Net Sıfır Türkiye'nin Lehine Değildir

Yaman Alp Ungan
17 Kasım 2026

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nın 31.'si (COP31) 9 Kasım'da Antalya'da başladı ve 20 Kasım'da kapanacak. Zirvenin başkanlığını Türkiye, müzakerelerin yönetimini Avustralya üstlendi; Antalya'ya 90 binden fazla katılımcı bekleniyor. Türkiye'nin zirvedeki başlıca önerisi, elektriğin dünyanın nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar %35'e çıkarmak.
İklim zirveleri otuz yılı geride bıraktı, ancak dünyanın salımı artmaya devam ediyor. Fosil yakıtlardan kaynaklanan karbondioksit salımı 2025'te %1,1 artarak 38,1 milyar tonla yeni bir rekor kırdı. Dünyanın toplam sera gazı salımı bugün 1990'dakinin %65 üzerinde.
Söyleyeceğimiz şey popüler değil ve bugün genel kabul gören görüşe aykırı. Net sıfır, yani bir ülkenin saldığı sera gazı kadarını ormanlarla ya da teknolojiyle geri alarak net salımını sıfıra indirmesi, Türkiye'nin lehine değildir. Bu yargının dayanağı hesap. Bir görüşü dünyanın büyük kısmı benimsiyor diye doğru saymak akla ve bilime aykırıdır. Türk milletinin refahını bağlayacak taahhütlere küresel bir rüzgara kapılarak girmek ise devlet aklıyla bağdaşmaz.
İklim tartışmasında iki yaklaşım karşı karşıya. Bir yanda, otuz yıldır giderek yükselen bir gürültü ve hezeyanla dünyanın birkaç on yıl içinde geri dönülmez bir felakete sürüklendiğini söyleyen ve bunu önlemek için her bedelin ödenmesini ahlaki bir zorunluluk sayan kıyamet anlatısı var. Öbür yanda, iklim politikasının maliyetini faydasıyla karşılaştıran iktisat literatürü var. İklimi uzun dönemli iktisadi analize kattığı için 2018'de Nobel İktisat Ödülü'nü alan William Nordhaus ile Sussex Üniversitesi'nden Richard Tol, bu literatürün en çok atıf alan isimleri arasında. Kopenhag Mutabakatı Merkezi'nin başkanı ve Stanford Üniversitesi Hoover Enstitüsü'nün misafir araştırmacısı Bjørn Lomborg da bu çalışmaları kullanarak net sıfırın maliyetini ve faydasını her ülke için tek tek hesapladı. Kıyamet anlatısı inanca dayanıyor ve sorgulanmak istemiyor. İktisat literatürü ise her rakamın hesabını açıkça veriyor. Biz inanca değil, akla ve hesaba dayanacağız; yalnızca rakamlarla konuşacağız.
Tutmayan Kehanetler
Kıyamet anlatısının geçmişi tutmayan kehanetlerle dolu. 1989'da BM Çevre Programı'nın New York ofisinin direktörü, küresel ısınma 2000 yılına kadar tersine çevrilmezse yükselen deniz seviyesinin bütün ulusları yeryüzünden silebileceğini söyledi ve hükümetlere on yıllık bir süre biçti. Isınma 2000'e kadar tersine çevrilmedi; yeryüzünden silinen bir ulus da olmadı. 2009'da Kopenhag'daki BM iklim zirvesinde eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore, Kuzey Kutbu'ndaki deniz buzunun beş ila yedi yıl içinde yaz aylarında tamamen eriyebileceğini ve bunun ihtimalinin %75 olduğunu söyledi. 2025 yazının sonunda Kuzey Kutbu'nda 4,6 milyon kilometrekare deniz buzu vardı. Buz örtüsü 1981-2010 ortalamasının altında; erime gerçek, ancak ilan edilen kıyamet gelmedi.
Kıyamet anlatısının dayandığı en yüksek tahminlerden biri ise geçen yıl geçerliliğini yitirdi. Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü'nden üç araştırmacının 2024'te Nature dergisinde yayımladığı makale, iklim değişikliğinin 2049'a kadar dünya gelirini %19 azaltacağını öne sürüyordu. Makale, veri ve yöntem hataları ortaya çıkınca Aralık 2025'te geri çekildi.
