'Doğru düşünmek, doğru sormak...'
Çetin Ünsalan
26 Ağustos 2026
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, liseli öğrencilerle buluştu ve son derece önemli tavsiyeler içeren güzel de bir konuşma yaptı. Bilgiye ulaşmanın son derece kolay olduğu bir ekonomide, insan kaynağının en önemli hazine olduğunun altını çizdi.
Verdiği tavsiyelerdeki en kritik nokta ise doğru düşünmenin, doğru sorular sormanın ne kadar önemli olduğunu vurgulamasıydı. Elbette bunu hızlı öğrenmeyle birleştirmenin öneminin de üzerinde durdu.
Buraya kadar her şey güzel de tüm bunlar kadar sorulan soruların doğru yanıtlanmasının, belli bir muhakeme yeteneği içinde analitik ele alınmasının, en önemlisi hızlı öğrenilen bilginin gerçekten doğru olup olmadığının da kritik olması gerekmiyor mu?
Normal bir ülke iklimi içerisinde zaten çok büyük sapmalar yaşanmayacağı açık. Ama bunun ülkemizin fotoğrafı çerçevesinde ele aldığınızda, kararlarıyla ekonomiyi yöneten bir kurumun yetkilisinin önce işe bilginin doğruluğu perspektifinde yaklaşması gerekmez mi?
Veri çağında, ülkenin veri kurumunun doğru ya da yanlış yaptığı açıklamaların tartışıldığı bir ekosistemde, bundan sonrasının bir önemi kalıyor mu? Diğer tüm başlıkları doğru uygulasanız bile, yola çıktığınız veri yanlışsa, diğerlerinin anlamı kalıyor mu?
Diyelim ki analitik düşünce içerisinde bu verilerdeki hatayı fark etti. Bunları sorabileceği, sorgulayabileceği bir iklim bulabiliyor mu? Doğru düşünmek ancak, doğru veriden yola çıkarak oluşturulan bilgiyle oluşturulur.
Doğru soru, bu eksende oluşturulacak sorgulama yeteneği ile kazanılır. Hızlı öğrenmedeki doğruluk payı da, öğrenmenin hızından çok daha önemli bir faktördür. Eski yıllarda biz Devlet İstatistik Enstitüsü’nün verilerinin geriden gelmesinden şikâyet ederdik.
Fakat kimse o verilerin doğruluğuyla ilgili bir endişe taşımazdı. Eldeki veriler ve onun çıktıları doğrultusunda analiz yapılır, bunun çıktısı da kamuoyuna bilgi olarak aktarılırdı. Ama veri tabanı da, doğal olarak çıktısı da gerçekti ve en önemli geç de olsa insanlara fikir verebiliyordu.
Altına imza atılacak tavsiyelerle gençlere seslenen Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın bu tavsiyeler manzumesini ekonomi yönetimine ve ilgili kurumlara da yönelik aktarması gerekmiyor mu?
Ülkenin tüketicisinden üreticisine kadar açıklanan veriye inanan sayısı azken, inananlar da büyük sapmalarla zarar ederken, liseli gençlere yapılan tavsiyelerin ekonomiyi yönetenlerin de ihtiyacı olduğu bir başlık olduğunu nasıl göz ardı edebiliriz?
Gelelim sermaye birikimi kadar önemli olduğu insan kaynağının önemini vurguladığı noktaya… Ortalama gelirin asgari ücret olduğu, emekli olanın açlık sınırının altında maaş aldığı, mesela madencilerin hak ettikleri parayı tahsil etmek için aylardır derdini anlatmaya çalıştığı, işsizin işsiz sayılmadığı bir ülkede Fatih Karahan’a sormak gerekmiyor mu? Söyledikleriniz doğru da, yaşananlarla çelişmiyor mu?