ABD-İran savaşında yeni tırmanma riski: Trump saldırıları yeniden başlatmayı değerlendiriyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılıp başlatılmayacağını görüşmek üzere ulusal güvenlik ekibiyle bir araya geldi. Amerikan Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) olası saldırılar için hazırlıklarını tamamlamak üzere olduğu, ancak Washington'dan henüz yeni bir operasyon emri almadığı bildiriliyor. Tahran ise Katar aracılığıyla ABD'ye yeni bir nükleer teklif iletirken, olası saldırılara coğrafi sınırlama olmaksızın karşılık verileceği uyarısında bulundu. Hürmüz Boğazı'ndaki tanker yangınları ve Yemen'de tırmanan çatışmalar bölgesel riskleri artırıyor.

Trump ulusal güvenlik ekibiyle İran savaşını görüştü

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılması konusunda karar aşamasına geldiği bildirildi.

Fox News'e konuşan üst düzey Amerikalı yetkililere göre, Beyaz Saray'da çarşamba ve perşembe günleri İran gündemli ulusal güvenlik toplantıları düzenlendi.

Toplantılarda İran'ın nükleer programı, olası yeni askeri hedefler ve bölgedeki Amerikan kuvvetlerinin hazırlıkları ele alındı.

Trump, perşembe günü Oval Ofis'te gazetecilere yaptığı açıklamada İran'a yeniden saldırı düzenlenip düzenlenmeyeceği konusunda yakında karar vereceklerini söyledi.

ABD Başkanı, İran'ın nükleer programının yeniden canlandırılmasını önlemek için daha ileri askeri adımlar atılması gerekip gerekmediğini değerlendirdiklerini belirtti.

Trump, mümkünse İran'ın geri kalanını tahrip etmek istemediğini, ancak bunun gerekli hale gelebileceğini ifade etti.

Kararın kısa süre içinde açıklanabileceği mesajını verdi.

CENTCOM yeni operasyon için hazırlık yapıyor

Amerikan basınında yer alan ve bir ABD yetkilisine dayandırılan haberlere göre CENTCOM, İran'a karşı geniş kapsamlı askeri operasyonların yeniden başlatılması ihtimaline yönelik hazırlıklarını son aşamaya taşıdı.

Ancak komutanlığa Washington'dan henüz yeni bir saldırı emri gönderilmedi.

Amerikalı yetkililer, 9 Kasım'da Orta Doğu'da yeni ay evresine girileceğine de dikkat çekti.

Ay ışığının çok sınırlı olması, bazı gece askeri operasyonları açısından elverişli koşullar yaratabiliyor.

Bununla birlikte, bu astronomik koşulların tek başına bir saldırı tarihi belirlendiği anlamına gelmediği vurgulanmalı.

ABD yönetiminin nihai kararı henüz açıklanmış değil.

İran Katar üzerinden yeni nükleer teklif sundu

Askeri hazırlık haberleriyle eş zamanlı olarak diplomatik temaslar da sürüyor.

Tahran yönetiminin perşembe günü Katar aracılığıyla Washington'a resmî bir nükleer teklif ilettiği bildirildi.

İran'ın müzakerelerin yeniden başlamasını ABD'nin yedi talebine yanıt vermesi şartına bağladığı belirtildi.

Söz konusu taleplerin ayrıntıları ve Washington'ın teklife nasıl karşılık vereceği henüz netleşmedi.

Yeni teklif, İran yönetiminin askeri gerilim sürerken diplomatik müzakere kanalını da açık tutmaya çalıştığını gösteriyor.

Ancak tarafların nükleer programın geleceği ve güvenlik düzenlemeleri konusunda uzlaşmaya ne kadar yakın olduğu bilinmiyor.

Trump ise İran'ın nükleer geleceğine ilişkin kararlarında ABD'nin onayının gerekli olduğunu savundu.

Bu açıklama, Washington'ın İran'ın nükleer faaliyetleri üzerinde belirleyici bir denetim kurmak istediğini ortaya koyuyor.

Tahran'dan sert uyarı: Saldırılara sınırsız karşılık

İran yönetimi, ABD ve İsrail'in yeni bir askeri harekât düzenlemesi halinde karşılık vereceğini açıkladı.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada Washington ve Tel Aviv'in savaşın sonuçlarından sorumlu tutulacağını söyledi.

Azizi, Trump'ın bölgeden herhangi bir bedel ödemeden ayrılamayacağını savunarak İran'ın tazminat talebini yineledi.

İranlı milletvekili, yeni bir askeri saldırıya kararlı biçimde karşılık verileceğini belirtti.

Açıklamalar, İran lideri Mücteba Hamaney'in silahlı kuvvetlere olası hedef listesini güncelleme ve yeni saldırılara coğrafi sınırlama olmaksızın karşılık verme talimatı verdiğine ilişkin haberlerin ardından geldi.

Bu ifadeler, olası bir çatışmanın yalnızca İran topraklarıyla sınırlı kalmayabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.

Hürmüz Boğazı'nda tankerler ve römorkör alev aldı

Askeri gerilimin yükseldiği sırada Hürmüz Boğazı'ndan da yeni güvenlik haberleri geldi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), perşembe günü iki petrol tankerinin ve bir römorkörün alev aldığını bildirdi.

DMO'ya göre yangınlardan en az biri, bir tankerin İran'a ait denizaltı mayınına çarpması sonucunda çıktı.

Olayın ayrıntıları ve gemilerdeki hasarın boyutu konusunda bağımsız doğrulama bulunmuyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol ve doğalgaz üreticilerinin uluslararası pazarlara erişimi açısından stratejik önem taşıyor.

Bölgede yeni askeri operasyonların başlaması, deniz taşımacılığı ve enerji sevkiyatlarının güvenliğine ilişkin riskleri yeniden gündeme getirebilir.