Kıyameti en yüksek sesle ilan edenlerin davranışı da söyledikleriyle uyuşmuyor. BM'nin 2023'te Dubai'de topladığı COP28 zirvesine 80 binden fazla kişi katıldı ve zirveye 291 özel jet uçtu; bu, o yıl dünyada en çok özel jet çeken etkinliklerden biriydi. Özel jet, yolcu başına en çok karbon salan ulaşım aracı. Dünyanın birkaç on yıl içinde bir felakete sürüklendiğine inanan birinin iklim zirvesine bu araçla gitmesi, o inancın samimiyetini sorgulatır. Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu?
Kıyamet anlatısının bir de iktisadi yanı var. 2024'te Bakü'deki COP29 zirvesinde gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere 2035'e kadar yılda en az 300 milyar dolar iklim finansmanı sağlamayı kabul etti. Zirve, bütün kaynaklardan sağlanacak toplam finansman için yılda 1,3 trilyon dolarlık bir hedef de koydu. Bu paranın toplanmasında, dağıtılmasında ve harcanmasında rol alan uluslararası kuruluşlar, danışmanlık şirketleri ve sivil toplum kuruluşları için felaket anlatısı ne kadar büyükse ayrılan pay da o kadar büyük. Kurumlar teşvik yapılarına göre davranır. Bu yapı, anlatının neden bu kadar yüksek sesle ve bu kadar uzun süre dillendirildiğini kısmen açıklıyor.
İklim Değişikliğinin Zararı
İnsan faaliyetlerinin dünyayı ısıttığı tartışmasız bir olgu. Tartışma, bu ısınmanın insanlığa ne kadar zarar vereceği üzerine. İktisatçılar kırk yılı aşkın süredir bu soruya yanıt arıyor. Tol, 1979-2021 arasında yayımlanmış 39 çalışmadaki 69 tahmini tek bir eğride topladı. Nordhaus ile Lint Barrage da 2024'te 56 tahmini derledi ve bunlara Grönland buz tabakasının erimesi gibi geri dönüşsüz eşikler ile çalışmaların hesaba katmadığı zararlar için ayrıca pay ekledi.
Bugünkü politikalar sürerse dünya 2100'de sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 2,9°C daha sıcak olacak. Tol'un eğrisine göre bu ısınma o yıl dünya gelirini %1,8, Nordhaus'unkine göre %2,8 azaltacak; ikisinin ortalaması %2,3. BM'nin iklim bilimi kurulu olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), gelecekteki geliri öngören 1.430 senaryo derledi. Bu senaryoların hepsinde 2100'deki ortalama insan 2020'dekinden daha zengin; çoğunda dört kattan fazla. İklim değişikliği, bugünkünden dört kat zengin bir dünyanın gelirini %2,3 azaltıyor. Bu ciddi bir maliyet, ancak bir kıyamet değil.
Nordhaus'un kendi iklim-ekonomi modeli de aynı sonuca ulaşıyor. Modelin 2023 sürümüne göre maliyetle faydayı en iyi dengeleyen politika, dünyayı 2100'de yaklaşık 2,6°C ısınmış bırakıyor. Paris Anlaşması'nın 1,5°C hedefi ve bu hedefin gerektirdiği 2050 net sıfırı, Nobel ödüllü iktisatçının en uygun bulduğu yolun çok ötesinde.
Net Sıfırın Maliyeti
Net sıfıra ulaşmak, güneş paneline, ısı pompasına ve elektrikli araca büyük yatırım yapmayı ve enerjiyi pahalılaştırmayı gerektiriyor. Bu yatırımlar başka yatırımların yerini aldığı için ekonomi daha yavaş büyüyor. Bu etkilerin hepsini birlikte hesaplayan iklim-ekonomi modellerini IPCC de kullanıyor. IPCC ile sonraki çalışmaların derlediği yaklaşık bin senaryodan yalnızca üçü bugünkü salımdan başlayıp 2050'de net sıfıra ulaşıyor. Bu üç senaryoda maliyet, 2050'de dünya gelirinin %3'ü ile %19'u arasında değişiyor. Lomborg ortadakini, Japonya'da geliştirilen AIM modelinin %7,2'lik tahminini kullanıyor.
Bu hesaba göre bütün dünya 2050'de net sıfıra ulaşırsa 2100'e kadar bugünkü değerle 255 trilyon dolar kaybedecek. Karşılığında kurtulacağı iklim zararı 24 trilyon dolar. Net sıfıra harcanan her dolar 9 sent geri getiriyor. Gelecekteki kazanç ve kayıpları bugüne indirgemeden, yani torunlarımızın refahını bugünkü refahtan hiç az saymadan hesaplasak bile bu oran 17 sentte kalıyor.
