FÖŞ yazdı:  2027’de jeo-politik dinamikler

Yıl boyunca jeo-politik hadiseler 2027 manzarası çizerken, ABD ara seçimleri, çeşitli savaşlar ve yüksek seyreden enerji fiyatları ufkun kara bulutlarla dolu olduğunu anımsatıyordu. Bu makalenin ana fikri tehlikeler gelip geçmiş değil, ama bir dizi yeni gelişme bize geleceğe biraz daha umutla bakma gücü veriyor.

2027 global ve yerel tahminler seri-makale dizimin 3cü kısmında, 2 dev yatırım bankasının 2027 tahminlerini paylaşıyorum. Ek olarak, Uluslararası Enerji Ajansının bir yıl sonra ilk kez petrolde küresel arz fazlalığı oluştuğu müjdesi de zikretmeye değer.

2027’de Jeopolitik

Cumartesi itibarıyla Demokratlar Senato’da 56, Temsilciler Meclisi’nde ise muhtemelen 435’ten 260 sandalye kazanmış olacak. Bu 100 yılda bir gelen bir zafer olup, DEM’in Trump ve CUM’a çok kararlı şekilde engel çıkaracağının işareti. DEM, öncelikle Trump ve kabinesini azletme girişimlerini başlatacak, sonra kripto ve Yapay Zeka endüstrisini denetim altına almak için çaba gösterecek. İran’da savaşın bitmesi, İsrail’in yayılmacı politikasına set çekilmesi ve Ukrayna Savaşı’nda Ukrayna’ya daha fazla destek de ajandada yer alıyor. DEM’in anayasal gücü dış politikada çok sınırlı, ancak bütçe, federal borçlanma tavanı ve bakanlık harcama bütçelerini rahatlıkla veto ederek siyaseti kilitleyebilirler. Trump’ın kozları çok az, ama yine de DEM’le uzlaşmak yerine çatışmaya gidecek.

Bu 2027 için kötü haber, çünkü bütçe ve federal borçlanma limit güreşler ABD dolarının oynaklığının artması ve tüm dünya için gösterge teşkil eden tahvil faizlerinin süratle yükselmesi anlamını taşıyacak.

Bu tahminlerden sonra, hafta boyunca okuduğum yarım düzine rapor içinde en beğendiğim ING Global’ın 2027 global bakış raporundan uzun bir özeti paylaşalım:

Küresel ekonomi, 2027 yılına jeopolitik gerilimler, siyasi belirsizlikler ve YZ yatırımlarının geleceğine ilişkin soru işaretleriyle giriyor. Ancak enerji fiyatlarının gerilemesi, merkez bankalarının faiz artırımlarına ihtiyaç duymaması ve teknoloji yatırımlarının ekonominin geneline yayılması halinde, 2027 beklenenden daha olumlu bir yıl olabilir.

Son iki yılda ABD ekonomisinin büyümesini ve hisse senedi piyasalarındaki yükselişi büyük ölçüde teknoloji devlerinin yüz milyarlarca dolarlık YZ yatırımları destekledi. 2027'de bu yatırımların artış hızı yavaşlayabilir. Ancak veri merkezlerinden enerji şebekelerine, elektrik üretiminden YZ teknolojilerini kullanmaya başlayan şirketlere kadar daha geniş bir ekonomik faaliyet alanı oluşabilir.

En kritik değişken enerji fiyatları. Ortadoğu'daki gerilimin azalmasıyla petrol ve enerji fiyatları düşerse merkez bankaları faizleri sabit tutabilecek. Buna karşılık yüksek enerji fiyatları enflasyonu yeniden körükleyerek agresif parasal sıkılaştırmayı zorunlu kılabilir. Böyle bir senaryoda özellikle geleneksel sanayi ve hanehalkları zarar görebilir. Sert faiz artırımları finansal piyasalarda da ciddi düzeltmeleri tetikleyebilir.

Siyasi cephede ABD ara seçimlerinin sonuçları belirleyici olacak. Başkan Trump'ın görev süresinin kalan bölümünde uzlaşmacı mı, yoksa daha çatışmacı mı davranacağı belirsiz. Stephen Miller'ın Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü olarak atanması ikinci ihtimali güçlendiriyor.

Avrupa'da ise Fransa, İtalya, İspanya, Polonya ve muhtemelen Almanya'daki seçimler siyasi parçalanmayı artırabilir. Hayat pahalılığı, konut krizi ve kuşaklar arası gerilimler popülist hareketleri besliyor. Avrupa'nın yüksek enerji maliyetleri de rekabet gücünü sınırlıyor.

Sonuç olarak 2027'nin kaderini enerji fiyatları, merkez bankalarının tepkisi, YZ yatırımlarının seyri ve siyasi gelişmeler belirleyecek. Riskler yüksek olsa da koşulların doğru zamanda bir araya gelmesi, küresel ekonominin korkulandan daha yumuşak bir geçiş yapmasını sağlayabilir.

