Dolar/TL50,51
0.01%
Euro/TL55,41
0.08%
Gram Altın5.709,25
4.61%
BIST 10011.131,32
3.02%
Brent Petrol$89,95
0.57%
Gümüş/Ons$41,07
7.41%
Gedik Yatırım
Piyasa

YZ depremi dünyayı silkeliyor: Çin teknoloji hisselerinde 1,7 trilyon dolarlık servet kaybı

Çin’in teknoloji hisselerinde 1,7 trilyon dolarlık kayıp yaşandı. Küresel YZ satış dalgası Japonya ve Güney Kore borsalarını da sert vurdu.

22 Kasım 2026

YZ depremi dünyayı silkeliyor: Çin teknoloji hisselerinde 1,7 trilyon dolarlık servet kaybı

Yapay zekâ (YZ) hisselerine yönelik küresel yatırım çılgınlığının Wall Street’te yol açtığı ağır kayıplar dünyanın diğer büyük borsalarına da yansıyor. Bloomberg’in derlediği verilere göre Çin’in üç büyük teknoloji endeksinde haziran sonundan bu yana 1,7 trilyon dolarlık piyasa değeri kaybı yaşandı. DeepSeek’in başarısıyla başlayan yatırım furyasının yerini yüksek değerlemeler, ABD’nin teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamaları ve YZ yatırımlarının kârlılığına ilişkin endişeler aldı. Güney Kore ve Japonya borsalarında da yüzde 4’ü aşan kayıplar yaşanıyor.

Çin’in YZ rüyası yatırımcıların kâbusuna dönüştü

Çin’in teknoloji devlerinin ABD’li rakiplerini yakalama yarışı, yılın ilk yarısında ülkenin YZ hisselerini küresel yatırımcıların gözdesi haline getirmişti. Ancak yılın ikinci yarısında yaşanan sert satış dalgası, bu yatırım stratejisini büyük bir kayıp kaynağına dönüştürdü.

Bloomberg tarafından derlenen verilere göre Çin’in teknoloji ağırlıklı üç büyük hisse senedi endeksinde yer alan şirketlerin toplam piyasa değeri, haziran sonundan bu yana 1,7 trilyon dolar azaldı.

Yılın ilk yarısında değerlerini birkaç katına çıkararak tarihi zirvelere ulaşan YZ modeli geliştiricisi Z.AI ve optik modül üreticisi Zhongji Innolight gibi şirketlerin hisselerindeki kazançlar hızla eridi.

Küresel YZ yatırım furyasının çözülmesi Çin’i özellikle sert vurdu. Şirketlerin yüksek değerlemeleri ve devlet desteğine olan bağımlılıkları, yatırımcı güveninin sarsılmasıyla birlikte ciddi bir kırılganlık yarattı.

Çin’in ABD’li rakiplerinden daha düşük maliyetli YZ modelleri geliştirme iddiası ve yarı iletken sektöründe kendi kendine yeterlilik hedefi de Washington’un yeni teknoloji ihracatı kısıtlamaları nedeniyle sınanıyor.

Pazartesi günü yeni bir satış dalgası yaşanabilir

Wall Street’te YZ yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerin kapsamlı bir satış dalgasına dönüşmesinin ardından Çin borsalarının pazartesi günü de dalgalı bir seyir izlemesi bekleniyor.

Çin’in Star 50 teknoloji endeksini takip eden KraneShares borsa yatırım fonu, ABD’deki işlemlerde yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Aberdeen Investments Çin Hisse Senetleri Yatırım Direktörü Bush Chu, yıl boyunca yaşanan sert dalgalanmaların ve ikinci yarıdaki satışların fon yöneticilerini şaşkına çevirdiğini belirtti.

Chu’ya göre yatırımcılar hem YZ sermaye harcamalarının yavaşlamasından hem de ABD ile Çin arasındaki teknoloji tedarik zinciri ilişkilerinin sürdürülebilirliğinden endişe ediyor.

Çin teknoloji endeksleri küresel rakiplerinin gerisinde kaldı

DeepSeek’in dünyayı şaşırtan teknolojik başarısının ardından Çin’in YZ hisselerine yatırım yapanlar açısından son gelişmeler ağır bir bilanço ortaya koyuyor.