Salımda Pay ve Sorumluluk
Bugün dünyanın karbondioksit salımında Çin ilk sırada. 1850'den bu yana birikmiş salımda ise ABD açık ara önde.

Batı bugünkü refahını ucuz kömür ve petrolle kurdu. Türkiye'nin 1851'den bu yana dünyanın ısınmasına katkısı ise %0,69; bugün dünya sera gazı salımındaki payı %1,2. Zenginleşirken bu yolu kullanan ülkelerin bugün Türkiye'den aynı yolu kullanmamasını istemesinin ahlaki bir dayanağı yok. Batı kendine hangi hakkı tanıdıysa Türkiye'nin de o hakkı var.
Bugün en çok salım yapan ülkeler de net sıfırın yükünü üstlenmiyor. ABD, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nden çekiliyor. Çin'de 2025'te toplam 161 GW'lık yeni kömür santrali başvurusu yapıldı; bu bir rekor. Hindistan, Türkiye'nin önerdiği elektrifikasyon taahhüdünü imzalamayacağını açıkladı. Endonezya'da nikel işleyen sanayi tesislerinin kendi kömür santralleri, bir yılda devreye giren yeni kömür kapasitesinin yaklaşık %80'ini oluşturdu. Brezilya'daki COP30'da ise Suudi Arabistan ve Rusya'nın itirazı, fosil yakıtlardan çıkış yol haritasının nihai karara girmesini engelledi. Bu ülkeler iklim zirvelerinin kararlarını kendi kalkınmalarının önüne koymuyor.
Avrupa'nın Pahalı Tercihi
İklim politikasında en hızlı davranan AB oldu. AB 1990'dan bu yana salımını büyük ölçüde azalttı ve bunu büyümesini sürdürerek yaptı. Bu bir başarı. Ancak aynı dönemde dünyanın salımı artmaya devam etti ve AB'nin dünya salımındaki payı yaklaşık %5'e indi. Avrupa'nın çabası dünyanın gidişatını değiştirmedi.

Bu çabanın Avrupa sanayisine maliyeti ise ağır oldu. AB, sanayisini en çok etkileyen kalemde, enerjide, kendi eliyle maliyet ekledi. AB'de bir ton karbondioksit salma hakkının fiyatı 2025'te 75 avro dolayında seyretti. Almanya, 2011'de çalışır durumdaki 17 nükleer reaktörünün sonuncusunu 2023'te kapattı ve sıfır salımlı bir kaynağı kendi isteğiyle devreden çıkardı. Ukrayna savaşının ardından Rus gazının kesilmesi tabloyu ağırlaştırdı. 2025'te AB'de enerji yoğun sanayinin ödediği elektrik fiyatı ABD'dekinin iki katını aştı ve Çin'dekinden yaklaşık %50 yüksek kaldı. Almanya'nın kimya üretimi 2021'e göre yaklaşık %21 düştü.
Avrupa'nın geri kalmasının tek nedeni enerji değil. AB'nin eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi'ye hazırlattığı rekabet raporuna göre ABD ile AB arasındaki kişi başı gelir farkının yaklaşık %70'i, AB'nin verimlilikte ABD'nin gerisinde kalmasından kaynaklanıyor. 2015 fiyatlarıyla ölçüldüğünde iki ekonomi arasındaki gelir farkı 2002'de %15 dolayındaydı; 2023'te %30'a çıktı. Enerjide Avrupa'yı geri bırakan şey ise dış koşullar kadar Avrupa'nın kendi tercihleri.
Türkiye'nin Hesabı
Türkiye, Paris Anlaşması'nı onayladığı 2021'de 2053'te net sıfıra ulaşma hedefini açıkladı. 2025'te yürürlüğe giren İklim Kanunu amacını "net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda" iklim değişikliğiyle mücadele olarak tanımlıyor; 2053 tarihi kanunda yazmıyor, ancak hükümet kanunu bu hedefin yasal zemini olarak sunuyor. 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği de yılda 50 bin tondan fazla karbondioksit salan tesislere salımları kadar sertifika teslim etme yükümlülüğü getiriyor.
