Marsilya Girişimi’nden Sol Manifesto: “Rus Emperyalizmi’ne Karşı Silkinme Zamanıdır”

Otokrasiye karşı gençlerin öncülüğünde direniş ve değişim dalgası, eski kalıplara da meydan okumakta. Fransa’da özgürlükçü sol örgütlerin kurduğu cephe kayda değer.

Bu sefer bu yazı alanını Fransa’da sol ve özgürlükçü kesimler tarafından başlatılan bir girişime ayırıyorum. Son derece dikkat çekici bir gelişme bu, ve özellikle Türkiye’deki sol ve özgürlükçü muhalif çevrelerin de dikkatine getirilmesinde, radarına girmesinde yarar var.

Dünyanın içine sürüklendiği girdap, eski ideolojilerin şablonuna sığmayı reddeden bir olgu. Alıştığımız merceğin optiği bize rahat gelebilir, ama yanıltma olasılığı yüksek.

Polonya, Macaristan, Sırbistan, Brezilya, ABD… derken Paraguay’da devlet başkanını da içine çeken dalga, umutsuzluktan tekrar umuda doğru savruluşunun emareleri gibi yorumlansa yeri. Özellikle Z kuşağının şaşırtıcı biçimde aniden politize olmasının ana etkeni, dünyanın otokratların mafyatik yönetim formatının yarattığı endişenin — belki de içgüdünün, bir nevi kollektif refleksin— sonucu. Bu tespit, başka her türlü zorlama ideolojik temelli analizi de baştan geçersiz kılmakta.

Çünkü mücadele, hangi vaat ve imajla sahnede gezinirse gezinsin, aşırı sağ kadar sol popülizmin otokratlarını da hedef alan bir kavga: Günün sonunda herkes anti-faşist ve faşist tercihini yapmak zorunda kalıyor, bu da “demokrasiden mi yanasın, yoksa onun düşmanlarından mı yana”?”sorusunun ekseninde gelişen bir ikilem.

Türkiye’de sol ve merkez-seküler kesim — ki karşılarındaki ortak rakip, Saray’da tekçi yönetimin temsilcisi olan bir otokrattır — son haftalarda sandıklarda ve sokaklarda sahnelenen mücadeleyi okurken, önemli bir açıyı ıskalamakta:

Otokratlar sadece Batı’ya özgü bir olgu değil; onların prototipleri, ilham kaynakları; parlamenter demokrasi ile kuvvetler ayrılığının can düşmanları Moskova ve Minsk’te oturuyor ve kıyasıya bir yıkım kavgası veriyorlar.

Türkiye’de sol kesimde kime sorsanız, “emperyalizm” deyince, Batı aleminden bazı ülkeleri sıralar size. Acaba kavram bunlarla sınırlı mı? Son 200 yılın dökümünde acaba Rusya’nın kendisini sürekli yeniden üreten emperyalizmini de kabul etmek, ele almak gerekmez mi?

Avrupa’da geniş bir yelpazeye yayılan Sol ve türevleri, Türkiye’dekilerden daha fazla bu olgunun farkında. Putin Rusya’sının el altından, ve her türlü aracı kullanarak aşırı-sağ yükselişi tabir caizse “fişteklediği” artık açıkça sorgulanmakta. Almanya’da AfD, Fransa’da Le Pen’in RN’si Moskova yanlısı olduğunu epeydir saklamıyor.

Reuters’in bugün Avrupa istihbarat kaynaklarına dayanan özel haberinde, geniş bir Rus “etki network”ünün Fransa’daki gösterilere bulaşan şiddet eylemleri üzerinden suçu göçmenlere attığına dair veriler son derece çarpıcı.

Geleneksel olarak göçe ve ilticalara açık, tarihsel olarak özgürlükçü omurgaya sahip, ancak entegrasyon sorununu bir türlü halledemeyen Fransa’nın, yaklaşan seçimler öncesinde ana hedef olduğunu artık Fransa solu açıkça kabul etmekte.

