“AKP çöküşte, Yeni Parti’nin Nefesi Yetmiyor”

Son birkaç haftada peşpeşe gelen anketlerden çıkan sonuç abartılı sayılmaz: Kararsız ve öfkeli seçmen iktidardan uzaklaşmakta ama muhalefete de yaklaşmıyor. Neden?

Galiba sonunda “Amerika’nın yeniden keşfi” gerçekleşmekte. Bu başarının altında Türkiye’nin ahı gitmiş vahı kalmış haber merkezleri, ve her nedense ağzına bakılan bazı köşe muharrirleri var.

Geçenlerde gördüğüm birkaç başlık bu tarihi keşfin habercisiydi.

“Bakın, birinci parti hangisi çıktı” veya “Partiler arasında birinci hangisi?” gibi başlıklar altında kadersiz memleketin kararsız ve bezgin seçmenlerinin oranının diğer tüm partilerin üzerinde olduğu yazılmıştı.

İktidar hizmetkarı gazetelerden birindeki muharrirlerden biri de bu acı gerçeği her nasılsa farketmişti.

Soruyordu:

“Son dönemde siyasi partilerin oy oranları düşüyor ama kararsızların oranı yükseliyor. Bu neyin işareti olabilir diye bakıyorum. Bu bir dip dalgayı mı işaret ediyor, yoksa bir arayış mı söz konusu?”

“Son dönemde” derken?..

Aylardır bu köşede, sohbetlerde vurguluyorum. Türkiye’de seçmenin siyasetle ilişkisinin —-ya onarılmaz biçimde, ya da şimdikini bile aratacak bir seçeneğe yol verecek biçimde— soğuması öyle son dönem filan değil, neredeyse iki yıldır kendisini göze sokan bir olgu.

Görenler görmekte.

Ciddi anketçiler de bunun farkında.

Kararsız + Protesto + Geçersiz Oy Verme eğilimi 24 aydır yüzde 24’ün altına inmedi.

Yöneylem adlı kamuoyu nabız şirketinin Ekim ayı son haftasını kapsayan anketi, bu durumu sadece teyit ediyor: Verilerinden açıkça görülüyor ki “kararsızım” ve “oy kullanmayacağım” diyenlerin oranı yüzde 29 dolayında.

Bu araştırmada, diğerlerine benzer bir bulgu da şu: AKP %22,5, Yeni Parti %20,1 düzeyinde.

Metropoll’ün Ekim ayı dökümü elimde. Tablo benzer çerçevede.

Kararsız + Protesto + Cevapsız oranı üç puan artmış, yaklaşık yüzde 28 olmuş.

AKP yüzde 23, Yeni Parti (2 puanlık düşüşle) yüzde 18.1.

Son 24 ayın anket ortalamalarına önyargısız bakan herkes şunu görebilir: Öfke, muhalefetin öyle teklif ettiği gibi sadece iktidara yönelik bir öfke değil, muhalefeti de kapsıyor.

Sadece milliyetçi kimliği vurgulayan partilerde nispi bir kümelenme, konsolidasyon var. Bunlar, İYİP, ZP, Anahtar Parti ve Kürt cenahında DEM.

Peki, kriz zirveye çıkarken seçmendeki ruh hali neden dibe vurdu?

Bu sorunun cevabını, ahı gitmiş vahı kalmış medyanın kopyala-yapıştır anket haberlerinden almak mümkün değil, dediğim gibi köşe muharrirleri de kamplaşma içindeki pozisyonlarından başlarını yeni yeni kaldırdıkları için henüz mütalaa safhasına geçemediler.

Ama bazı cevapları Metropoll’ün Ekim dökümü içindeki yorumlarda buldum.

Şöyle:

• “Kararsız seçmen oranı bir önceki aya göre 3 puan artmıştır. Bu oran, son altı ayın en yüksek seviyesidir. Cumhuriyet Halk Partisi’ne kayyum atandıktan ve Özgür Özel’in yeni bir parti kurmasının beklendiği temmuz ayında kararsız seçmen oranı yüzde 18’e kadar gerilemişti. Ancak gelinen noktada kararsız seçmen oranındaki artış, siyaset kurumuna duyulan güvensizliğin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.“

• “Siyasetin kendilerinde uyandırdığı duygular sorulduğunda katılımcıların yaklaşık yüzde 60’ı hayal kırıklığı, öfke, kaygı ve kızgınlık gibi olumsuz duygular hissettiğini ifade etmiştir. Umut ve güven gibi olumlu duygular hissettiğini belirtenlerin oranı ise yaklaşık yüzde 21’dir.”