Lomborg'un hesabı net sıfırın 2050'de gerçekleştiğini varsayıyor. Türkiye 2050'de net sıfıra ulaşır ve dünyanın geri kalanı bugünkü politikalarını sürdürürse dünya 2100'de 0,0151°C daha serin olur. Bu, hiçbir termometrenin ayırt edemeyeceği kadar küçük bir fark. Türkiye'nin tek başına net sıfıra ulaşması bu yüzyılın küresel salımını yalnızca %1 azaltıyor.
Bu küçük farkın Türkiye'ye maliyeti büyük. 2027-2100 arasında, 2026 fiyatlarıyla ve bugüne indirgenmiş değerle Türkiye'nin kaybı 83,8 trilyon lira, yani yaklaşık 1,83 trilyon dolar. Bu, Türkiye'nin 2026'daki milli gelirine (1,82 trilyon dolar) denk. Aynı harcamanın bütün dünyaya sağlayacağı iklim faydası ise 16,9 trilyon lira. Türkiye'nin harcadığı her lira dünyaya 20 kuruş olarak dönüyor. Bu fayda da bütün dünyaya yayıldığı için Türkiye'ye düşen pay bunun küçük bir kısmı.
Türkiye'nin kaybı 2045-2050 arasında en yüksek seviyeye çıkıyor. Net sıfır yolunda Türkiye ekonomisi 2050'de, bu yola girmese olacağından %4,3 küçük kalıyor. Bu, bugünkü fiyatlarla yılda yaklaşık 165 milyar dolar, kişi başına yaklaşık 1.800 dolar demek. IMF Türkiye ekonomisinin 2026'da %2,9 büyümesini bekliyor; %4,3'lük kayıp bir buçuk yıllık büyümenin silinmesine denk.

Türkiye kırk yıldır dünya ekonomisindeki yerini yükseltmeye çalışıyor. Türkiye'nin dünya ekonomisindeki payı 1988'de %0,47 ile en düşük, 2025'te %1,34 ile en yüksek seviyesini gördü. Türkiye nominal milli gelir sıralamasında 2000'de 19., 2010'da 17. sıradaydı; IMF'nin Ekim 2026 tahminlerine göre bugün 1,82 trilyon dolarla 16. sırada. Bu sıralamada bir basamak çıkmak bile yıllar alıyor. Önündeki ülkelerle arasındaki fark kapanmadan milli gelirinin %4,3'ünü kendi isteğiyle feda etmek, Türkiye'nin kırk yılda aldığı yolu tehlikeye atar.
Türkiye'nin kendi planı da bu hedefle çelişiyor. Türkiye'nin salımı 2024'te %5,3 artarak 584,5 milyon tona çıktı. Ankara'nın BM'ye bildirdiği 2035 hedefi, ormanların yuttuğu karbon da hesaba katıldığında salımı 643 milyon tonla sınırlıyor. Ormanlar hariç tutulduğunda bu hedef, salımın 2035'te yaklaşık 694 milyon tona çıkmasına izin veriyor. 2053'te net sıfıra ulaşmak için Türkiye'nin net salımını 2035'ten sonraki on sekiz yılda 643 milyon tondan sıfıra indirmesi gerekecek. Bu, on sekiz yıl boyunca her yıl ortalama 36 milyon tonluk azaltım demek; Türkiye'nin bugünkü salımının %6'sından fazlası, her yıl. Ankara'nın kendi planı, 2053 hedefinin ne kadar zor olduğunu gösteriyor.
Dünya Bankası'nın 2022'de yayımladığı Türkiye raporu ise tersini söylüyor. Rapora göre net sıfır yolu Türkiye'ye 2040'a kadar 146 milyar dolar net kazanç sağlıyor. Ancak raporun rakamları yakından okunduğunda kazancın kaynağı belli oluyor. Kazancın büyük kısmı azalan yakıt ithalatından ve hava kirliliğinin azalmasından geliyor. Rapor, elektrik üretimindeki dönüşümün karbona hiçbir sınır konmasa da gerçekleşeceğini de kabul ediyor. Raporun saydığı kazanç, ucuz ve yerli elektriğin kazancı; Türkiye bu kazancı net sıfır taahhüdüne girmeden de elde edebilir.