Goldman Sachs 2027 için ne düşünüyor?

Son 3 haftada ulusüstü kuruluşlar yeni tahmin yayımlamadı, bu yüzden Goldman Sachs’ın 2027 görünüm raporundan bir özet sunuyorum:

Goldman Sachs, Küresel Ekonomik Görünüm 2027 raporunda, enerji fiyatlarındaki düşüş ve güçlü yapay zekâ (YZ) yatırımlarının, sıkılaşan finansal koşullar ve azalan kamu harcamalarının büyüme üzerindeki olumsuz etkilerini dengeleyeceğini öngördü.

Başekonomist Jan Hatzius, 2027'de küresel ekonominin güçlü ancak olağanüstü olmayan bir büyüme sergilemesini beklediklerini belirtti.

Bankanın tahminlerine göre Brent petrolünün varil fiyatı 2027 sonunda 78 dolara gerileyecek. Sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarında da düşüş beklenirken Avrupa, geçmiş enerji zamlarının gecikmeli etkilerini hissetmeye devam edecek.

Küresel YZ yatırımlarının 2026'daki 1,1 trilyon dolardan 2027'de 1,8 trilyon dolara yükselmesi öngörülüyor. Bu yatırımların küresel büyümeye katkısı 0,4 puan olarak hesaplanıyor.

Goldman Sachs'ın 2027 büyüme tahminleri şöyle:

- Hindistan: %7,2

- Çin: %4,5

- ABD: %2,4

ABD'de çekirdek PCE enflasyonunun 2026 sonundaki %3,2'den 2027 sonunda %2,4'e gerilemesi bekleniyor.

Bununla birlikte banka, küresel büyümeye yönelik risklerin aşağı yönlü olduğunu vurguluyor.

İran savaşının yeniden şiddetlenmesi enerji fiyatlarını yükseltebilir. Yüksek bütçe açıkları borçlanma maliyetlerini artırabilir. Kapasite kısıtları, düzenleyici engeller veya zayıflayan talep nedeniyle YZ yatırımlarının beklentilerin altında kalması da büyümeyi olumsuz etkileyebilir.

Goldman Sachs'a göre 2027'nin temel belirleyicileri enerji fiyatları, YZ yatırımları ve jeopolitik gelişmeler olacak.

Uluslararası Enerji Ajansı: Petrol pazarında dengeler değişti

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran savaşının başlamasından bu yana ilk kez küresel petrol arzının talebi aştığını açıkladı. Ekim ayında günlük arz fazlası yaklaşık 2 milyon varile ulaştı. Körfez ülkelerinin ihracatındaki toparlanma, petrol piyasasında dengelerin değişmesini sağladı.

IEA'nın son tahminlerine göre:

- 2026 son çeyreğinde küresel petrol arzı: Günlük 105 milyon varil.

- Beklenen arz fazlası: Günlük 1,7 milyon varil.

- 2026 küresel petrol talebi: Günlük 103,2 milyon varil.

- Talepte yıllık düşüş: Günlük 2,68 milyon varil.

- OPEC+ ekim üretimi: Günlük 41 milyon varil; savaş öncesi seviyenin %97'si.

- Acil stoklardan ilave piyasaya sürülecek petrol: Şubat sonuna kadar 71 milyon varil.

Petrol fiyatlarında da önemli dalgalanmalar yaşandı. Brent petrolü savaş öncesinde 72 dolar seviyesindeyken nisan sonunda 126 dolara yükseldi. Trump'ın savaşın fiilen sona erdiği açıklamasının ardından fiyat 89,66 dolara kadar geriledi. Cuma günü ise yaklaşık 95 dolardan işlem gördü.

Hürmüz Boğazı, normal koşullarda dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir güzergâh.

ABN AMRO, 2027'de petrol piyasasında arz fazlasının devam edeceğini ve fiyatların düşeceğini öngörüyor.

Doğal gazda ise görünüm daha karmaşık. Avrupa'nın düşük stokları, Katar'daki arz kesintileri ve Rus gazına yönelik yasaklar risk yaratıyor.

ABD'deki yeni LNG kapasitesinin 2027'de fiyatları düşürmesi beklenirken Avrupa doğal gaz fiyatlarının savaş öncesi seviyelerin üzerinde kalacağı tahmin ediliyor.

Temel risk: Ortadoğu'da çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve enerji sevkiyatlarının aksaması.

Bu son alıntı Türkiye için iyi haber. Enerji fiyatları sıfırlansa da, Türkiye’nin enflasyon sıkıntısı bitmez, çünkü hastalık artık katılaştı ve yapısallaştı. Ama, geçen sene enerji krizinde kaynaklanan ek  7 puan TÜFE’nin yarısını geri kazanabiliriz.