• “Toplumun yaklaşık üçte biri, geçen yıla kıyasla siyasete daha az ilgi duyduğunu ifade etmiş ve bu oran, partilere göre yapılan alt grup analizlerinde neredeyse tüm partilerin seçmenleri arasında benzer düzeylerde seyretmiştir.”

• “Katılımcıların yaklaşık yüzde 78’i ekonominin kötü yönetildiğini düşünmektedir. Ekonominin iyi yönetildiğini düşünenlerin oranı ise yalnızca yüzde 17,5’tir. Toplumun yaklaşık yüzde 58’i ülkenin ekonomik durumunun daha da kötüleşeceğini belirtmiştir.”

• “Katılımcılara Türkiye’de herhangi bir vatandaşın haksız yere gözaltına alınabileceğinden endişe edip etmedikleri sorulmuştur. Toplumun yaklaşık yüzde 70’i bu yönde endişe duyduğunu belirtmiştir. Katılımcılara haksızlığa uğradıkları bir durumda haklarını mahkemede arayabileceklerine inanıp inanmadıkları da sorulmuştur. Olumsuz yanıt verenlerin oranı yaklaşık yüzde 59 olarak ölçülmüştür.”

• “Toplumun yaklaşık yüzde 70’inin herhangi bir vatandaşın haksız yere gözaltına alınabileceğinden endişe duyduğu, yaklaşık yüzde 58’inin ekonominin daha da kötüye gideceğini düşündüğü ve yaklaşık yüzde 63’ünün oy verdiği siyasetçilerin parti değiştirmesi karşısında aldatılmışlık, hayal kırıklığı ve öfke gibi olumsuz duygular hissettiği bir tabloda, mevcut kararsız seçmen oranının yüksek değil, düşük olduğu bile düşünülebilir.”

• “Ekim araştırması CHP kongresinin iptal edilmesi ardından kurulan Yeni Parti’nin oy kaybetmeye devam ettiğini gösteriyor. İlk kurulduğu dönemde büyük beklenti uyandıran ve oy oranı yüzde 35’in üzerinde ölçülen Yeni Parti’nin desteği, ekim ayında kararsız seçmenler dağıtıldıktan sonra yüzde 25’e gerilemiş görünüyor.”

• “AK Parti ve CHP dışındaki partilerin, özellikle de İYİ Parti ile DEM Parti’nin güç kazanması, ilk bakışta siyasi kutuplaşmanın azaldığı şeklinde yorumlanabilir. Ancak kutuplaşmadaki olası azalma, demokratik kurumların güçlenmesinden, siyasi diyaloğun gelişmesinden veya bir normalleşme sürecinden kaynaklanmıyor olabilir.

• “Büyük ekonomik ve siyasi etkileri olabilecek bu kriz bile muhalefetin oy oranlarında belirgin bir artışa yol açmış görünmüyor. Başka bir ifadeyle, iktidarın ekonomi, adalet ve bürokrasi alanlarındaki yönetiminden duyulan memnuniyetsizlik, seçmenlerin oy tercihlerini doğrudan muhalefet lehine değiştirmesine neden olmuyor. Bu durum, Türkiye’de yalnızca bir iktidar krizinin değil, siyaset kurumuna yönelik daha geniş bir güven krizinin yaşandığı şeklinde yorumlanabilir.”

Seçmenin siyasete — yani, elindeki tek değişim aracı olarak kalan sandığa — güvenini kaybetmesi geçici mi kalıcı mı? İyimserler ilk şıkkı tercih edebilir, ama Metropoll’ün yukarda işaret ettiği en “iyimser” senaryo bile “Terörsüz Türkiye” sürecinin konsolide eder göründüğü DEM Parti karşısında “sert muhalif” Türk milliyetçisi bir cephenin (ZP, İYİP, Anahtar) şekillenmekte olduğunu gösteriyor.

Ağustos–Eylül–Ekim 2026 döneminde ulaşılabilen 23 anket dökümüne baktım:

Zafer, Anahtar ve İYİ Parti’nin toplamı yüzde 14 düzeyinde görünüyor.

Bu üç partinin ve DEM’in ülkenin kriz tablosu olsun, ekonomi olsun temel konularda kayda değer hiçbir programa sahip olmadığı, olsa bile kamuyla paylaşmaya değer bulmadığı düşünülürse, memleketin geleceği bu açıdan umut verici mi, bu da bir başka soru.

Yavuz BAYDAR