Gedik Yatırım fon tasfiyesini analiz etti: 334 milyar TL’lik varlıkta likidite riski

Gedik Yatırım, tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarının portföylerini mercek altına aldı. Rapora göre incelenebilen fonlarda likiditesi sınırlı olabilecek varlıkların payı %58,6 ile yaklaşık 334 milyar TL’ye ulaşıyor. Ancak sorun fonlara eşit dağılmıyor: Tera Portföy’e ait üç büyük fon dışarıda bırakıldığında bu oran %23,2’ye geriliyor.

Türkiye sermaye piyasalarının gündemindeki fon tasfiyelerinde en kritik soru, portföylerde bulunan varlıkların ne kadar sürede ve hangi değer üzerinden nakde çevrilebileceği.

Gedik Yatırım, 5 Ekim tarihli “Yatırım Fonlarında Tasfiye Süreci: Likidite, Senaryolar ve Öneriler” başlıklı raporunda bu soruya fonların portföylerini menkul kıymet bazında inceleyerek yanıt aradı.

Raporda ortaya çıkan tablo, likidite sorununun fon sektörüne homojen biçimde dağılmadığını, belirli fonlarda çok güçlü şekilde yoğunlaştığını gösteriyor.

131 fon tasfiye kapsamında

SPK, 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla yedi portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi.

Aynı şirketlere ait 170 fon ise tasfiye kapsamına alınmadan alım satıma kapatıldı.

Gedik Yatırım'ın TEFAS verilerine ulaşabildiği tasfiye kapsamındaki 129 fonun 15'i para piyasası fonlarından oluşuyor. Bunların 11'i normal para piyasası fonu, dördü ise serbest para piyasası fonu.

Kalan 114 fonun 112'si serbest fon, ikisi ise hisse senedi yoğun fonlardan oluşuyor.

MKK verilerine göre söz konusu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.

Tasfiye kapsamındaki büyüklük 652,3 milyar TL

30 Eylül itibarıyla tasfiye kapsamındaki fonların toplam büyüklüğü 652,3 milyar TL seviyesinde.

Bunun 305,1 milyar TL'si para piyasası fonlarında, 347,2 milyar TL'si ise para piyasası dışındaki fonlarda bulunuyor.

Alım satıma kapatılan 103,7 milyar TL'lik fonlar da dahil edildiğinde toplam işleme kapalı fon büyüklüğü 756 milyar TL'ye ulaşıyor.

Bu rakam 31 Ağustos'ta 1 trilyon 470,4 milyar TL seviyesindeydi.

Tasfiye kapsamındaki fonların büyüklüğü, fonlar işleme kapalı olmasına rağmen 15-30 Eylül arasında %34,3 geriledi.

Gedik Yatırım'a göre bu düşüş büyük ölçüde fon portföylerinde bulunan hisselerdeki fiyat kayıplarından kaynaklandı.

İki fon toplam büyüklüğün %72'sini oluşturuyor

Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri fon büyüklüğündeki olağanüstü yoğunlaşma.

Tasfiye kapsamındaki toplam varlıkların %76,5'i tek bir portföy yönetim şirketinin yalnızca altı fonunda bulunuyor.

Dahası, bu fonlardan sadece ikisi toplam tasfiye kapsamındaki büyüklüğün %72'sini oluşturuyor.

Dolayısıyla Gedik Yatırım'a göre tasfiye sürecinin genel seyri büyük ölçüde bu iki büyük fonun portföylerinin nasıl nakde çevrileceğine bağlı olacak.

1 milyon TL'ye kadar ara ödeme yapılacak

SPK, 30 Eylül tarihli bülteninde tasfiye sürecine ilişkin iki önemli karar açıkladı.

Bunlardan ilki Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy'ün kurucusu olduğu 65 fondaki yatırımcılara fon ve yatırımcı başına 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme yapılmasını öngörüyor.

Ödemelere para piyasası fonlarından başlanacak.

Bu fonların toplam büyüklüğü yaklaşık 605 milyar TL ve tasfiye kapsamındaki varlıkların yaklaşık %93'ünü oluşturuyor.

SPK'nın diğer kararı ise A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy fonlarının tasfiye sırası ile alım satıma kapatılan fonların yeniden işleme açılmasına ilişkin bir yol haritası belirliyor.

Gedik Yatırım: Belirsizliği azaltan olumlu adımlar

Gedik Yatırım, SPK'nın son kararlarını belirsizliği azaltması ve küçük yatırımcının nakde erişimini hızlandırması açısından olumlu olarak değerlendiriyor.

Ancak kurum, ara ödemelerde esas alınacak net yatırım tutarının fon bazında değil, yatırımcının tasfiye kapsamındaki tüm fonları birlikte dikkate alınarak hesaplanmasının daha adil olabileceği görüşünde.

Raporda ayrıca alım satıma kapatılan bütün fonların yeniden işleme açılacağı takvimin mümkün olan en kısa sürede netleştirilmesinin belirsizliğin azaltılması açısından önemli olduğu belirtiliyor.

Gedik Yatırım 249 hisse ve 140 borçlanma aracını inceledi

Gedik Yatırım analizinde tasfiye kapsamındaki 129 fonun 48'inin ayrıntılı portföy içeriğine ulaşabildi.