Çin’in üç büyük teknoloji endeksi de 2026 yılında zarar bölgesine girerken, ABD, Tayvan ve Güney Kore’deki başlıca rakip endeksler son satışlara rağmen yılbaşından bu yana pozitif bölgede kalmayı sürdürüyor.

Alibaba ve Tencent gibi internet devlerinin yer aldığı Hong Kong Hang Seng Tech Endeksi son iki yılın en düşük seviyesine geriledi.

Teknolojik donanım üreticilerinin ağırlıkta olduğu ChiNext Endeksi, yaz aylarında tarihi zirvesine ulaşmasına rağmen yılbaşından bu yana yüzde 31 değer kaybetti.

Yarı iletken şirketlerinin ağırlıkta olduğu Star 50 Endeksi de yıl içinde kaydettiği tarihi yükselişin ardından kazançlarını sildi.

DeepSeek mucizesinin ardından teknolojik bağımsızlık sınavı

DeepSeek’in başarısı, Çinli teknoloji şirketlerinin ABD’li rakiplerinden çok daha düşük maliyetlerle küresel ölçekte rekabet edebilecek YZ modelleri geliştirebileceği beklentisini güçlendirmişti.

Huawei gibi şirketlerin teknolojik atılımları ve Pekin yönetiminin teknolojik bağımsızlık hedefi, yerli teknoloji şirketlerine yönelik yatırımcı ilgisini artırmıştı.

Ancak Washington’un son hamlesi Çin’in bu alandaki ilerlemesini sekteye uğratabilir.

ABD yönetiminin kasım ayının başında yayımladığı taslak düzenlemeler, Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezleri aracılığıyla Nvidia ve diğer üreticilerin en gelişmiş işlemcilerini kiralamasını fiilen engelliyor.

Söz konusu düzenlemeler, Çinli teknoloji şirketlerinin yeni nesil YZ modellerini eğitmek için ihtiyaç duydukları gelişmiş işlemcilere erişim sağlayan önemli bir alternatif kanalı kapatabilir.

Çin’in YZ modelleri rekabette geriliyor

ABD’nin yeni kısıtlamaları, son aylarda küresel rekabette gerileme belirtileri gösteren Çinli YZ şirketleri açısından ilave bir tehdit oluşturuyor.

Artificial Analysis Intelligence Index’in güncel sıralamasında dünyanın en gelişmiş 10 YZ modeli arasında hiçbir Çinli model bulunmuyor.

Oysa yalnızca dört ay önce Çinli Moonshot AI tarafından geliştirilen Kimi K3 modeli, OpenAI ve Anthropic’in modelleriyle rekabet edebilecek performans sergiliyordu.

Tencent yönetimi, geçen haftaki finansal sonuç toplantısında gelişmiş çip tedarikinde yaşanan sıkıntıların HY4 modelinin yeni versiyonunun piyasaya sürülmesini geciktirebileceği uyarısında bulundu.

Şirket yönetimi, zaman içinde yerli tedarik zincirinin bu açığı kapatmaya yardımcı olmasını bekliyor.

Alibaba ise bulut bilişim gelirlerindeki büyümenin 2027 yılında yüzde 30-45 aralığına yavaşlayacağını, 2028 yılında yeniden yüzde 50’nin üzerine çıkacağını öngörüyor.

YZ yatırımlarının yüksek maliyeti kâr marjlarını eritiyor

Çin’in internet devleri de ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin karşı karşıya kaldığı sorunlarla mücadele ediyor.

YZ modellerinin geliştirilmesi ve eğitilmesinin yüksek maliyeti şirket kârlılıkları üzerinde baskı yaratırken, Çin’de iç tüketimin zayıf seyretmesi ve dönem dönem şiddetlenen fiyat savaşları da endişeleri artırıyor.

Vantage Point Asset Management Yatırım Direktörü Nick Ferres, Çinli YZ şirketlerinin karşı karşıya olduğu temel sorunları şöyle sıralıyor:

  • YZ yatırımlarının gelire dönüştürülmesinde yaşanan güçlükler.

