Brent Petrol 90 Doların Altına Geriledi: İran Savaşında Barış Umudu, Enerji Krizi Sona mı Eriyor?

Özet: ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşının yakında sona erebileceğine ilişkin açıklamaları petrol fiyatlarında sert düşüşe yol açtı. Brent petrol ağustos ayından bu yana ilk kez 90 doların altına inerken, piyasalarda Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risk priminin çözülmeye başladığı belirtiliyor. Ancak uzmanlar ikiye bölünmüş durumda. ING, Körfez'deki petrol akışının toparlanmasına dikkat çekerken, enerji danışmanlık şirketi FGE'nin Başkanı Fereidun Fesharaki, Washington ile Tahran arasındaki anlaşmazlıkların barış anlaşmasını neredeyse imkânsız hale getirdiğini savunuyor.

Petrol fiyatlarında sert düşüş: Brent 90 doların altını gördü

Küresel enerji piyasalarında İran savaşı nedeniyle aylardır devam eden yüksek fiyatlar, diplomatik çözüm beklentilerinin güçlenmesiyle yeniden gerilemeye başladı.

Uluslararası petrol piyasasının temel göstergesi Brent ham petrol, salı günü ağustos ayından bu yana ilk kez varil başına 90 doların altına düştü.

Ocak 2027 vadeli Brent kontratı gün içerisinde 89,60 dolara kadar gerilerken, kayıplar yüzde 3'ü aştı.

Gün içindeki bir başka fiyatlamada Brent yüzde 2,65 düşüşle 90,14 dolardan işlem gördü.

ABD'nin petrol göstergesi Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise yaklaşık yüzde 2,4 değer kaybederek 84,78 dolara geriledi. Daha sonraki işlemlerde 84,43 dolar seviyesi görüldü.

Fiyatlardaki gerilemenin temel nedeni, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la savaşın yakın zamanda sona erebileceğine ilişkin açıklamaları oldu.

Ancak petrol piyasasındaki düşüşün kalıcı olup olmayacağı, Washington ile Tahran arasında yürütülebilecek müzakerelerin sonucuna ve Hürmüz Boğazı'nın geleceğine bağlı.

Trump: İran savaşı oldukça yakında sona erebilir

Donald Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'da Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüşmesinin ardından İran savaşına ilişkin dikkat çekici açıklamalarda bulundu.

Trump, Washington ile Tahran arasında görüşmelerin sürdüğünü ve İran'ın daha uzlaşmacı bir tutum sergilediğini söyledi.

ABD Başkanı, çatışmanın sona erdirilmesi yönünde ilerleme sağlandığını belirterek savaşın oldukça yakında bitebileceğini ifade etti.

Trump ayrıca İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini savundu.

Bu açıklamalar, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını azaltabileceği veya savaşın sona erdirilmesi için diplomatik girişimlere ağırlık verebileceği beklentilerini güçlendirdi.

Ancak Trump'ın iyimser değerlendirmeleri, tarafların temel anlaşmazlıkları çözdüğü veya bir barış anlaşması üzerinde uzlaştığı anlamına gelmiyor.

Washington ve Tahran arasında özellikle İran'ın nükleer programı ile Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.

Körfez ülkeleri ablukanın sürmesini istiyor

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt'in bölgedeki mevcut güvenlik düzenlemelerinin korunmasını tercih ettiğini ileri sürdü.

ABD Başkanı'nın aktardığına göre bu yaklaşım, İran'a yönelik deniz ablukasının sürdürülmesini ve Tahran'ın gelişmiş silahlarla diğer askeri malzemeleri kara yolları üzerinden taşımasının engellenmesini kapsıyor.

Bu durum, savaşın sona erdirilmesine ilişkin açıklamalara rağmen bölgedeki askeri ve ekonomik kısıtlamaların hemen kaldırılmayabileceğini gösteriyor.

Özellikle İran'ın deniz taşımacılığı üzerindeki etkisi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticaretin güvenliği, müzakerelerin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

Körfez ülkelerinin güvenlik kaygıları ile İran'ın egemenlik ve ticaret talepleri arasındaki farklılıklar, olası bir anlaşmanın kapsamını zorlaştırabilir.