Bunların içinde 15 para piyasası fonunun tamamı ile 31 serbest fon ve iki hisse senedi yoğun fon bulunuyor.

Fon sayısı toplamın yarısından az olmasına rağmen incelenen bu 48 fon, tasfiye kapsamındaki toplam büyüklüğün yaklaşık %87'sini temsil ediyor.

Ayrıca alım satıma kapatılan ve TEFAS'ta işlem gören 69 fonun tamamının portföy içeriği de incelendi.

Analizde likiditesi sınırlı olabilecek varlıklar iki temel gruba ayrıldı.

Hisselerde son bir aylık işlem hacmi ve fiyat performansının yanı sıra PD/DD ve FD/FAVÖK çarpanları incelenerek işlem derinliği sınırlı ve nakde dönüşümü görece uzun sürebilecek 249 hisse belirlendi.

Borçlanma araçlarında ise ödemesini gerçekleştirmemiş veya gerçekleştirmeyeceğini açıklamış ihraççılar ile Gedik Yatırım'ın takip listesindeki ihraççılara ait 140 özel sektör tahvili, finansman bonosu ve kira sertifikası ihracı bu kategoriye alındı.

Gedik Yatırım özellikle önemli bir ayrımın altını çiziyor:

Likiditesi sınırlı olmak, söz konusu varlığın değersiz olduğu anlamına gelmiyor.

Sorun, varlığın önemli fiyat kaybı yaratmadan ne kadar hızlı nakde dönüştürülebileceği.

334 milyar TL'lik varlıkta likidite sınırlı olabilir

Analizin temel bulgusuna göre tasfiye kapsamındaki incelenebilen fonlarda likiditesi sınırlı olabilecek varlıkların payı %58,6.

Bu oran yaklaşık 334 milyar TL'lik varlığa karşılık geliyor.

Ancak fon türleri arasında çok büyük farklılık bulunuyor.

Para piyasası fonlarında doğrudan tutulan likiditesi sınırlı varlıkların oranı yalnızca %6,9.

Repo işlemlerinde teminat olarak kullanılan varlıklar hesaba katıldığında ise oran %40'a yükseliyor.

Bunun 22,4 puanı pay senedi repo teminatlarından kaynaklanıyor.

Para piyasası fonları dışındaki fonlarda ise likiditesi sınırlı olabilecek varlıkların oranı çok daha yüksek: %80,1.

Tera'nın üç fonu çıkarılınca oran %23,2'ye düşüyor

Ancak raporun belki de en kritik bulgusu toplam rakamın birkaç büyük fon tarafından yukarı çekilmesi.

Gedik Yatırım'a göre sonucu belirleyen temel unsur, Tera Portföy'ün iki para piyasası/serbest fonu ile bir hisse senedi fonu.

Bu üç fon hesaplamadan çıkarıldığında likiditesi sınırlı olabilecek varlıkların toplam portföy içindeki oranı %58,6'dan %23,2'ye geriliyor.

Başka bir ifadeyle, geri kalan fonlarda portföylerin dörtte üçünden fazlası görece likit varlıklardan oluşuyor.

Bu bulgu, fon krizindeki likidite sorununun sektör geneline eşit biçimde yayılmadığını, birkaç büyük fonda yoğunlaştığını gösteriyor.

Alım satıma kapalı fonlarda tablo daha iyi

Tasfiye kapsamına alınmayıp yalnızca alım satıma kapatılan ve TEFAS'ta işlem gören fonlarda ise likidite tablosu daha olumlu.

Gedik Yatırım'ın hesaplamasına göre bu gruptaki para piyasası fonlarında likiditesi sınırlı olabilecek varlıkların oranı %13,6, para piyasası dışındaki fonlarda ise %19,4 seviyesinde.

Dolayısıyla alım satıma kapatılan ancak tasfiye kapsamına alınmayan fonlarda portföylerin büyük bölümü görece likit varlıklardan oluşuyor.

Tasfiye sürecinin kaderini birkaç büyük fon belirleyecek

Gedik Yatırım'ın analizi, fon krizinin büyüklüğünü değerlendirirken toplam rakamların tek başına yanıltıcı olabileceğini ortaya koyuyor.

Tasfiye kapsamındaki incelenebilen portföylerde yaklaşık 334 milyar TL'lik varlığın likiditesinin sınırlı olabileceği hesaplanıyor.

Ancak bu risk birkaç büyük fonda son derece yoğunlaşmış durumda.

Özellikle Tera Portföy'e ait üç fon dışarıda bırakıldığında likiditesi sınırlı varlık oranının %23,2'ye kadar gerilemesi, tasfiye sürecinin süresi ve yatırımcılara yapılabilecek geri ödemeler açısından birkaç büyük portföyün belirleyici olacağını gösteriyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde piyasaların temel sorusu değişmiyor: Bu fonların ellerindeki düşük likiditeli varlıklar, fiyatlarda yeni bir satış baskısı yaratmadan ne kadar sürede ve hangi değerlerden nakde çevrilebilecek?

Önemli NOT: 5 Ekim'de yayınlanmıştır