Bain&Company: Türkiye'nin net sıfır dönüşümü için 500 milyar doların üzerinde yatırım gerekiyor

Bain&Company'nin COP31 öncesinde hazırladığı Türkiye'nin enerji dönüşümüne ilişkin rapora göre, ülkenin 2053 net sıfır emisyon hedeflerine ulaşabilmesi için 500 milyar doların üzerinde yatırım gerekiyor. Yenilenebilir enerji kaynakları Türkiye'nin toplam elektrik kurulu gücünün yüzde 62'sini oluştururken, elektrik üretimindeki payı yüzde 43'te kalıyor. Raporda, enerji dönüşümünün önündeki en büyük engellerin finansmana erişim, elektrik fiyatları ve karbon fiyatlandırması olduğu vurgulanıyor.

Uluslararası yönetim danışmanlığı şirketi Bain&Company, COP31 öncesinde Türkiye'nin net sıfır emisyon hedefine yönelik enerji dönüşümünü değerlendiren bir rapor yayımladı. Onur Candar, Onur Kayahan ve Yiğit Kılınç tarafından hazırlanan "Türkiye'nin Net Sıfır Dönüşümü: Kapasite Artışı Dönüşümün Önüne Geçti" başlıklı raporda, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kapasitesinde önemli ilerleme kaydetmesine karşın, bu kapasitenin fosil yakıt tüketimini azaltmaya yeterince yansımadığı belirtildi.

Rapora göre, Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam elektrik kurulu gücündeki payı 2015-2025 döneminde yüzde 43'ten yüzde 62'ye yükseldi. Ancak yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı yüzde 43 seviyesinde kaldı. Aynı dönemde rüzgar ve güneş enerjisindeki büyüme doğalgazdan elektrik üretimini azaltırken, kömürden üretimin artması nedeniyle fosil yakıtlara dayalı toplam elektrik üretimi büyük ölçüde değişmedi. Türkiye'nin 2025 yılında 6,8 GW'lık yeni rüzgar ve güneş kapasitesini devreye aldığı, ancak 2035 hedeflerine ulaşmak için yıllık 8-9 GW'lık kapasite artışına ihtiyaç duyduğu kaydedildi.

Analize göre, Türkiye'nin 2053 yılına kadar enerji dönüşümü için 500 milyar doların üzerinde yatırıma ihtiyacı bulunuyor. Bu tutarın 210-270 milyar dolarlık bölümünün enerji sektörüne yönlendirilmesi öngörülürken, binaların dönüşümü için 80-200 milyar dolar, sanayi için 70-80 milyar dolar, karayolu ulaşımı için 35-50 milyar dolar ve tarım için 25-40 milyar dolar yatırım gerekiyor. Raporda, özellikle sanayi, binalar ve ulaşım sektörlerinde uzun vadeli finansman ihtiyacının dönüşümün önündeki temel engellerden biri olduğu ifade ediliyor.

Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığı da raporun öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. Ülkenin 2025 yılında enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 69'unu net ithalat yoluyla karşıladığı, enerji ithalatının yaklaşık 63 milyar dolar, net enerji dış ticaret açığının ise 47 milyar dolar olduğu belirtildi. Yerli yenilenebilir enerji üretiminin artırılması ve enerji verimliliği yatırımlarının, yalnızca emisyonların azaltılması açısından değil, cari açığın düşürülmesi ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi bakımından da kritik önem taşıdığı vurgulandı.

Raporda, sanayi sektörünün Türkiye'nin toplam nihai enerji tüketimindeki yüzde 30'luk payıyla en büyük tüketici konumunda bulunduğuna dikkat çekildi. Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın özellikle ihracatçı sanayi kuruluşları üzerindeki etkisinin artacağı belirtilirken, Türkiye'nin ihracatının yaklaşık yüzde 43'ünün AB'ye gerçekleştirildiği hatırlatıldı. Karbon fiyatlandırmasının Türkiye'de etkin biçimde uygulanmasının, karbon gelirlerinin Avrupa Birliği yerine Türkiye'de kalmasına ve sanayinin dönüşüm yatırımlarının finansmanına katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

Kuruluş, Türkiye'nin enerji dönüşümünde bundan sonraki aşamanın yalnızca yeni yenilenebilir enerji santralleri kurmakla sınırlı olmadığını vurguladı. Elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, enerji depolama kapasitesinin artırılması, sanayide elektrifikasyon, binalarda verimlilik ve elektrikli araçlara geçişin hızlandırılması gerektiği belirtildi. Raporda, dönüşümün hızını belirleyecek üç temel unsurun karbon fiyatlandırması, elektrik ile fosil yakıtlar arasındaki maliyet dengesi ve yatırımların finansal olarak uygulanabilirliği olacağı ifade edildi.