'Bireysel borçlar ve işsizlik...'

Çetin Ünsalan
19 Kasım 2026

Finansal İstikrar Komitesi bireysel borçlar gündemiyle toplandı, ama ne yazık ki toplantı sonrasında yapılan açıklamada sermaye piyasalarına yönelik atılacak adımların konuşulduğu belirtilip, iki cümle de borçlar meselesinden söz edildi.
Oysa gerçek işsizliğin resmi rakamlara göre bile çeyreklik bazda yüzde 31 olarak açıklandığı bir ülke fotoğrafında, eğer tüketiciniz aşırı borçluysa ve satın alma gücü ile birlikte gelirleri de çökmüşse, ilk gündeminizin bu olması gerekir.
Sadece bireylerin ve finansal kesimin alacak sağlığı açısından değil, ülke ekonomisinin sürekliliğinin sağlanması adına da başka hiçbir konuyu gündeme getirmeden bunu ele almanız, hatta ‘konuştuk’ deyip işin içinden sıyrılmak yerine, somut yol haritaları duyurmanız asıl olan ihtiyaçtır.
Ne yazık ki bizdeki mesele sadece finans piyasalarının etkisi bakımından ele alındığı için, tüketicinin 8 trilyona koşan borcunun nasıl bir ödemeler zinciri kırılma riski taşıdığı kimsenin umurunda olmuyor.
Daha 24 sene önce 6,4 milyar TL olan borcu, yıllar içindeki yanlış ekonomi modelleri ve tercihlerle 8 trilyon TL’ye taşıdıysanız, hatta bunu yaparken de insanların gelirini çökertecek işlere imza attıysanız, yumurta kapıya gelmeden yönetmeniz gereken çok ciddi bir sorununuz var demektir.
Fakat bu ülkede dar ve sabit gelirlinin yaşadıkları, yerleşiklerin durumu kadar bile asla konuşulmuyor. Bu nedenle de kamuoyunda hangi haber öne çıkıyorsa, onun peşinde koşup, oy kaygısıyla etkilenmemeye çalışan bir ekonomi yönetimi fotoğrafı veriyoruz.
Oysa bu ülkenin bir numaralı gündemi vatandaşın fakru zaruret halidir. İş bununla da bitmiyor. Açlık sınırı ortalamasında yaşamaya mecbur bıraktığınız insanların bir de aşırı borçlu halleri var.
Yoksulluk sınırının yakınından bile geçmeyen vatandaşınızı, icra iflas dosyalarının muhatabı olarak kaderine terk ediyorsanız, buradaki tek risk olasılığını da bankaların veya finansal kesimi alacakları ile, kamu gelirlerinin etkilenmesi noktasında görüyorsanız, ekonomiyi kimin için yönettiğiniz tartışmalı hale gelir.
Aklı biraz çalışan ve hesap yapmayı bilen herkes bilir ki, bir ülkede vatandaşın borçlarını ödemekle ilgili açmazı büyüyorsa, geliri çökmüşse, sadece bireyler ya da haneler etkilenmez. Zincirleme olarak üreticisinden toptancısına, esnafından çiftçisine, ithalatçısından finans kesimine kadar herkes için, toplamda da ülke ekonomisi için büyük bir problemin ayak sesleri duyuluyordur.
Ne yazık ki emeklilere dönüp ‘sizin işinizi yılbaşına kadar hallediyoruz’ mesajı verenlerin, gerçekle yüzleşmek ve sorunun ne denli büyük olduğu görmekle ilgili ciddi problemleri var. Ve bu problemli hal ne yazık ki baştan sona tüm ekonomiyi sıkıntıya koşturan bir eylem haline dönüştü.
Ekonomi gündeminin bir numaralı gündeminin vatandaş ve reel sektör olması gerekir. Ama onlara vergi vermek dışında önem atfetmedikleri için, sorunu halı altına süpürüp yok saymak daha genel bir tavır haline dönüşüyor. Bence asıl risk de bu.

