Fabrizio Casaretto: Hedging nedir?

Bu kelime birkaç senedir Türkiye’de kullanılmaktadır ancak aslen yüzyılı aşkın süredir dünya piyasalarında mevcuttur. Biraz geriden takip ediyor olmakla birlikte bu gecikmenin ülkemizde Türev piyasaların geç gelmesinden ve oluşmasından kaynaklanmaktadır. Nitekim 1868 yılında işlemlere başlayan Chicago borsasına kıyasla İzmir de VOB’un açılması 2005 yılında gerçekleşmiştir, bu süreçte türev piyasalarına ve kültürüne ulaşmak sadece birkaç kişiye nasip olmuştur. VOB’un açılması Hedging’i piyasalarımızda oturtmaya yetti mi? Kesinlikle hayır. Hem ürün hem vade hem derinlik ve özellikle Hedging kültürü açısından halen uzak sayılırız. Bunun başlıca temeli özellikle konservatif yapıda çalışan şirket sahiplerinin veya yetkililerinin bu kavrama halen uzak kalmalarından ve uygulamaya geçme arzuları olmamasından kaynaklanmaktadır. Yeni nesil yöneticiler konuya daha açık olmakla birlikte üst yönetimlere faydalarını anlatmakta zorlanıyorlar. Hayatımızda her atılan adım aslında olumlu veya olumsuz riskler içerir, gerek özel hayatta gerekse profesyonel alanda. Olumsuz neticesini arzulamadığımız bazı riskler bir şekilde bertaraf edilebilir, veya hasarı minimize edilebilir. Bu engelleme mekanizmasına risk yönetimi alanında Hedging denilir. Hedging yabancı bir kelimedir, Türkçede de kullanılmaktadır, manası ise “önlem almak” denilebilir. Yazmış olduğum kitapta Finansal Korunma tabirini kullandım. Hedging çok spesifik bir Risk Yönetimi mekanizmalarıdır. Mikro veya Makro boyutlarda uygulanabilir, yani bireysel bazdan ulusal hatta küresel boyuta kadar uygulanabilir. Şu bir gerçek ki, mikro bazda ne kadar çok uygulanırsa, makro bazda ekonomi o kadar sağlam olur.

Çok sıklıkla karşılaşıyorum, Hedging ile “Hedge Fund” karıştırılmamalıdır. Hedge Fund isminden anlaşılabileceği gibi bir fondur, yani bir havuza yatırılan paranın farklı piyasalarda farklı şekillerde fon yöneticileri tarafından değerlendirilmesidir, bir yatırımdır. Hâlbuki Hedging bir Yatırım değildir. Bir değeri belli bir seviyede tutar, risklerden arındırır, ya da bazı mekanizmalarda ek getiri sağlayabilir. Farklı risklerle karşılaşılabilir, bunlar fiyat, kur, faiz ve ticari riskler olabilir. Risk Doktorluğu adını verdiğim Hedging uzmanlığı sayesinde bu tip risklerden korunma mekanizmaları geliştirilebilir. Her ne kadar günümüzde spekülatif işlemlerin miktarı büyük çoğunlukta olsa da, Türev araçlar aslen Hedging için üretilmiştir. Farklı içerikli vadeli sözleşmelerle hem üretici hem tüketici kendilerini koruma altına almaktadırlar. Hedging bir çeşit finansal sigorta şeklinde de anlatılabilir. Evinizi, arabanızı, sağlığınızı sigortalıyorsunuz, peki niçin yatırımlarınızı, işlerinizi sigortalamıyorsunuz? Deprem sigortası, araba kaskosu, bunların primleri her sene ödeniyor ve genelde kullanılmıyor, Tanrı kullandırtmasın. Bu primleri öderken dönüp de niçin ödedim ki diye sorgulamıyoruz, sürekli sigorta yapıyoruz ne olur ne olmaz diye. Hedging’i de böyle düşünmek gerekir, sistematik bir kültür olmalıdır. Eğer birçok uluslararası büyük firma yüzyılı aşkındır ayakta sapasağlam kalabiliyorsa, bunun sebebi ürettikleri ürünlerden ve ticari avantajlarından çok, yaşanan birçok derin ekonomik krizi uyguladıkları Hedging mekanizmaları sayesinde korunarak olmuştur. Birçok detaya ve gerçek örneklere ilerideki yazılarımızda değinebileceğiz, sağlıkla sevgiyle kalınız. Fabrizio Casaretto riskyonet@riskyonet.com https://www.youtube.com/channel/UCfncpQ6iFkRMMWTeJ5fFW1w