16 Çinli Şirket Şam'da Ekonomik İş Birliğini Görüşüyor

Bugün (Salı) Şam'da düzenlenen Suriye-Çin Ekonomik Kalkınma Forumu'nda, Suriye ekonomisindeki yatırım fırsatları ve yeniden yapılanmayı destekleyecek ortak projelerin hayata geçirilmesi ele alındı.Gözlemciler ise iki taraf arasındaki ekonomik ilişkilerin gelişmesini zorlaştıran nesnel engellere dikkat çekiyor.

İki gün sürecek foruma; inşaat, mühendislik, yapı malzemeleri, ekipman, sanayi, yatırım, pazarlama ve yeniden yapılanma alanlarında uzmanlaşmış 16 Çinli şirketin yanı sıra Suriyeli hükümet yetkilileri de katılıyor.

Forum kapsamında; uygulanabilir yatırım anlaşmaları ve ortaklıklar geliştirmek amacıyla Suriye Yatırım Heyeti, Varlık Fonu, Sınır Kapıları ve Gümrük Genel Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığı katılımıyla oturumlar gerçekleştirilecek.

İyileşme Sürecinin Desteklenmesi

Suriye Ekonomi Bakanı Nidal el-Şaar, Çin'in ekonomik dönüşüm deneyiminin "özellikle uzun vadeli planlama, kurumsal disiplin, insana, teknolojiye ve altyapıya yatırım konularında Suriye için önemli dersler sunduğunu" belirtti.

Forumda yaptığı konuşmada el-Şaar, Suriye'nin "daha üretken, rekabetçi ve dünyaya açık bir ekonomiyi yeniden inşa etmeyi hedefleyen" tarihi bir süreçten geçtiğini vurgulayarak şunları ekledi: "Özel sektörün liderlik ettiği, devletin ise rekabeti, girişimi ve yatırımı teşvik eden düzenleyici ve kurumsal çevreyi sağladığı bir ekonomi hedefliyoruz."

Çinli şirketlerle yapılacak iş birliğinin "sanayi, altyapı, enerji, konut ve teknoloji sektörlerinde geniş fırsatlar sunduğunu, bunun da ekonomik iyileşme ve yeniden inşa sürecini desteklediğini" ifade eden el-Şaar; Ekonomi Bakanlığı'nın Suriye-Çin ekonomik ilişkilerini geliştirmeyi, ticari değişim çerçevesinden yatırım,üretim ve sürdürülebilir kalkınmaya dayalı stratejik ortaklıklara geçmeyi hedeflediğini belirtti.

Sanayi Deneyiminin Aktarılması

Suriye-Çin İş Konseyi Başkanı Fadi Ahmed el-Muheymid ise Çin deneyiminin "sanayi, teknoloji ve insan kaynağına yapılan yatırımlar aracılığıyla şehirlerin geliştirilmesinde önemli bir model sunduğunu" vurguladı.

Çin heyeti temsilcisi Yi Feng de pazar araştırmaları yapmak, şirketleri birbirine bağlamak ve ortak yatırımları hayata geçirmek suretiyle Suriye ile Çin arasındaki iş birliği fırsatlarını somut projelere dönüştürmenin önemine değindi.

Yi Feng konuşmasında, Suriye-Çin Ekonomik Forumu'nun "ikili ilişkileri geliştirme ufuklarını, yatırımların artırılmasını, teknoloji ve sanayi tecrübesinin transferini ve iş insanları için yeni alanlar açılmasını ele aldığını" ifade etti.

İki Ülke İlişkilerinin Önündeki Engeller

Gözlemciler, Çinli şirketlerin Suriye'ye girişinin önemini vurgulamakla birlikte, "iki taraf arasındaki ekonomik iş birliğini sınırlandıran güvenlik ve siyasi faktörlerin varlığına" dikkat çekiyor.

Suriye-Çin ilişkileri uzmanı Mühendis Abdurrahman Dari, Şam'da düzenlenen forumu "her iki tarafın da arzuladığı ekonomik değişim kanallarını inşa etmek ve güçlendirmek adına önemli bir adım" olarak nitelendirdi.

"Syria Now" sitesine yaptığı açıklamada Dari; Çin'in özellikle altyapı projelerinde ve özgür Suriye ile Suriye halkının beklentilerini karşılayan hayati projelerde yatırım yapma kapasitesini kanıtladığını belirterek, "iç ve dış bir talep haline gelen Suriye ekonomisinin çarklarını hızlandırma ve yeniden inşayı çabuklaştırma gerekliliğine" işaret etti.

