AMB faizi yüzde 2,5’e yükseltti: Avrupa’da stagflasyon riski büyüyor

Avrupa Merkez Bankası (ECB), politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,50’ye çıkardı. Karar piyasa beklentileriyle uyumlu olsa da asıl sürpriz ECB’nin enflasyon risklerine ilişkin sertleşen değerlendirmesi oldu. ABD-İran savaşı nedeniyle yükselen enerji fiyatları Euro Bölgesi enflasyonunu ağustosta yüzde 3,3’e taşırken, ECB bir taraftan fiyat artışlarını frenlemeye, diğer taraftan enerji şokunun ekonomiyi durgunluğa sürüklemesini önlemeye çalışıyor. Piyasalarda aralık ayında yeni bir faiz artışı ihtimali de güçleniyor.

Avrupa Merkez Bankası, ABD-İran savaşının enerji fiyatlarında yarattığı şokun enflasyon görünümünü bozması üzerine para politikasını daha da sıkılaştırdı.

ECB Yönetim Konseyi, mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,25’ten yüzde 2,50’ye yükseltti.

Karar piyasalar açısından sürpriz olmadı. LSEG verilerine göre yatırımcılar toplantı öncesinde 25 baz puanlık faiz artışını yüzde 100 olasılıkla fiyatlıyordu.

Buna karşılık ECB’nin karar metni ve Başkan Christine Lagarde’ın açıklamaları, faiz artırım sürecinin henüz sona ermeyebileceğine işaret etti.

ECB: Enflasyon yukarı, büyüme aşağı yönlü risk altında

ECB Yönetim Konseyi, ekonomik görünümün son derece belirsiz olduğunu belirterek risklerin “enflasyon açısından yukarı, ekonomik büyüme açısından aşağı yönlü” olduğuna dikkat çekti.

Merkez Bankası özellikle enerji şokunun ne kadar süreceğinin ve fiyat artışlarının ekonominin diğer alanlarına ne ölçüde yayılacağının belirsizliğini koruduğunu vurguladı.

ECB Başkanı Christine Lagarde da ABD-İran savaşı ile Rusya-Ukrayna savaşındaki son gelişmelerin manşet enflasyonu bankanın yüzde 2 hedefinin uzun süre üzerinde tutabileceği uyarısında bulundu.

Lagarde, Euro Bölgesi ekonomisinin şimdiye kadar beklenenden daha dayanıklı olduğunu kabul etmekle birlikte, enerji fiyatlarındaki şok ve küresel ticaret gerilimlerinin büyüme üzerinde önemli bir tehdit oluşturduğunu söyledi.

Bu tablo ECB’yi giderek zorlaşan bir politika ikilemiyle karşı karşıya bırakıyor.

Faizlerin artırılması enflasyonla mücadele açısından gerekli görülürken, daha sıkı finansal koşullar enerji maliyetlerinin zaten baskı altında tuttuğu ekonomide büyümeyi daha da yavaşlatabilir.

Euro Bölgesi enflasyonu yüzde 3,3’e çıktı

ECB’nin yeniden faiz artırımına gitmesinin arkasındaki temel neden enerji fiyatlarındaki sert yükseliş.

Euro Bölgesi'nde yıllık enflasyon ağustos ayında yüzde 3,3’e yükseldi. Enerji enflasyonu ise yüzde 14,3’e sıçradı.

Euro Bölgesi net enerji ithalatçısı olduğu için Ortadoğu’daki savaşın etkilerine karşı özellikle kırılgan durumda.

ABD-İran savaşının Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji taşımacılığını tehdit etmesi petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine ve yüksek oynaklığın devam etmesine yol açtı.

ECB, enerji ve gıda hariç temel enflasyonun da önümüzdeki yıllarda yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmasını bekliyor.

Bankanın tahminlerine göre çekirdek enflasyon:

2026’da yüzde 2,5,
2027’de yüzde 2,6,
2028’de yüzde 2,3 olacak.

Bu projeksiyonlar, enerji şoku ortadan kalksa dahi fiyat baskılarının Euro Bölgesi ekonomisinin diğer bölümlerine yayılabileceği endişesini güçlendiriyor.

Aralık ayında bir faiz artışı daha gelebilir

Piyasalarda şimdi temel soru ECB’nin faiz artırımlarına devam edip etmeyeceği.

Deutsche Bank Avrupa Başekonomisti Mark Wall’a göre enflasyon risklerinin yükselmesi nedeniyle aralık ayında yeni bir faiz artırımı artık daha olası hale geliyor.

Ancak Wall, ECB’nin dikkatli hareket etmek zorunda olduğunu düşünüyor.

Euro Bölgesi ekonomisi son altı ayda beklenenden daha dayanıklı performans gösterse de hızla yükselen doğal gaz fiyatlarının ekonomide giderek daha güçlü bir negatif arz şoku yaratması bekleniyor.

Bunun büyümeyi aşağı çekmesi kaçınılmaz görülürken, temel belirsizlik etkinin ne zaman ve ne ölçüde ortaya çıkacağı.