Brent petrol yıl içinde 60 dolardan 130 dolara fırlamıştı

Petrol piyasaları 2026 yılında son derece sert fiyat hareketlerine sahne oldu.

Brent petrol yıla yaklaşık 60 dolar seviyesinden başladı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarının şubat sonunda başlaması ve çatışmaların mart ile nisan aylarında yoğunlaşması, petrol fiyatlarında tarihi ölçekte bir yükselişi tetikledi.

Brent petrolün varil fiyatı bu dönemde 130 dolara kadar çıktı.

Haziran ve temmuz aylarında fiyatlar gerilerken, savaşın uzayacağına ilişkin beklentilerin güçlenmesiyle yeniden yükselişe geçti.

Son aylarda ise ABD'deki siyasi gelişmeler, diplomatik temaslar ve Körfez'deki petrol sevkiyatının toparlanması fiyatların yönünü değiştirdi.

Petrolün 90 doların altına inmesi, yıl içerisinde görülen yüksek seviyelere kıyasla önemli bir gerilemeye işaret ediyor.

Bununla birlikte fiyatlar hâlâ yıl başındaki yaklaşık 60 dolarlık seviyenin belirgin biçimde üzerinde bulunuyor.

Dolayısıyla mevcut düşüş, enerji piyasalarının savaş öncesindeki koşullara tamamen döndüğü anlamına gelmiyor.

Hürmüz Boğazı'nda petrol akışı toparlandı

Petrol fiyatlarındaki düşüşü destekleyen önemli gelişmelerden biri, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatın büyük ölçüde toparlanması oldu.

Basra Körfezi'ndeki petrol üreticilerini dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri.

Savaş sırasında yaşanan kesintiler, deniz taşımacılığına yönelik riskler ve bölgedeki askeri faaliyetler petrol fiyatlarında yüksek bir jeopolitik risk primi oluşmasına neden olmuştu.

Son dönemde sevkiyatın toparlanması, piyasaların uzun süreli arz kesintisi beklentilerini azaltıyor.

Ancak Hürmüz Boğazı'nın gelecekte hangi koşullarda kullanılacağı konusunda Washington ile Tahran arasında anlaşmazlıklar devam ediyor.

Bu nedenle petrol akışındaki iyileşme, bölgedeki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

ING: Petrol fiyatlarından savaş primi çıkıyor

ING stratejistleri Ewa Manthey ve Warren Patterson, salı günü yayımladıkları değerlendirmede petrol piyasasındaki son düşüşün jeopolitik risk primindeki azalmayla bağlantılı olduğunu belirtti.

Analistlere göre ABD ile İran arasındaki çatışmanın hafifleyebileceğine yönelik beklentiler, son haftalarda petrol fiyatlarına eklenen risk priminin bir bölümünü ortadan kaldırıyor.

Körfez'den petrol sevkiyatının toparlanması da fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırıyor.

ING, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol taleplerinde daha esnek bir tutum benimseyebileceğine ilişkin haberlerin, uzun süreli arz kesintisi endişelerini azalttığına dikkat çekti.

Bununla birlikte banka, diplomatik sürecin sonucunun henüz belirsiz olduğunu vurguladı.

ING analistlerine göre bölgedeki altyapı riskleri devam ettiği sürece petrol fiyatları Orta Doğu'dan gelecek gelişmelere duyarlı kalacak.

Bu değerlendirme, petrol fiyatlarındaki düşüşün enerji piyasalarında kalıcı bir istikrarın sağlandığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğine işaret ediyor.

Enerji uzmanından sert uyarı: ABD ile İran anlaşamaz

Piyasalarda barış beklentileri güçlenirken, enerji danışmanlık şirketi FGE'nin Yönetim Kurulu Başkanı Fereidun Fesharaki çok daha kötümser bir değerlendirme yaptı.

CNBC'nin Squawk Box Asia programına katılan Fesharaki, ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına varılabileceğini düşünmediğini söyledi.

Fesharaki'ye göre iki ülkenin temel talepleri arasındaki farklılıklar uzlaşmayı son derece zorlaştırıyor.

Enerji uzmanı, özellikle iki konunun çözümsüz kaldığını belirtti.

