FED'in faiz hamlesi, Beyaz Saray'da fırtınaya yol açtı: Trump ile Warsh Karşı Karşıya

ABD Başkanı Donald Trump, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) enflasyonla mücadele tedbirleri kapsamında faiz oranını 25 baz puan artırma kararına karışık tepkiler gösterdi.

Trump, kendi aday gösterdiği Fed Başkanı Kevin Warsh'a hâlâ güvendiğini açıklamakla birlikte, Banka'nın kararından duyduğu öfkeyi de dile getirdi.

Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, "ABD'de faiz oranları %1 veya daha düşük olmalıdır, çünkü açarak açık ara dünyadaki en iyi kredi değerliliğine sahibiz"ifadelerini kullandı.

Örtülü Saldırı

Trump daha sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, Warsh'a güvendiğini ancak kendisinin "çok zor bir yönetim kuruluyla" karşı karşıya olduğunu belirtti.

Banka'nın kararının oldukça saldırgan ve güçlü siyasi eğilimlere sahip olduğunu savunan Trump, Warsh'ın aksi yöndeki bir oyunun sonucu değiştirmeyeceği düşüncesiyle kurul ile birlikte oy kullanmasını teşvik ettiğini belirtti.

Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC), geçtiğimiz Çarşamba günü faiz oranlarını %3,75 - %4 aralığına yükseltmek için oy birliğiyle karar aldı. Komite, enflasyonun hâlâ "yüksek" seyrettiğini ve bu adımın %2'lik enflasyon hedefine daha hızlı ulaşılmasına katkı sağlayacağını vurguladı.

FOMC üyelerinin ve bölgesel Fed başkanlarının çeyreklik tahmin raporu, para politikası yapıcılarının 2026 yılı içinde faizleri bir kez daha artırmayı öngördüğünü ortaya koydu; tahmin belirleme sürecine katılan 18 üyeden 16'sı bu yıl yeni bir artış ihtimaline dikkat çekti.

Warsh, Merkez Bankası toplantısının ardından düzenlediği basın toplantısında, "Enflasyon yüksek kalmaya devam ediyor. Bugün alınan politika kararı, Komite'nin %2'lik hedefine daha hızlı dönülmesini destekleyecektir" dedi.

Chicago merkezli TransUnion ABD Araştırma ve Danışmanlık Başkanı Michelle Ranieri, kararın Fed'in inatçı enflasyonla mücadeleye odaklanmayı sürdürdüğünü yansıttığını ifade etti. Ranieri, enflasyon zirve seviyelerinden gerilemiş olsa da, FOMC'nin ilave adım atmasını gerektirecek kadar yüksek kalmaya devam ettiğini sözlerine ekledi.

Trump ve yardımcıları, Başkan'ın faizlerin düşürülmesi yönündeki ısrarına rağmen Fed Başkanı'na doğrudan saldırmadı.

Beyaz Saray Sözcüsü Cush Desai, Fox News’a yaptığı açıklamada, Trump’ın hâlâ "kesin bir şekilde" Fed'in bağımsızlığına inandığını belirtti. Desai, faiz artırma kararının ikna edici ekonomik gerekçelere dayanmadığını savunarak, "Bu durum, işler kötü gittiğinde ABD Başkanı'nın Anayasa'nın Birinci Maddesi uyarınca tutumunu ifade etme hakkına sahip olduğu gerçeğini değiştirmez" dedi.

Ertelenmiş Hesaplaşma

Siyasal iktisat uzmanı Ziad Zuwana ise yaptığı değerlendirmede, Warsh'ın Başkan'ın talebinin aksine faiz artırma kararı almasına rağmen önümüzdeki birkaç haftanın Trump’ın Warsh’a yönelik bir saldırısına sahne olmayacağını öngörüyor.

Zuwana, Trump'ın faizlerin düşürülmesini istediğini ancak tam tersinin yaşandığını belirtti. Buna rağmen Trump'ın şu an için Warsh'a saldırmayacağını, bunun sebebinin bir sevgi değil, ara seçimlerin yaklaşması, milletvekillerinin seçim çalışmaları için eyaletlerine dönmesi ve Warsh'ın kendi kişisel tercihi olması olduğunu ifade etti.

Buna karşılık, Trump’ın en yakın ekonomi danışmanlarından Peter Navarro, Fed’in faiz artırım kararını sert bir dille eleştirerek bunu "reel ekonominin (Main Street) kalbine saplanmış bir hançer" ve Warsh’ın adımını "yanlış bir karar" olarak niteledi.

Navarro, Fed’in hamlelerinin Başkanı hedef aldığına inandığını belirterek, "Amerika'ya zarar vererek Trump'a zarar vermek istiyorlar" dedi.

Navarro, Trump’ın Warsh’ı Fed Başkanı olarak seçmesini sorgulayarak, seçimlerden önce faizlerin bir kez daha artırılmasının siyasi bir nitelik taşıyacağını savundu.

