Anthropic halka arzında sıra dışı soru: İnsanlığın sonu riski nasıl fiyatlanır?

Anthropic’in dev halka arzına hazırlanan yatırımcıların önünde Wall Street’in daha önce pek karşılaşmadığı bir değerleme sorunu var: İnsanlığın kontrolünü kaybedebileceği kadar güçlü YZ sistemleri geliştiren bir şirketin potansiyel yükümlülükleri nasıl fiyatlanmalı? Bazı yatırımcılar YZ laboratuvarlarının gelecekte yaratabilecekleri zararlar karşılığında 1 trilyon dolara kadar teminat yatırmaya zorlanmasını bile öneriyor.

Anthropic PBC'nin planlanan dev halka arzı yaklaşırken yatırımcıların önünde alışılmadık bir sorun bulunuyor.

Şirketin gelirleri, büyüme potansiyeli ve rekabet gücü kadar, geliştirdiği yapay zekâ sistemlerinin yaratabileceği olağanüstü risklerin nasıl fiyatlanacağı da tartışılıyor.

Tartışmanın merkezinde ise Anthropic'in kurucu ortağı ve CEO'su Dario Amodei'nin de uzun süredir gündeme getirdiği bir konu var: İnsanların giderek güçlenen YZ sistemlerinin kontrolünü kaybetmesi.

Bazı araştırmacılar sosyal medya platformu X'te gelişmiş YZ'nin insanlığın yok olmasına yol açma ihtimalinin yüzde 10 veya üzerinde olabileceğini tartışırken Amodei de konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Amodei, insanların YZ sistemleri üzerindeki kontrolünü kaybedebileceği, teknolojinin siber saldırılar veya biyoterörizm amacıyla kötüye kullanılabileceği ve hızlı gelişimin ciddi ekonomik bozulmalara yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Wall Street’in yeni sorusu: Bu riskin fiyatı ne?

Bir şirketin “insanlığın sonuna yol açma ihtimalinin” halka arz belgesinde finansal risk olarak nasıl hesaplanabileceği fikri bazı çevrelerde alay konusu oldu.

Ancak yatırımcıların karşı karşıya olduğu temel soru bundan daha somut.

Anthropic ve rakibi OpenAI gibi şirketlerin geliştirdiği sistemlerin yol açabileceği zararlar, tehlikeli kimyasallar, nükleer teknoloji veya askeri donanım üreten şirketlerin karşı karşıya olduğu sorumluluk risklerine benzetiliyor.

Buradaki kritik mesele, çok düşük ihtimalli ancak gerçekleşmesi durumunda olağanüstü büyük maliyet yaratabilecek olayların şirket değerlemesine nasıl dahil edileceği.

YZ şirketlerinden 1 trilyon dolar teminat alınsın önerisi

Slow Ventures ortağı Sam Lessin'e göre YZ sektörünün düzenlenmesinde 2008 küresel finans krizinden sonra bankalara uygulanan sistem örnek alınabilir.

Finans krizinden sonra düzenleyiciler bankalardan gelecekteki kayıpları karşılayabilecek daha fazla sermaye bulundurmalarını istemişti.

Lessin benzer bir yaklaşımın YZ laboratuvarlarına uygulanmasını öneriyor.

Buna göre ABD hükümeti büyük YZ şirketlerini gelecekte yaratabilecekleri potansiyel zararları karşılamak amacıyla 1 trilyon dolarlık nakit teminatı bloke etmeye zorlayabilir.

Lessin'e göre bu rakam bile yeterli olmayabilir.

YZ şirketlerinin topluma yaratabileceği potansiyel yükümlülüğün, insanlığın yok olması gibi uç senaryolar hesaba katılmadan dahi 2-4 trilyon dolar seviyesine ulaşabileceğini savunuyor.

Böyle bir durumda bazı şirketlerin ekonomik açıdan toplam değerinin sıfırın altına bile düşebileceğini öne sürüyor.

Yatırımcı faturayı başkasının ödeyeceğini düşünebilir

Ancak bu teorik risk Anthropic hisselerine talep gelmeyeceği anlamına gelmiyor.

Lessin'e göre yatırımcıların bir bölümü potansiyel maliyetlerin sonunda şirket dışında başka aktörler tarafından üstlenileceğini varsayarak Anthropic hisselerini satın almaya devam edebilir.

Başka bir ifadeyle yatırımcı, gelecekte devasa bir YZ kazasının ortaya çıkması durumunda faturanın tamamının şirket hissedarlarına yüklenmeyeceğini düşünebilir.

Bu da finans dünyasında bilinen klasik bir sorunu gündeme getiriyor: Özel şirketler teknolojinin kazançlarını elde ederken olağanüstü büyük zararların bir bölümünün kamu tarafından karşılanması ihtimali.

Anthropic konu hakkında yorum yapmadı.

Anthropic rekor halka arz peşinde

Tartışmanın boyutunu büyüten diğer unsur Anthropic'in planladığı halka arzın büyüklüğü.

Şirket, halka arzında SpaceX'in rekor seviyedeki piyasa çıkışında topladığı kadar veya daha fazla sermaye toplamayı hedefliyor.

YZ güvenliği konusundaki tartışmalar giderek daha karamsar bir hal almasına rağmen yatırımcıların teknoloji sektörüne yönelik iştahının tamamen ortadan kalktığına ilişkin henüz bir işaret yok.

