ulaşması, özellikle yüksek borç taşıyan hükümetlerin bütçeleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Georgieva bu konuda özellikle gelişmiş ekonomileri eleştirerek, borç birikiminde onları “en kötü suçlular” olarak nitelendirdi.

IMF Başkanı'na göre büyük bütçe açıklarına alışmış ülkeleri bundan sonra “çok zor siyasi tercihler” bekliyor.

“17 yıllık kolay dönem sona erdi”

Georgieva, hükümetlerin yaklaşık 17 yıl boyunca son derece elverişli finansman koşullarından yararlandığına dikkat çekti.

Bu dönemde faiz oranlarının ekonomik büyümenin altında kalması, yüksek borç seviyelerinin taşınmasını kolaylaştırdı.

Ancak bu dönem artık sona eriyor.

Georgieva, “Politika yapıcılar son 17 yılda nispeten kolay bir dönem geçirdi. Faiz oranları tüm bu süre boyunca GSYH büyüme oranlarının altında kaldı. Daha yüksek faizler artık buna son veriyor” dedi.

Tahvil piyasalarında tarihi satış dalgası

IMF-Dünya Bankası toplantıları, küresel tahvil piyasalarında ciddi bir satış dalgasının yaşandığı döneme denk geliyor.

ABD, Avrupa ve Japonya devlet tahvillerinin getirileri onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkmış durumda.

ABD Hazine tahvillerinde neredeyse tüm gösterge vadelerde faizler %5 civarında veya üzerinde seyrediyor.

Dünya genelinde devlet tahvillerinin ortalama getirisi ise %4,04 ile 2000 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Yaklaşık 32 trilyon dolarlık ABD Hazine tahvili piyasasında ortalama getiri %5,1 seviyesinde bulunuyor.

Yükselen faizler yalnızca finans piyasaları açısından değil, reel ekonomi açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. Hanehalkları, şirketler ve hükümetler daha yüksek finansman maliyetleriyle karşı karşıya kalırken, borç servis yükünün artması ekonomik büyümeyi de aşağı çekebilir.

İran savaşı tahvil satışlarını hızlandırdı

Küresel tahvil piyasalarındaki satış dalgası, ABD ve İsrail'in şubat ayında İran'a saldırmasının ardından enerji arzının daralması ve maliyetlerin dünya genelinde yükselmesiyle ivme kazandı.

Petrol ve diğer enerji ürünlerindeki yükseliş, enflasyon beklentilerini artırarak merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği beklentisini güçlendirdi.

Bu durum devlet tahvillerindeki satış baskısının daha da artmasına neden oldu.

IMF ise enerji şokunun henüz sona ermediği konusunda uyarıyor.

Hisse senetlerinde ise YZ iyimserliği sürüyor

Tahvil piyasalarındaki sert satışlara karşın hisse senedi piyasalarında oldukça farklı bir tablo görülüyor.

YZ yatırımlarının gelecekte yaratacağı ekonomik büyüme ve şirket kârlarına ilişkin beklentiler, borsaları yeni rekorlara taşımaya devam ediyor.

YZ altyapısı için gerekli çip ve diğer teknolojik ekipmanları üreten Asya ekonomileri de ihracatta rekor seviyelere ulaşıyor.

Böylece küresel piyasalarda dikkat çekici bir ayrışma ortaya çıkıyor: Tahvil yatırımcıları enflasyon ve borç riskini fiyatlarken, hisse yatırımcıları YZ kaynaklı büyüme hikâyesine odaklanıyor.

IMF: YZ eşitsizliği büyütebilir

Georgieva, YZ patlamasının ekonomik faydalarının dünya ekonomisine eşit biçimde dağılmadığı konusunda da uyardı.

YZ bağlantılı ticaretteki büyümenin, teknolojinin değer zincirinde bulunan ekonomilerdeki yatırım patlamasını yansıttığını belirten IMF Başkanı, bu büyümenin dünyanın büyük bölümünü ise şimdilik “büyük ölçüde bypass ettiğini” söyledi.

Bu durum ülkeler arasındaki ekonomik ve teknolojik eşitsizliğin daha da büyümesi riskini beraberinde getiriyor.

Merkez bankaları için zor denklem

IMF'nin mesajı, küresel merkez bankalarının önündeki para politikası denkleminin giderek zorlaştığına işaret ediyor.

Bir tarafta YZ yatırımları ekonomik büyümeyi destekliyor. Diğer tarafta enerji ve gıda şokları, tarifeler, artan savunma harcamaları ve devasa kamu borçları enflasyonist baskıyı canlı tutuyor.

Yüksek tahvil faizleri ise borçlu hükümetlerin mali hareket alanını giderek daraltıyor.

Georgieva'nın mesajına göre dünya ekonomisinin uzun yıllar yararlandığı ucuz para ve kolay borçlanma dönemi sona ermiş olabilir.

Bloomberg