Eski CIA Başkanı Burns’ün Anıları Amerikan Dış Politikasının Kara Kutusunu Açtı: "Askeri Güce Aşırı Güven ABD’yi Zayıflattı"

ABD diplomasi tarihinin en kritik isimlerinden ve CIA Direktörlüğü koltuğuna oturan ilk kariyer diplomatı olan William Burns’ün otuz yılı aşkın devlet tecrübesini aktardığı anıları, Washington’ın son 35 yıldaki dış politika hatalarını ve perde arkasındaki güç savaşlarını gözler önüne serdi.

2021-2025 yılları arasında CIA Direktörlüğü görevini yürüten ve daha önce Dışişleri Bakan Yardımcılığı ile Moskova ve Amman büyükelçilikleri yapan Burns, "Arka Kanal" (The Back Channel) adlı kitabında, ABD'nin askeri güce aşırı bel bağlayarak diplomasiyi ikinci plana itmesinin ülkeye ağır bedeller ödettiğini vurguladı.

Irak İşgali "En Büyük Başarısızlık", Putin’in Kırmızı Çizgisi NATO

Anılarda öne çıkan en çarpıcı itiraf, 2003 Irak işgali öncesine dayanıyor. İşgalden önce mezhep çatışmaları ve İran’ın bölgede güçleneceği uyarısında bulunan "Kusursuz Fırtına" başlıklı bir muhtıra hazırladıklarını belirten Burns, savaşa kesin bir dille karşı çıkmamayı "hayatının en büyük mesleki başarısızlığı" olarak tanımladı. Diplomasi çağrılarına dönemin Başkan Yardımcısı Dick Cheney’nin "Tek meşruiyet tankın sırtında gelir" yanıtını verdiğini aktaran Burns, bu yaklaşımın Washington’ı büyük bir batağa sürüklediğini kaydetti.

Moskova Büyükelçiliği döneminde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yükselişini yakından izleyen Burns, 2008 yılında Washington’ı uyardığını da belgeledi. Burns, Ukrayna ve Gürcistan’ın NATO üyeliği girişimlerinin Moskova nezdinde aşılması imkânsız bir "kırmızı çizgi" olduğunu ve bu ısrarın Rusya’yı Kırım ile Doğu Ukrayna’ya müdahaleye iteceğini önceden bildirdiğini ifade etti.

Diplomasi Kazandırdı, Çelişkiler Kaybettirdi

Burns’e göre, Irak’taki askeri müdahaleciliğin aksine yaptırımlar ve gizli diplomasinin birleştiği süreçler somut sonuçlar üretti. 2003’te Libya lideri Muammer Kaddafi’nin kitle imha silahlarından vazgeçirilmesi ve 2015 İran Nükleer Anlaşması’na giden Umman merkezli gizli müzakereler, rejim değiştirmeden sonuç alınabileceğinin kanıtı olarak gösterildi.

Arap Baharı sürecinde ise Obama yönetiminin çelişkilerine dikkat çeken deneyimli diplomat, 2011 Libya müdahalesinde Kaddafi sonrası için hiçbir plan yapılmadığını, Suriye’de ise "Esad gitmeli" söylemine rağmen bunun maliyetinin üstlenilmediğini belirtti.

Yeni Kitap Yolda: "Diplomat Casus"

CIA başkanlığı döneminde Afganistan’dan çekilme sürecinde Taliban ile görüşmelerden, Ukrayna işgali öncesi Moskova’yı uyarmaya ve Gazze savaşında Mısır-Katar koordinasyonuyla yürütülen ateşkes müzakerelerine kadar pek çok gizli operasyonu yöneten Burns, 2025 başında görevinden ayrılmıştı.Burns’ün istihbarat teşkilatının başındaki yıllarını anlatacağı "Diplomat Casus: Devrim Çağında Casusluk Anıları" adlı yeni kitabının ise yayımlanması bekleniyor.