Dari, en üst düzeyde dış siyasi temasların yoğunlaştırılması yoluyla ekonomik iş birliğinin önündeki pürüzlerin çözülmesi konusunda iyimser olduğunu ifade etti.

Politico Times Kurumu Diplomatik İlişkiler Müdürü Dr. Basil el-Hac Casım ise Çin'in altyapı, enerji ve sanayi alanlarında büyük tecrübelere sahip bir ekonomik ortak olmasının yanı sıra Kuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamında alternatif yatırım imkânları sunma kapasitesine sahip olduğunu belirtti.

Ancak Hac Casım "Syria Now"a yaptığı değerlendirmede, bu umut vadeden iş birliğini etkileyen engellere dikkat çekerek, Çin'in "Suriye'deki Uygur savaşçıların varlığı gibi güvenlik dosyalarına baktığını ve ayrıca yatırım ortamının kırılganlığını göz önünde bulundurduğunu" ifade etti.
Kasım 2025'te Suriye Dışişleri Bakanlığı'ndan bir kaynak, Agence France-Presse (AFP) tarafından geçilen ve Şam'ın Uygur savaşçıları Çin'de iade etmeyi planladığına dair haberi yalanlamıştı.

Hac Casım, Şam'ın Çin ile ortaklıklarını genişletmenin ABD ve Batı ile gerilim kaynağına dönüşmemesi gerektiğinin farkında olduğunu belirterek şunları söyledi: "Mesele şu ki Suriye, Batı ile ilişkilerinde siyasi bir bedel ödemeden Çin'in ekonomik ve teknolojik gücünden faydalanmak istiyor; Çin ise büyük yatırımlar yapmadan önce güvenlik çıkarlarını garanti altına almak istiyor."

İki Ülke İlişkilerindeki Gelişme

İkili ilişkiler, Esed rejiminin 8 Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Pekin'in devrilen rejimin yanında yer aldığı siyasi tutumu geride bırakarak Suriye'nin yeni yönetimiyle doğrudan diyalog aşamasına geçti. Pekin, 2011-2020 yılları arasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde Rusya ile birlikte rejim lehine 10 kez çifte veto yetkisini kullanmıştı.

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara, Şubat 2025'te Çin'in Şam Büyükelçisi ile bir araya gelmiş; ardından Temmuz 2025'te Suriye Dışişleri Bakanı, ikili ilişkileri ve bunları geliştirme yollarını görüşmek üzere Çin Büyükelçisi ile buluşmuştu.

17 Kasım 2025'te ise Şeybani, Çinli mevkidaşı Wang Yi ile iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve Çin'in Suriye'nin yeniden inşasına katılımını içeren görüşmeler gerçekleştirdi.

Şeybani, X platformundaki paylaşımında ziyaretin iki ülke arasındaki ortaklık sürecini ilerletmede önemli bir adım olduğunu belirterek, görüşmelerin Suriye'deki yeniden inşa çabalarını desteklemek adına geniş ufuklar açtığını ifade etti.

Ortak bildiride Şeybani'nin, ülkesinin Çin için bir tehdit unsuru olmayacağı ve hiçbir tarafın kendi topraklarını Pekin'in güvenliğine, egemenliğine ve çıkarlarına zarar verecek şekilde kullanmasına izin vermeyeceği sözünü verdiği belirtildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise Pekin'in "Suriye halkının tercihlerine saygı duyduğunu, Suriye'nin güvenlik ve istikrarına katkıda bulunmaya hazır olduğunu" açıklayarak iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinin "güvenlik engellerinin kaldırılmasını gerektirdiğini" vurguladı. Bakanlık açıklamasında Bakan Wang Yi'nin,Suriye ile her düzeyde ve her alanda temasların kademeli olarak yeniden başlatılması gerektiğini belirttiği ifade edildi.

1 Ağustos 2026'da Çin'in Şam Büyükelçisi Shi Hongwei, ülkesinin Suriye ile pratik iş birliği ufuklarını genişletme, toparlanma ve yeniden inşa aşamasına katılma yönelimini açıklayarak Pekin'in siyasi sürece ve Suriye halkının tercihlerine saygı duyduğunu teyit etti.

Bu açıklama, iki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 70. yıl dönümü münasebetiyle Büyükelçi'nin "Suriye el-Thawra" gazetesinde yayımlanan "İpek Yolu İçin El Ele Yeni Bir Sayfa Yazalım" başlıklı makalesinde yer aldı.