Raporun hesabı ayrıca 2040'ta bitiyor ve 2040 ile 2053 arasındaki on üç yıla dair hiçbir maliyet ya da fayda tahmini vermiyor. Oysa salımı azaltması en pahalı olan çimento, çelik, tarım ve havacılık gibi sektörlerin dönüşümü büyük ölçüde bu döneme kalıyor. Lomborg'un hesabında da Türkiye'nin kaybı 2045 civarında en yüksek seviyesine çıkıyor. Hesabın en pahalı kısmını dışarıda bırakan bir çalışma, net sıfırın Türkiye'ye kazandıracağını kanıtlamış olmaz.
Raporu hazırlayan kurumun teşvik yapısı da göz önünde bulundurulmalı. Dünya Bankası 2023'te yıllık finansmanının %45'ini iklim projelerine ayırmayı taahhüt etmiş, 2025'te bu oranı %48'e çıkarmıştı. Banka bu hedefi 2026'da, en büyük ortağı ABD'nin baskısıyla kaldırdı. İklim finansmanını büyütmeyi kurumsal hedef edinmiş bir bankanın, iklim yatırımının kendi kendini finanse ettiğini gösteren hesaplara mesafeli durması beklenmez.
Çin Önce Kalkındı
Çin bugün dünyada en çok salım yapan ve aynı zamanda temiz enerjiye en çok yatırım yapan ülke. Bu iki olgu birbiriyle çelişmiyor. Çin önce kömürle sanayileşti; 1850'den bu yana salınan karbondioksitin yaklaşık %13'ü Çin'den geldi. Çin yalnızca 2025'te 78 GW'lık yeni kömür santralini devreye aldı. Bu, Hindistan'ın 2015-2024 arasındaki on yılda eklediği net kömür kapasitesinden fazla.
Çin, kalkınmasının getirdiği sermayeyle şimdi enerji sistemini dönüştürüyor. 2025'te temiz enerjiye 7,2 trilyon yuan (yaklaşık 1 trilyon dolar) yatırdı; bu, fosil yakıt çıkarımına ve kömür santrallerine yaptığı yatırımın yaklaşık dört katı. Elektriğin Çin'in nihai enerji tüketimindeki payı da AB'yi ve ABD'yi geçti.

Çin bunu iklim zirvelerinin kararları için yapmıyor. Güneş paneli, batarya ve elektrikli araç Çin'in ihracat sanayisi. İthal petrol ve gaz yerine kendi ürettiği elektriği kullanmak da Çin'in enerji güvenliği. Çin, enerji dönüşümünü kalkınmasının önüne koymadı; önce kalkındı, sonra kalkınmanın kazandırdığı sermaye ve teknolojiyle enerjisini ucuzlatan ve dışa bağımlılığını azaltan yatırımlara yöneldi.
Türkiye Ne Yapmalı?
Türkiye'nin önceliği sanayileşmek, kalkınmak ve milletini müreffeh kılmak. İklim politikası da bu önceliğe göre kurulmalı.
2053 net sıfır hedefi Türkiye'yi bağlayan bir yükümlülük olmaktan çıkarılmalı. Türkiye bu hedefi, dünya salımının büyük kısmını yapan ülkelerin bağlayıcı adımlarına ve dış finansmana bağlı, şartlı bir hedef olarak yeniden tanımlamalı. 2053 tarihi kanunda yazmadığı için bu, Meclis'te yeni bir kanun gerektirmeyen bir siyasi karar. Dünyanın geri kalanı uymadığı halde kendisine pranga olacak bir taahhüdü tek başına yerine getirmeye çalışmak Türkiye'nin çıkarına aykırı.
Enerji politikasının ölçütü kilovatsaat başına maliyet ve dışa bağımlılık olmalı. Türkiye 2025'te enerji ithalatına 62,5 milyar dolar ödedi; enerjiden kaynaklanan dış ticaret açığı 47,2 milyar dolar oldu. Hürmüz Boğazı'ndaki kriz bu tutara 2026 sonuna kadar 14 milyar dolardan fazla ekleyebilir. Güneş ve rüzgar 2025'te Türkiye'nin elektriğinin %22'sini üretti; kömür %34 ile en büyük kaynak olmayı sürdürdü. Yerli güneş, rüzgar, linyit ve nükleer, ithal gazın ve ithal kömürün yerini aldıkça dış ticaret açığı küçülüyor. Bu dönüşüm bir iklim hedefi olduğu için değil, Türkiye'ye ucuz ve güvenli enerji sağladığı için yapılmalı. Nükleerdeki gecikme de giderilmeli; Akkuyu'nun ilk ünitesinin 2023'te elektrik üretmesi planlanıyordu, bugün hedef 2026 sonu. Şebekeye, depolamaya ve elektriği yapay zekayla daha verimli yöneten sistemlere yapılacak yatırım da bu hesabın parçası olmalı.