SpaceX örneği de bunu gösteriyor.

Elon Musk'ın roket ve uydu şirketi büyüme planlarının önemli bölümünü YZ teknolojilerine bağlarken şirketin Grok modeli Anthropic ve OpenAI'ın ürünleriyle rekabet ediyor.

SpaceX'in halka arz belgelerinde YZ'nin insanlığın varlığına yönelik tehditlerinden söz edilmedi. Bunun yerine yanlış bilgi ve “YZ aldatması” gibi daha somut risklere dikkat çekildi.

SpaceX hisseleri haziran ayında gerçekleştirilen 86,2 milyar dolarlık halka arzın fiyatının yüzde 20'den fazla üzerinde işlem görüyor.

Trump’ın YZ anlaşması endişeleri azalttı

ABD Başkanı Donald Trump'ın kısa süre önce büyük teknoloji şirketlerinin yöneticileriyle yaptığı ve YZ güvenliğine ilişkin “ahlaki açıdan bağlayıcı” olarak tanımlanan anlaşmanın yatırımcıların bazı endişelerini azalttığı belirtiliyor.

Anlaşmaya katılan teknoloji yöneticileri arasında Anthropic CEO'su Dario Amodei de bulunuyor.

InvestorPlace Baş Teknoloji Analisti Luke Lango'ya göre bu girişim YZ sektöründeki daha geniş güvenlik tartışmaları konusunda yatırımcıların kaygısını bir miktar azalttı.

Private Shares Fund Genel Müdürü ve Portföy Yöneticisi Kevin Moss ise Trump yönetiminin bir taraftan YZ güvenliği konusunda endişelerini dile getirdiğini, diğer taraftan düzenlemelerin azaltılmasına önem verdiğini hatırlatıyor.

Bunun arkasında ABD ile Çin arasındaki YZ yarışı bulunuyor.

Washington açısından düzenlemelerin fazla ağırlaştırılması, Amerikan şirketlerinin Çinli rakipleri karşısında teknolojik üstünlüğünü kaybetmesi riskini de beraberinde getiriyor.

Güvenlik harcamaları Anthropic için avantaja dönüşebilir

YZ güvenliği için yapılacak harcamaların şirketler açısından yalnızca maliyet yaratmayabileceği de savunuluyor.

PitchBook kıdemli araştırma analisti Harrison Rolfes'a göre yeni güvenlik mekanizmaları Anthropic'in maliyetlerini artıracak.

Ancak daha güvenli sistemler aynı zamanda müşterilerin şirkete duyduğu güveni güçlendirebilir.

Daha yüksek güvenlik standartları özellikle Çinli veya açık kaynaklı rakiplerin aynı standartları karşılayamaması halinde Anthropic için rekabet avantajına dönüşebilir.

Bu durumda güvenlik harcamaları yalnızca düzenleyici bir yük değil, şirketi rakiplerinden ayıran bir “rekabet hendeği” yaratabilir.

Sigorta devasa zararları karşılamaya yetmeyebilir

Bir diğer önemli sorun sigorta.

Anthropic'in çeşitli risklere karşı sigorta korumasına sahip olması bekleniyor. Ancak geçmişte yaşanan büyük endüstriyel felaketler, sigortanın olağanüstü büyük zararları karşılamakta yetersiz kalabileceğini gösteriyor.

Bunun en bilinen örneklerinden biri BP'nin Deepwater Horizon felaketi.

2010 yılında petrol platformunun patlayarak batması sonucunda 11 kişi hayatını kaybetmiş ve ABD tarihinin en büyük açık deniz petrol sızıntısı meydana gelmişti.

BP'nin kendi sigorta düzenlemesinin teminatı yalnızca 700 milyon dolar seviyesindeydi.

Felaketin toplam maliyeti ise daha sonra onlarca milyar dolara ulaştı.

Aradaki fark sonuçta şirket ve dolayısıyla hissedarlar tarafından karşılandı.

YZ için “Deepwater Horizon” senaryosu

Anthropic halka arzı bu nedenle yatırımcıların daha önce teknoloji şirketlerinin değerlemesinde fazla dikkate almadığı yeni bir soruyu gündeme getiriyor.

Geleneksel bir teknoloji şirketinde en kötü senaryo genellikle pazar payının kaybedilmesi, ürünün başarısız olması veya büyük bir siber saldırıdır.

Gelişmiş YZ şirketlerinde ise tartışılan olumsuz senaryoların ölçeği çok daha büyük.

Siber saldırılardan biyoterörizme, kitlesel ekonomik bozulmadan insanların sistemler üzerindeki kontrolünü kaybetmesine kadar uzanan risklerin bir bölümü doğrudan şirket yöneticileri ve araştırmacıları tarafından da gündeme getiriliyor.

Wall Street'in karşı karşıya olduğu soru bu nedenle alışılmadık:

Gerçekleşme ihtimali çok düşük olsa bile maliyeti trilyonlarca dolara ulaşabilecek bir risk, şirket değerlemesine nasıl dahil edilmeli?

Anthropic'in yaklaşan halka arzı, yatırımcıların bu soruya ilk kez gerçek parayla cevap vermek zorunda kalacağı büyük sınavlardan biri olabilir.

Bloomberg