Birincisi, Washington'ın İran'daki zenginleştirilmiş nükleer materyalin ülke dışına çıkarılmasını istemesi.

İkincisi ise Hürmüz Boğazı'nın savaş öncesindeki gibi serbest petrol taşımacılığına tamamen açılması.

Fesharaki, İran yönetiminin bu iki talebi kabul etmesinin mümkün olmadığını savundu.

Bu nedenle mevcut diplomatik iyimserliğe rağmen taraflar arasında kapsamlı bir anlaşmaya varılabileceğine inanmadığını belirtti.

Trump'ın önünde iki seçenek mi var?

Fesharaki, ABD Başkanı Trump'ın İran konusunda önemli bir karar vermek zorunda kalacağını ileri sürdü.

Enerji uzmanına göre Trump, askeri zafer ilan ederek çatışmadan çekilmeyi veya savaşı yeniden tırmandırmayı tercih edebilir.

Fesharaki, ABD ile İsrail'in yeni bir askeri harekât düzenlemek istemesi halinde önlerinde yaklaşık iki haftalık bir fırsat penceresi bulunduğunu iddia etti.

Bu sürenin ardından uzun vadeli bir askeri operasyon ihtimalinin azalacağını savundu.

Ancak bu değerlendirme, Fesharaki'nin jeopolitik öngörüsünü yansıtıyor; ABD veya İsrail tarafından açıklanmış resmi bir askeri takvim bulunmuyor.

Fesharaki'nin görüşleri, petrol piyasalarında hâkim olan diplomatik iyimserliğe karşı çıkan önemli değerlendirmeler arasında yer alıyor.

ABD ara seçimleri İran politikasını değiştirebilir

ABD'de geçen hafta gerçekleştirilen ara seçimlerde Demokratların elde ettiği güçlü sonuçlar, Trump yönetiminin İran politikasına ilişkin tartışmaları artırdı.

Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran savaşına yönelik kamuoyu tepkisinin ve yüksek enerji fiyatlarının Cumhuriyetçilerin seçim performansında etkili olduğunu kabul etti.

Bu gelişme, Washington'ın savaşın ekonomik ve siyasi maliyetlerini azaltmaya çalışabileceği beklentisini güçlendirdi.

Ancak analistler, Demokratların seçim başarısının Trump yönetimini nasıl etkileyeceği konusunda farklı görüşlere sahip.

Bazı uzmanlar, seçim sonuçlarının diplomatik çözüm arayışlarını hızlandırabileceğini düşünüyor.

Diğerleri ise yönetimin askeri caydırıcılığını göstermek amacıyla yeniden sert adımlar atabileceği ihtimaline dikkat çekiyor.

Dolayısıyla seçim sonuçları, ABD'nin İran savaşını sona erdireceğini garanti etmiyor.

ABD'nin askeri operasyonları eylülden beri sınırlı

ABD ile İran arasında sert açıklamalar devam etmesine rağmen Washington, eylül ayından bu yana geniş kapsamlı askeri saldırılardan büyük ölçüde kaçındı.

Trump, ekim ayının başlarında askeri operasyonların ara seçimlerden önce yeniden başlamayacağını belirtmişti.

Bununla birlikte ABD, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'na iki füzenin isabet ettiği yönündeki haberlerin ardından İran'a sınırlı saldırılar düzenledi.

Trump, söz konusu operasyonları küçük çaplı saldırılar olarak nitelendirdi.

Bu gelişmeler, askeri gerilimin tamamen sona ermediğini ancak önceki aylardaki yoğun çatışma düzeyinin altında seyrettiğini gösteriyor.

Petrol piyasaları açısından bundan sonraki belirleyici unsur, sınırlı çatışmaların kapsamlı bir askeri tırmanışa dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.

İsrail'deki siyasi belirsizlik de önemli

İran savaşının geleceğini etkileyebilecek gelişmeler yalnızca Washington ve Tahran'la sınırlı değil.

İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleştirilen genel seçimlerde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun partisi parlamentoda çoğunluğu elde edemedi.

Netanyahu'nun rakibi, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot ise Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından hükümeti kurmakla görevlendirildi.

