Güldem Atabay: Tasarruf Paketi ve kamusal politika üretme kapasitesi sorunu

Mehmet Şimşek'in Maliye Bakanı olarak göreve gelmesinden bu yana neredeyse bir tam yıl geride kaldı. Bu süre içinde Mart 2024 yerel seçimleri nedeniyle mali disiplin beklentileri sürekli ötelendi. Zaman geçti. Parasal sıkılaştırmanın en önemli ayağı faiz artışları da yerel seçimler de tamamlandı.

Eldeki Ocak-Nisan nakit bütçe verilerine göre mali disiplinden eser bulmak mümkün değil. Enflasyon %75'e çıktıktan sonra baz etkisiyle yaz sonunda %50 civarına inecek. Ötesinde performans sağlamak için mali disiplin adımlarının detayları, para politikasının enflasyonla mücadelesine ne yönde, ne ölçekte, ne zaman diliminde destek vereceği artık en önemli gündem maddesi.

Ancak Şimşek-Yılmaz ikilisinin çalışmasından ortaya çıkan, 10 aydır üzerinde çalışılan tasarruf planının bekleneni vermekten çok uzak oluşu. Bir iyi niyet beyanı olarak kamu araçları, çoklu maaşlar gibi sembolik önemli konuların ön plana çıktığı Tasarruf Paketi'nde önemli eksiklikler bulunuyor. Mevcut haliyle enflasyonu yavaşlatmaya anlamlı bir destek vermesi mümkün görünmüyor.

"Hiç yoktan iyidir" diyebilmenin ötesinde, ekonomide 2021-2023 arasında izlenen ekonomi politikalarının yarattığı başta çok yüksek enflasyon olmak üzere derin tahribatı tamirde anlamlı katkı yapması zor görünüyor.

Yatırımlarda ve personel alımlarında kısıtlama gibi kısmen etkili olabilecek adımlarda büyüklük hedefleri yok. Kamuoyunun performans değerlendirmesi yapması için harcama önlemlerinin GSMH'nin yüzde kaçına karşılık geleceği, toplam harcamaların yüzde kaçından tasarruf edilerek bütçe açığını ne oranda etkileyeceği gibi önemli veriler paylaşılmamış. Daha fazla vergi artışları planlanmazken, mevcut sistemi revize ederek oluşturulabilecek gelir artırıcı önlemler yok.

Gerçekleşmelere ilgili belli dönemlerde kamuya açık raporlama vaadi eşliğinde sunulmuyor. Bu da hedeflenen adımlarla elde edilecek tasarrufun düşük olduğunu düşündürüyor. Yüksek enflasyonla mücadele için değil, yerel seçim sonuçlarından yansıdığı şekliyle artan seçmen kızgınlığını gidermek için tasarlanmış gibi görünüyor.

Bütüncül bir şekilde planın detayları, takvime bağlanarak açıklanan odaklı reform programı, KÖİ'lerde tasarruf, basında yer aldığı şekliyle vergi muafiyetleri iptali/yeniden düzenlenmesi, vergi reformu gibi daha etkili olacak alanlarda adımlar da sayısal hedefler eksik.

OVP nasıl bir reform programı ya da ekonomi programı değilse, açıklanan Tasarruf Paketi de bütüncül bir mali disiplin planı sunmaktan uzak.