Tespit belli: “Otokrat, otokratın müttefikidir.”

Marsilya Girişimi bu yüzden önemli ve Türkiye’de de muhalefetin bağlamı yerli yerine oturtmasında yarar olabilir.

“Ukrayna’ya dayatılan savaşın yanı sıra Rus devletinin birçok farklı sahada uyguladığı aşırı, baskıcı ve sömürgeci şiddet karşısında, sol ve aktivist çevrelerdeki seferberlik gereken düzeyin oldukça gerisindedir. Bu nedenle, Rus Emperyalizmine Karşı Antifaşist Platform’u (PACIR) kuruyor ve kolektif bir silkeleniş çağrısında bulunuyoruz.”

Platform’un manifestosunda bu paragraf çerçeveyi çizmekte.

Peki, deklarasyon ne diyor? Bağımsız haber sitesi Mediapart’ın yayınladığı metin şöyle:

Vladimir Putin ve ideologları, tüm dünyanın yüzüne çarpan birer uyarı sinyali gibi durmaksızın yineliyor:

‘Rusya’nın sınırları yoktur.’

Çeçenistan’dan Suriye’ye kadar daha önce yürütülen imha savaşları ardından Ukrayna’nın topyekûn işgalinin sembolü haline gelen, Z harfiyle somutlaşan Rus emperyalizmi hem halklar hem de her türlü özgürleşme mücadelesi için teşkil ettiği tehlikenin ciddiyetiyle ele alınmak zorundadır.

Bu gerçeği ciddiye alarak, 2026 yazında Marsilya’da bir araya geldik. Buluşmada Ukrayna ile Avrupa Dayanışma Ağı (RESU), Rusya’daki feminist ve savaş karşıtı çevreler, Mer Noire grubu (“Les peuples veulent” ağı), Afrique Europe Interact Sahel, Liberter Komünist Birlik (UCL), Dayanışma Kollektifleri (“Solidarity Collectives” – Ukrayna’daki anti-otoriter sol), Sosyal Mücadele İçin Argümanlar (“ApLutSoc”) ve Avrupa Yurttaşlar Meclisi (AEC) bileşenlerinden ya da bu yapılara yakın çevrelerden kişiler ile bölgeden direnen Ukrayna’ya destek için seferber olmuş katılımcılar yer aldı.

Aynı tespit etrafında birleşiyoruz:

Ukrayna’ya dayatılan savaşın yanı sıra Kremlin’in, Rusya’nın kendi içi de dâhil olmak üzere, birçok farklı sahnede uyguladığı aşırı, baskıcı ve sömürgeci şiddet karşısında sol ve aktivist çevrelerdeki seferberlik gereken düzeyin oldukça gerisinde.

Kimi çevreler bu kıyım rejiminin hevesli birer sözcüsü haline gelirken; kimi zaman kayıtsızlık ve Rus devletinin ve destekçilerinin anlatısının beslediği bir kavrayışsızlık başa baş gitmekte.

Soyut, yukarıdan bakan ve kamplaşmacı (“kampist”) bir “jeopolitik” anlayış kanıksanmakta ve tartışmaları zehirlemekte. Bu anlayışın yıkıcı mantığında Rusya, ehven-i şer, ve hatta Batı emperyalizmine karşı bir müttefik olarak görülmekte. Boyun eğdirmeyi ve tahakküm kurmayı hedefleyen, aynı derecede emperyalist ve kavgacı bir güç olmak yerine, Rusya’yı kendisini savunmak zorunda kalan bir mağdur kisvesine büründürmekte.

Gerçeği tersyüz eden bu retorik Orta ve Doğu Avrupa, Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu/SWANA bölgesi, Sahel, Orta Afrika Cumhuriyeti, Sudan veya Myanmar’daki ilgili halkların sesini yok saymakta, onlara söz hakkı tanımamakta. Rusya Federasyonu kökenli muhalifler ile etnik ve dini azınlıklar da aynı şekilde görmezden gelinmektedir.