Eisenkot'un koalisyon görüşmeleri sürerken İsrail'de yeni hükümetin hangi partilerden oluşacağı henüz kesinleşmedi.

Bu siyasi belirsizlik, İsrail'in İran'a yönelik gelecekteki askeri ve diplomatik tutumunun nasıl şekilleneceğine ilişkin soruları artırıyor.

Fesharaki'nin işaret ettiği askeri seçeneklerin uygulanabilirliği de İsrail'deki siyasi gelişmelerden etkilenebilir.

Ancak hükümet kurma görüşmelerinin sonucu ve olası yeni yönetimin İran politikası henüz belli değil.

Enerji krizi neden henüz sona ermedi?

Ham petrol fiyatlarının düşmesi, küresel enerji piyasalarındaki bütün sorunların çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Savaşın başlangıcından bu yana petrol ve petrol ürünleri piyasalarında ciddi dalgalanmalar yaşandı.

Özellikle dizel, benzin ve jet yakıtı fiyatları, ham petrol arzının yanı sıra rafineri kapasitesindeki yetersizliklerden de etkilendi.

Rusya-Ukrayna savaşı ve Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları gibi diğer bölgesel çatışmalar, enerji piyasalarındaki riskleri artırdı.

Küresel rafineri kapasitesinin sınırlı olması, ham petrol fiyatları gerilese bile işlenmiş petrol ürünlerinde arz sıkıntılarının devam etmesine yol açabiliyor.

Bu nedenle ham petrol fiyatlarındaki düşüşün tüketicilere ve şirketlere aynı hızda yansıması garanti değil.

Özellikle taşımacılık, havacılık ve sanayi sektörlerinde kullanılan yakıtların fiyatları, rafineri kapasitesi ve bölgesel arz koşullarından etkilenmeye devam ediyor.

Petrol fiyatlarında düşüş kalıcı olabilir mi?

Petrol piyasasının önündeki temel belirsizlik, ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların somut bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği.

ING'nin değerlendirmesi, Körfez'deki sevkiyatın toparlanmasının ve gerilimin azalmasının fiyatlar üzerindeki baskıyı sürdürebileceğine işaret ediyor.

Buna karşılık FGE Başkanı Fesharaki, nükleer program ve Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmazlıkların barışın önündeki temel engeller olduğunu savunuyor.

Bu iki yaklaşım, enerji piyasalarının neden hâlâ yüksek belirsizlik altında bulunduğunu ortaya koyuyor.

Petrol fiyatlarının yönünü belirleyecek başlıca gelişmeler şöyle:

• ABD ile İran arasındaki diplomatik görüşmelerin sonucu.

• Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatının devamlılığı.

• Washington'ın deniz ablukası ve yaptırımlar konusundaki tutumu.

• İran'ın nükleer programına ilişkin talepler.

• İsrail'deki hükümet kurma süreci.

• Bölgedeki enerji altyapısına yönelik olası saldırılar.

• Küresel rafineri kapasitesi ve petrol ürünleri arzı.

Bu faktörlerde yaşanabilecek değişimler, petrol fiyatlarının yeniden yükselmesine veya düşüşün sürmesine neden olabilir.

Brent 90 doların altında: Barış fiyatlanıyor, anlaşma henüz yok

Brent petrolün ağustos ayından bu yana ilk kez 90 doların altına gerilemesi, küresel enerji piyasalarında önemli bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.

Trump'ın İran savaşının yakında sona erebileceğine ilişkin açıklamaları ve Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının toparlanması, fiyatlardaki jeopolitik risk primini azaltıyor.

Ancak ABD ile İran arasındaki nükleer program ve deniz taşımacılığı anlaşmazlıkları devam ediyor.

İsrail'deki siyasi belirsizlik ve bölgedeki askeri riskler de henüz ortadan kalkmış değil.

Üstelik ham petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen rafineri kapasitesindeki sıkıntılar, dizel, benzin ve jet yakıtı piyasalarını etkilemeyi sürdürüyor.

Sonuç olarak petrol piyasaları İran savaşında gerilimin azalmasını fiyatlıyor. Ancak enerji krizinin sona erdiğini söylemek için henüz erken.

CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.