ECB yetkilileri de ABD-İran savaşının başlamasından bu yana para politikası kararlarının toplantıdan toplantıya alınacağını vurguluyor.

Dolayısıyla banka şimdilik uzun vadeli belirli bir faiz patikası taahhüt etmekten kaçınıyor.

“Stagflasyon henüz ana senaryo değil”

Quilter Cheviot Sabit Getirili Menkul Kıymetler Araştırma Başkanı Richard Carter’a göre ECB’nin dengeleme görevi giderek zorlaşıyor.

Euro Bölgesi'nin bazı bölümlerinde büyümenin zaten kırılgan olduğuna dikkat çeken Carter, enflasyonu kontrol altında tutmak ile ekonomik faaliyeti daha fazla baskılamamak arasında giderek daha hassas bir denge oluştuğunu belirtti.

Carter’a göre stagflasyon henüz temel senaryo değil. Ancak zayıflayan büyüme ile yeniden yükselen enflasyonun aynı anda ortaya çıkması, ECB açısından göz ardı edilmesi giderek zorlaşan bir risk.

Stagflasyon senaryosu merkez bankaları açısından özellikle sorunlu. Çünkü enflasyon yüksekken faizlerin düşürülmesi fiyat baskısını artırabilir; faizlerin yükseltilmesi ise zaten zayıflayan ekonomiyi daha da yavaşlatabilir.

S&P: ECB daha da kısıtlayıcı bölgeye geçebilir

S&P Global Ratings EMEA Başekonomisti Sylvain Broyer ise faiz artırımının yalnızca enflasyona karşı bir “sigorta” olarak görülmemesi gerektiğini düşünüyor.

Broyer’a göre yaz aylarında enflasyon görünümü açık biçimde kötüleşti.

Arz şoklarının çoğalmasının yanı sıra talep koşullarının da fiyat artışlarına katkıda bulunmaya başlaması, ECB açısından yeni bir sorun yaratıyor.

Bu nedenle ECB’nin faizleri daha kısıtlayıcı seviyelere taşımak zorunda kalabileceğini belirten Broyer, mevcut aşamada yeni faiz artırımlarının dışlanamayacağını söyledi.

Avrupa tahvil faizleri de sert yükseliyor

Enerji şokunun etkisi yalnızca ECB politikasıyla sınırlı değil.

Ortadoğu'daki çatışmaların yoğunlaşmasıyla yatırımcıların daha yüksek enflasyon ve daha yüksek politika faizlerini fiyatlaması, Avrupa devlet tahvillerinde de sert satışlara yol açtı.

Tahvil getirileri son haftalarda onlarca yılın en yüksek seviyelerine yükseldi.

Bu gelişme Euro Bölgesi açısından ikinci bir sıkılaşma kanalı yaratıyor. ECB politika faizini yükseltirken piyasa faizlerinin de artması, şirketlerin, hanelerin ve yüksek borçlu hükümetlerin finansman maliyetlerini yukarı çekiyor.

Özellikle kamu borcu yüksek ülkeler açısından faizlerin uzun süre yüksek kalması maliye politikasındaki hareket alanını daraltabilir.

Lagarde’dan Fransa’nın borç silme önerisine sert tepki

ECB toplantısında Fransa’daki siyasi tartışmalar da gündeme geldi.

Aşırı sol cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon’un Fransa’nın kamu borcunun bir bölümünün iptal edilmesi yönündeki önerisi sorulan Lagarde, plana sert karşı çıktı.

Fransa’nın kamu borcu halihazırda milli gelirin yüzde 116’sının üzerinde bulunuyor.

Mélenchon’un önerisinin temelinde borç stokunu azaltarak kamu harcamaları için daha fazla alan yaratmak bulunuyor.

Lagarde ise her borcun karşısında bir alacaklı bulunduğunu hatırlatarak böyle bir yaklaşımın hukuki, teknik ve finansal açıdan tehlikeli olduğunu söyledi.

ECB Başkanı, öneriyi “büyük bir zaman kaybı” olarak nitelendirdi.

ECB’nin işi giderek zorlaşıyor

ECB’nin son faiz artırımı, Avrupa ekonomisinin içine girdiği yeni dönemin temel sorununu açık biçimde ortaya koyuyor.

ABD-İran savaşının yarattığı enerji şoku enflasyonu yeniden yükseltirken, aynı şok hanehalklarının satın alma gücünü ve şirketlerin kârlılığını azaltarak ekonomik büyümeyi tehdit ediyor.

ECB ise bu iki risk arasında sıkışmış durumda.

Enerji fiyatları yüksek kalır ve çekirdek enflasyona geçiş güçlenirse aralık ayında yeni bir faiz artışı gündeme gelebilir.

Ancak doğal gaz ve petrol şokunun büyüme üzerindeki etkileri belirginleşirse ECB'nin manevra alanı hızla daralacak.

Bu nedenle Avrupa açısından asıl risk yalnızca yeniden yükselen enflasyon değil. Yüksek enflasyon, zayıf büyüme ve yüksek faizlerin aynı anda kalıcı hale gelmesi, yani stagflasyon senaryosunun giderek daha ciddi bir olasılığa dönüşmesi.

Reuters, CNB