Warsh'ın Koruması

Analistler, Warsh'ın kayınpederi milyarder Ronald Lauder'ın Trump'ın yakın arkadaşı ve kampanyalarının yanı sıra Cumhuriyetçi Parti'nin cömert bir bağışçısı olması sayesinde belirli bir korumaya sahip olabileceğine dikkat çekiyor.

Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, Trump’ın Grönland’a olan ilgisini uyandıran kişinin Lauder olduğunu açıklamıştı.

Ekonomi analisti Gabriel Rubin, şu anda veya yakın gelecekte boş kadro bulunmaması nedeniyle Trump'ın Fed'in yapısına doğrudan müdahale edemeyeceğini belirtti. Bu durum Warsh’ın başkanlığını pekiştiriyor ve Merkez Bankası'nın para politikasını siyasi baskılardan uzak yönetme bağımsızlığını güçlendiriyor.

Zuwana, Trump’ın Warsh’a saldırmasının kaçınılmaz olduğunu ancak ertelendiğini düşünüyor. Saldırının ertelenme nedenlerinden biri de Başkan'ın aday gösterirken Warsh'a ve mesleki uzmanlığına duyduğu yüksek güveni önceden açıklamış olması. Bu durum iki adam arasındaki ilişkide geçici bir davranışsal temkinlilik yaratıyor ve Trump’ı hamlesini ertelemeye itiyor.

İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz oranlarını sabit tutma ve artırmama kararı, Trump’a saldırmak ve Fed kararına yönelik memnuniyetsizliğini haklı çıkarmak için bir koz veriyor. Zuwana’ya göre bu durum Warsh'a yönelik hafif eleştirilerle başlayıp zamanla tırmanacak.

Jeopolitik Yansımalar

Zuwana, Warsh’ın faiz artırma kararının ABD’deki enflasyon oranında hızlı ya da yavaş bir düşüş sağlamayacağına dikkat çekerek; ABD’de veya dünyada enflasyonun temel nedeninin ekonomik ya da parasal değil, esas olarak Hürmüz ve Babilmendep boğazları ile Ukrayna’daki jeopolitik gerilimlerle bağlantılı olduğunu vurguladı.

Bu gerilimlerin spot ve vadeli petrol fiyatlarını yükselterek jeopolitik ekonomiyi etkilediğini, ABD ve dünya genelindeki rafineri endüstrisindeki esneklik eksikliğinin yanı sıra gaz fiyatlarının yükselmesine ve tedarik zinciri aksamalarının artmasına yol açtığını açıkladı.

Zuwana’nın değerlendirmesine göre Warsh faiz artırma kararında hataya düştü; enflasyonda herhangi bir düşüş sağlayamadan ipotek (mortgage) fiyatlarının, araç kredilerinin ve genel fiyatların yükselmesi ile borç servis maliyetinin artması sonucu ABD Hazinesi üzerindeki yüklerin ağırlaşması gibi olumsuz sonuçları biçecek.

Zuwana, özellikle Başkan enflasyonun düşmediğini gördüğünde, Trump ile Warsh arasındaki ilişkinin kademeli olarak ve ardından hızlanarak karmaşıklaşmasını bekliyor.

Zuwana sözlerini şöyle sürdürdü: "Eş zamanlı olarak, Cumhuriyetçi Parti adayları hayat pahalılığı cehenneminden açıkça şikayet eden Amerikalı seçmenlerin karşısına çıktığında tablonun yansımaları belirmeye başlayacaktır."

Republikanların seçimleri kaybetmesi halinde bu durumun Trump’ın Warsh’a yönelik şiddetli bir saldırısına dönüşeceğini, bunun da Başkan'ın finans merkezine ve bir kurum olarak ABD Merkez Bankası'na yönelik saldırılarını körükleyeceğini ekledi.

Zuwana: "Mesele bununla da sınırlı kalmayacak; bu atmosfer, Hazine Bakanı'nın tahvil piyasasına müdahale etmesi (ki bu müdahale başarısızlıkla sonuçlanmaya mahkumdur) nedeniyle Warsh ile ABD Hazine Bakanı arasında şimdiye kadar gizli kalan çatışmayı da alevlendirecektir."

Warsh ve kararlarının o zaman en zayıf halkaya dönüşeceğini, bunun da Trump ve yönetim kadrosunun kendisine saldırması için ek mazeretler sunacağını ifade etti.

Zuwana, bir tarafta Warsh’ın faiz artırma kararı, diğer tarafta Hazine Bakanı'nın tahvil piyasasına müdahalesi ile temsil edilen iki tarafın kararlarının kesişmesinin, ABD ve dünya ekonomisini belirgin ve şiddetli bir kafa karışıklığına sürüklemesini bekliyor.