Irak: Topraklarımız İran'a saldırı için kullanılmamalı

Bölgesel gerilimin bir diğer boyutu Irak'ın tutumu oldu.

Irak Başbakanı Ali Faleh el-Zaidi'nin perşembe günü Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde ülkesinin topraklarının komşu devletlere saldırı düzenlemek amacıyla kullanılmasına karşı çıktığı bildirildi.

Irak Başbakanlığı tarafından X üzerinden yayımlanan açıklamada, devletlerin egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiği vurgulandı.

Bağdat yönetimi, Irak topraklarının komşu ülkelere yönelik askeri operasyonlar için hareket noktası haline getirilmemesini istedi.

Bu açıklama, olası yeni ABD-İran çatışmasının Irak'ın güvenliği ve egemenliği üzerindeki etkilerine ilişkin kaygıları yansıtıyor.

Yemen'de Husilerden Suudi Arabistan'a yeni saldırı iddiası

İran ile bağlantılı bölgesel gerilim Yemen'de de devam ediyor.

Husiler, Suudi Arabistan'ın Dammam kentindeki Kral Fahd Uluslararası Havalimanı'nı insansız hava aracıyla hedef aldıklarını ileri sürdü.

Husi yönetimi ayrıca Suudi Arabistan'ı 24 saat içinde Yemen'in çeşitli vilayetlerine 61 hava saldırısı düzenlemekle suçladı.

Saldırıların sonuçlarına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.

Yemen'deki çatışmaların yeniden yoğunlaşması, İran ile ABD arasındaki gerilimin Körfez bölgesindeki diğer güvenlik sorunlarıyla bağlantılı biçimde ilerlediğini gösteriyor.

İran'dan Moskova'ya üst düzey mesaj

Tahran yönetimi, Washington ile gerilimin yükseldiği dönemde Rusya ile diplomatik temaslarını da sürdürüyor.

Reuters'ın haberine göre İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü.

Rızai'nin Putin'e İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in mesajını ilettiği bildirildi.

Mesajın içeriği hakkında ayrıntı paylaşılmadı.

Görüşme, İran'ın olası yeni Amerikan saldırıları öncesinde Rusya ile üst düzey istişarelerde bulunduğunu gösteriyor.

Vance: İran savaşı Cumhuriyetçilere seçim kaybettirdi

İran savaşı, ABD iç siyasetinde de tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Başkan Yardımcısı JD Vance, İran savaşının Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçimlerde aldığı yenilgide etkili olduğunu söyledi.

Vance'in açıklaması, savaşın siyasi sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde Trump ile arasında belirli bir görüş ayrılığı bulunduğuna işaret ediyor.

Trump da savaşın Cumhuriyetçilerin seçim performansını olumsuz etkilediğini kabul etti.

Ancak ABD Başkanı, İran'ın nükleer silah elde etmesini önlemek için askeri operasyon başlatma kararının doğru olduğunu savunmayı sürdürüyor.

Demokratların ara seçimlerde elde ettiği kazanımların ardından İran politikasının Kongre'de daha yoğun tartışılması bekleniyor.

Savunma Bakanı Hegseth 350 milyar dolarlık kaynak istedi

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Kongre'ye yaptığı çağrıda savunma harcamaları için en az 350 milyar dolarlık kaynak ayrılmasını istedi.

Hegseth, aynı zamanda Demokratların kendisine yönelik azil girişimlerine karşı çıktı.

Talep edilen kaynağın ayrıntılı kullanım alanları ve bunun mevcut savunma bütçesiyle ilişkisi konusunda aktarılan bilgiler sınırlı.

Bununla birlikte İran'a yönelik yeni operasyon ihtimalinin gündemde olduğu bir dönemde yapılan açıklama, Washington'da askeri harcamalar ve savaşın finansmanı konusundaki tartışmaları öne çıkarıyor.

Fed ve petrol piyasaları açısından yeni risk

İran'a yönelik yeni askeri operasyon ihtimali, enerji piyasaları ve küresel enflasyon görünümü açısından da önem taşıyor.

İran savaşı sırasında petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişler, ABD'de ve diğer büyük ekonomilerde enflasyon baskılarını artıran unsurlar arasında yer aldı.

ABD'de eylül ayı yıllık PCE enflasyonu yüzde 3,6 seviyesine ulaşırken Fed, fiyat istikrarını sağlamak için para politikasında ilave sıkılaştırma ihtimalini değerlendiriyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunlarının ağırlaşması veya bölgesel enerji altyapısının yeniden hedef alınması, petrol arzına ilişkin belirsizliği artırabilir.

Bu nedenle Washington'ın İran konusunda vereceği karar yalnızca askeri ve diplomatik açıdan değil, küresel enerji fiyatları ve finansal piyasalar açısından da yakından izleniyor.

Gözler Trump'ın kararında

Washington'da askeri hazırlıklar sürerken Tahran'ın Katar üzerinden ilettiği nükleer teklif, diplomatik çözüm ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Ancak iki tarafın açıklamaları, temel anlaşmazlıkların devam ettiğine işaret ediyor.

ABD yönetimi İran'ın nükleer kapasitesinin yeniden oluşturulmasını önlemeyi hedeflerken, Tahran yeni saldırılara geniş kapsamlı karşılık vereceğini bildiriyor.

CENTCOM'un hazırlıkları, İran'ın askeri uyarıları, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik olayları ve bölgesel diplomatik temaslar birlikte değerlendirildiğinde, önümüzdeki günlerde alınacak kararların Orta Doğu'daki güvenlik ortamı üzerinde önemli etkileri olabileceği görülüyor.

Henüz yeni bir Amerikan saldırı emri açıklanmış değil.

FOX News, al Jazeera

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.