Rus iktidarının tehlikesini önemsizleştirme ve kurbanlarını silme eğilimi karşısında derhal harekete geçmek acil bir zorunluluktur. Putin projesinin Rusya’nın imparatorluk geçmişinin devamı niteliğindeki derinlemesine emperyalist, gerici ve karşı-devrimci niteliğiyle dürüstçe yüzleşilmelidir. Bu projenin tetiklediği direnişler desteklenmelidir: Zira her biri “Büyük Rus” faşizmine ve onun uluslararası müttefiklerine karşı birer mücadele cephesidir.

İşte bu yüzden aşağıdaki hedefler doğrultusunda ortak araçlar geliştirmeyi amaçlayan bir yakınlaşma zemini olarak “Rus Emperyalizmine Karşı Antifaşist Platform”u (PACIR) kuruyoruz:

• Rus diktatörlüğü ve emperyalizmiyle karşı karşıya kalan halk mücadelelerini ve dekolonizasyon hareketlerini, bu seferberliklerin yürütüldüğü farklı bağlamlarda görünür ve anlaşılır kılmak; Rus devleti tarafından uygulanan veya desteklenen şiddet ve baskı biçimlerini teşhir etmek.

• Baskılarla yüzleşen toplumlarla dayanışma ve karşılıklı yardımlaşmayı ortaya koymak (Ukrayna’da veya Myanmar’da Moskova destekli askeri cuntaya karşı olduğu gibi, bu toplumların silahlı direnişle karşılık vermekten başka çaresi kalmadığı durumlar da dâhil); bu toplumlarla köprüler kurmak, seslerinin duyulmasını sağlamak.

• Rusya’da rejime, Rus emperyalizmine, otoriter modele, toplumun militarizasyonuna ve Moskova’nın yürüttüğü savaşlara karşı çıkan kesimleri desteklemek.

• Rus rejimine karşı direnişi günümüz antifaşizminin ve rejim ile Trumpçılığın kilit birer konum işgal ettiği gerici enternasyonale karşı mücadelenin merkezine yeniden yerleştirmek.

• Özellikle feminist ve LGBTQ+ mücadelelerinin Rusya’nın “geleneksel değerler” adına başlattığı siyasi ve askeri savaşta açıkça hedef tahtasına oturtulduğu konusunda kamuoyunu uyarmak.

• Bu çifte —antifaşist ve anti-emperyalist— perspektifin Rus birliklerinin Ukrayna’da yenilgiye uğratılmasını ve tamamen geri çekilmesini gerektirdiğini savunmak; işgal ve saldırıya maruz kalan Ukrayna halkı için, “Büyük Rusya” hegemonya projesine dur demek, aşırı sağ müttefiklerini her yerde zayıflatmak ve özgürleştirici mücadelelerin mümkün kalacağı alanları savunmak.

• Rus rejiminin Fransa ve Batı siyasetindeki nüfuzuna, söylemlerinin sol ve aktivist çevrelerde yayılmasına ve bu çevrelerde rejime yönelik sergilenen müsamaha, sözcülük ve zaman zaman beliren ittifak heveslerine karşı mücadele etmek.

• Savaş karşıtı hareketler içinde yer alan, pratikte Rusya’nın körüklediği veya desteklediği yayılma, yeni-sömürgecilik ve baskı dinamiklerinin “çok kutuplu” boyutunu görünmez kılan ya da önemsiz gösteren, buna rağmen kendilerini sömürgecilik karşıtı veya uluslararası dayanışmacı olarak tanımlayabilen kamplaşmacı tutumlara karşı çıkmak.

• Aksine, nereden gelirse gelsin emperyalizmin ve sömürgeciliğin her türlü biçimine karşı tabandan gelen, anti-otoriter bir enternasyonalizmin inşası ve geliştirilmesi doğrultusunda yer almak.

Yavuz BAYDAR