Merkezdeki yeşil dolar mı?
Çetin Ünsalan
16 Kasım 2026
COP 31’in ilk haftası geride kaldı. Açıkçası son derece önemli konuşmaların yapıldığı bir organizasyonda tamamlanmasının ardından çıkacak bir bildiri ve sonrasında ortaya konulacak eylem planları elbette daha önemli olacak. Her şeye rağmen konuşulan başlıklar, katılımcıların yoğunluğu ile dikkat çekici bir sürecin ilk bölümü tamamlandı.
Bu yılki organizasyonda dünyadaki tüm ülkelerin sabrının bittiği ve konuşmaktan öte eyleme geçilmesi gerektiği talebi de dikkat çekiyor. Tüm bunların sonunda tıpkı öncekiler gibi bunu da takip etmeye devam edeceğiz elbette.
Fakat tüm bu organizasyon içinde beni en çok şaşırtan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in değerlendirmeleri oldu. Şimşek organizasyon kapsamında finans kesiminin temsilcileriyle bir araya geldiğinde dedi ki: “Yeşil dönüşüm, ekonomi programımızın tam merkezinde yer alıyor.”
Yani ortada temenniler manzumesi olarak sunulan ve adına ısrarla program dedikleri rotada bile ayağı yere basan bir yol haritası görmediğimiz gibi, cılız söylemleri bile kabul etsek, ortada programın merkezine yerleştirilmiş yeşil dönüşümü görmek mümkün değil.
Daha ilk para arama turu başlarken, ‘eski bakış açısıyla para ararsan bulamazsın, paranın adresi ve tercihleri değişti’ diye uyardığımız Bakan Şimşek, kapı kapı dolaşıp para bulamama gerçeğini yaşamadı mı?
Bu yüzden biz finansman adı altında carry trade tayfasına dünyanın en büyük faiz ödemesini yapmıyor muyuz? Dünya Bankası’ndan gelen adrese teslim finansmana karşılık nasıl bir proje bütünü ortaya konuldu ve bu paralar mesela nereye yönlendirildi? Bunu yabancı sermaye diye anlatan Şimşek’in yeşil dönüşümden anladığı bu mu?
Ayrıca sürdürülebilirlik sadece yeşil dönüşüm mü? Bugün banka kredilerinin bile şartları arasına giren, çok yakın zamanda paraya ulaşama sonucunu ekonomilerin önüne koyacak koşullardan hangisini yerine getirdik?
Sadece istihdam rakamlarına bile baksanız açık ara cinsiyet eşitsizliğini gördüğünüz, çocuk işçi problemini çözemediğiniz, iş kazalarının, ücretlendirme politikalarının, ekonomi, çevre maden üçgeninin hunharca yönetilen tavrının ve daha nicelerinin ortada olduğu bir fotoğrafta hangi yeşil ekonomiden bahsediyorsunuz?
Bakan Şimşek ekonominin yeşilinden doları kast ediyorsa, o bile yok. Kur oranı tartışmalı, enflasyonu inandırıcı olmayan, insanların ne maliyet yapabildiği, ne geçinebildiği bir ortam içerisinde siz adil bir ekonomi ortamından bahsedemezsiniz.
Döngüsel bir bakış açısı içerisinde, yeşil ekonomiye yönelik hizmet vaat eden startupların yok sayıldığı, mesela jeotermal sektörünün bir türlü derdini anlatamadığı bir gerçeklik buz gibi ortadayken, rakamlara üretenleri kurban ederken, tarımdan sanayiye bakış açısı geliştirmek yerine, nasihat verip algı yönetirken nasıl bir sağlıklı yaklaşımdan söz edeceğiz:
Şimşek’in yaptığı ‘el alem ne der’ ya da ‘dostlar alışverişte görsün’ cinsinden bir söylem. Bulabilirseniz programı, onun tam merkezinde mi, o zaten başlı başına bir tartışma konusu.