Beyaz Saray'da Kritik Zirve: Şi ve Trump Yeni Ticaret Düzenlemesinde Anlaştı

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ziyaret kapsamında Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile heyetler arası kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, iki ülkenin ekonomi ve ticaret alanında yeni bir ortak düzenleme üzerinde mutabakata vardığı duyuruldu.

Devlet Başkanı Şi, ekonomi heyetlerinin istişareleri sonucu ulaşılan bu uzlaşmanın iki ülke halkları, sanayi sektörleri ve küresel ekonomi için olumlu bir gelişme olduğunu belirtti. Ekonomik ilişkilerin istikrarının, işbirliği alanlarının genişletilmesine ve sorunlu başlıkların azaltılmasına bağlı olduğunu vurgulayan Şi, sürecin karşılıklı işbirliği esasına dayanması gerektiğinin altını çizdi.

Geçici Uzlaşma Ocak 2027’ye Kadar Uzatıldı

Trump’ın ikinci başkanlık döneminde Washington’ın uyguladığı ilave tarifeler ile teknoloji kısıtlamaları ve Pekin’in kritik nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrolleri, ikili ilişkilerde gerilimi tırmandırmıştı.

Taraflar, Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentindeki zirvede sağlanan ve 10 Kasım’da süresi dolacak olan geçici uzlaşmayı Ocak 2027’ye kadar uzatma kararı aldı.

Yapay Zeka Diyaloğu ve Güvenlik Başlığı

Görüşmenin öne çıkan bir diğer gündem maddesi ise yapay zeka teknolojileri ve güvenliği oldu. Şi, iki büyük güç olarak Çin ve ABD’nin bu alanda rekabetin yanı sıra işbirliği kulvarı da açabileceğini belirtti. Kötüye kullanımın önüne geçilmesi ve teknolojinin insan merkezli bir yaklaşımla geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Çin lideri, tarafların birbirine karşı savunmacı tutumlar yerine diyalog kanallarını açık tutması gerektiğini ifade etti.

Görüşmelerde, yapay zeka kaynaklı risklerin önlenmesine yönelik bilgi paylaşımı ve erken uyarı mekanizmalarını içerecek bir "yapay zeka diyaloğu" kurulması hedefleniyor. Ancak Washington’ın risk yönetimine, Pekin’in ise küresel yönetişim modellerine odaklanan farklı yaklaşımlarının yanı sıra ABD’li şirketlerin Çinli rakiplerine yönelttiği "damıtma" (distillation) yoluyla veri hırsızlığı iddiaları, masadaki hassas başlıklar arasında yer alıyor.

Tayvan Meselesinde "Tek Çin" Vurgusu

Tayvan konusundaki tutumunu yineleyen Şi Cinping, konunun Çin’in egemenliği ve toprak bütünlüğüyle doğrudan ilgili olduğunu vurguladı. Washington yönetimine "Tayvan’ın bağımsızlığı" konusunda net bir duruş sergileme çağrısında bulunan Şi, bunun ikili ilişkilerin ve stratejik işbirliğinin temelini oluşturduğunu kaydetti. Pekin, Tayvan’ın diplomatik temsiline karşı çıkarken; Tayvan ise son dönemde ABD’den tedarik ettiği yeni silah sistemleriyle savunma kapasitesini artırmayı sürdürüyor.

Orta Doğu ve Hürmüz Boğazı'ndaki Gerilim

İki lider, Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası’ndaki bölgesel krizleri de ele aldı. ABD ve İran arasındaki sorunların diyalog yoluyla çözülmesi ve nükleer müzakerelere dönülmesi temennisinde bulunan Şi, Çin’in gerilimi düşürmek için yapıcı bir rol üstlendiğini ifade etti.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamleleri ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan krizin Hürmüz Boğazı’ndaki enerji nakil hatlarında yarattığı aksamalar küresel piyasaları etkilemeye devam ediyor. Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişi nedeniyle Babulmendeb Boğazı’nın da risk altına girmesi ve ABD’nin Rusya ile İran’a yönelik yaptırımları genişletme kararı, diplomatik temasların ekonomik boyutunu şekillendiren ana faktörler arasında bulunuyor.