Karbon fiyatı yalnızca AB'nin dayattığı ölçüde uygulanmalı. AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), 1 Ocak 2026'dan itibaren AB'ye satılan demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojenden karbon bedeli alıyor. AB, ürünün üretildiği ülkede ödenmiş karbon fiyatını bu bedelden düşüyor. Kapsam 2028'den itibaren çelik ve alüminyum içeren 180 ürüne genişleyecek; Ticaret Bakanlığı'na göre bu ürünlerde Türkiye'nin AB'ye yıllık ihracatı yaklaşık 8 milyar avro. Türkiye kendi karbon fiyatını uygulamazsa bu para Brüksel'e gider; uygularsa Türkiye'de kalır. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi bu yüzden yalnızca SKDM kapsamındaki sektörlerle sınırlı tutulmalı ve kapsamı bunun ötesine genişletilmemeli. Türkiye en büyük ticaret ortağı karşısında işin gereği olarak ayıya dayı diyecek; ancak bunu yalnızca ihracatını korumak için yapmalı.
Türkiye ihracat pazarlarını çeşitlendirmeli. Türkiye'nin 2025'teki 273,4 milyar dolarlık mal ihracatının 117 milyar doları, yani %43'ü AB'ye gitti. AB'ye bağımlılık azaldıkça Brüksel'in karbon kuralları Türk sanayisini daha az bağlar. Avrupa da bu politikanın sonuçlarını görmeye başladı; Draghi raporu yüksek enerji fiyatlarını Avrupa sanayisinin rekabet gücünün önündeki başlıca engellerden biri olarak gösteriyor. Avrupa bu gafletten uyanabilir; Türkiye o günü beklerken kendi sanayisini zayıflatmamalı.
Devletin iklim için ayırdığı kaynak, zorunluluklar yerine Ar-Ge'ye ve iklim değişikliğine uyuma gitmeli. Salımı en ucuza azaltmanın yolu, temiz enerjiyi fosil yakıttan daha ucuz hale getirecek teknolojiye yatırım yapmak. Türkiye milli bir araştırma ekosistemini nükleer, depolama ve şebeke teknolojilerine yöneltmeli. İklim değişikliğine uyum da Türkiye'nin doğrudan çıkarı. Kuraklık hidroelektrik üretimini düşürdükçe Türkiye yerine ithal gaz yakıyor; bunun ülkeye yıllık ortalama maliyeti 1,8 milyar dolar. Barajlara, sulamaya ve su altyapısına yapılacak yatırım, Türk çiftçisinin ve sanayicisinin gelirini doğrudan koruyor.
Türkiye'nin dünya sıcaklığı üzerindeki etkisi ölçülemeyecek kadar küçük. Net sıfırın Türkiye'nin refahı üzerindeki etkisi ise milli gelirin %4,3'üne varacak kadar büyük. Türkiye iklim politikasını Türk milletinin refahını ve sanayisinin rekabet gücünü esas alarak kurmalı.
Daha Ayrıntılı Okumak İsteyenler İçin
Richard S. J. Tol (2024), "A meta-analysis of the total economic impact of climate change", Energy Policy 185, 113922.
Lint Barrage ve William Nordhaus (2024), "Policies, projections, and the social cost of carbon: Results from the DICE-2023 model", PNAS 121(13).
William Nordhaus (2013), The Climate Casino, Yale University Press.
Keywan Riahi vd. (2021), "Cost and attainability of meeting stringent climate targets without overshoot", Nature Climate Change 11.
Christoph Böhringer, Thomas Rutherford ve Richard Tol (2009), "The EU 20/20/2020 targets: An overview of the EMF22 assessment", Energy Economics 31.
Bjørn Lomborg (2020), "Welfare in the 21st century: Increasing development, reducing inequality, the impact of climate change, and the cost of climate policies", Technological Forecasting and Social Change 156.
Bjørn Lomborg (2020), False Alarm: How Climate Change Panic Costs Us Trillions, Hurts the Poor, and Fails to Fix the Planet, Basic Books.
IPCC (2022), Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change, Politika Yapıcılar İçin Özet.
Net Zero Cost Benefit (netzerocostbenefit.com), ülke bazında hesaplar ve indirilebilir veri.