  • İşlemci ve bilgi işlem kapasitesindeki darboğazlar.

  • Şirketler arasındaki yoğun rekabet.

  • Kâr marjları üzerindeki artan baskı.

  • ABD’nin teknoloji ve bilgi işlem kapasitesine erişim konusunda uyguladığı yeni kısıtlamalar.

Ferres’e göre Washington’un kısıtlamaları ağırlaştırması, Çin teknoloji hisseleri üzerindeki satış baskısına yeni bir boyut kazandırıyor.

Çinli çip üreticileri ABD’nin yaptırımlarından yararlanabilir mi?

Çin teknoloji sektöründeki olumsuz gelişmelere rağmen yerli yarı iletken üreticilerinin ABD’nin yeni düzenlemelerinden yararlanabileceği değerlendiriliyor.

Yurt dışındaki üreticilerin Çinli şirketlerden gelen siparişleri reddedebileceğine ilişkin haberlerin ardından Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC) gibi yerli çip üreticilerine yönelik talebin artabileceği belirtiliyor.

Nomura Holdings’in yayımladığı bir rapora göre 2026 yılının ilk yarısında Çinli teknoloji şirketlerinin kullandığı çiplerin tasarımcılarına göre dağılımı şöyle gerçekleşti:

  • Nvidia: Yaklaşık yüzde 33.

  • Huawei: Yaklaşık yüzde 29.

  • Cambricon Technologies: Yüzde 22.

Washington’un teknoloji kısıtlamaları, Çin’in gelişmiş yarı iletkenlerde dışa bağımlılığını azaltma çabalarını daha da önemli hale getiriyor.

Fon yöneticisi: Bazı hisselerin yüzde 30-50 daha düşmesi gerekiyor

Son satış dalgası Çinli teknoloji şirketlerinin değerlemelerini aşağı çekti. Ancak Hong Kong’da işlem gören büyük internet şirketleriyle Çin anakarasındaki teknolojik donanım ve yarı iletken üreticileri arasında büyük değerleme farklılıkları bulunuyor.

Alibaba hisseleri gelecek dönem için öngörülen hisse başına kârın yaklaşık 10 katından işlem görürken SMIC’in Çin anakarasında işlem gören hisselerinde bu oran hâlâ 80 seviyesinde bulunuyor.

Zürih merkezli GAM Investment Management fon yöneticisi Jian Shi Cortesi, mevcut fiyat seviyelerinde Çin’in YZ bağlantılı hisselerinde hâlâ cazip yatırım fırsatları bulamadığını belirtti.

Cortesi’ye göre birçok hissenin gerçekten cazip değerleme seviyelerine ulaşabilmesi için mevcut fiyatlarından yüzde 30 ila 50 daha gerilemesi gerekiyor.

YZ depremi Japonya ve Güney Kore’yi de vurdu

Wall Street’te başlayan YZ bağlantılı satış dalgası Asya’nın diğer büyük teknoloji borsalarına da yayıldı.

Cuma günü Seul’de öğleden sonraki işlemlerde Güney Kore’nin KOSPI Endeksi yüzde 5,04 düşüşle 4.879,10 puana geriledi.

Sert satışların ardından programlı satış işlemlerini geçici olarak sınırlayan mekanizma devreye girdi.

Japonya’nın Nikkei 225 Endeksi ise yüzde 4,52 değer kaybetti.

Güney Kore borsasının YZ sektöründeki gelişmelere duyarlılığının en önemli nedenlerinden biri, Samsung Electronics ve SK Hynix’in toplam piyasa değerinin KOSPI Endeksi’nin yaklaşık yarısını oluşturması.

Küresel yatırım fonlarında da kayıplar büyüyor

Asya teknoloji hisselerindeki sert satışlar, küresel yatırım ve emeklilik fonları aracılığıyla bireysel yatırımcıların portföylerine de yansıyor.

Samsung Electronics, SK Hynix ve Tayvanlı yarı iletken devi TSMC, Vanguard’ın Target Retirement 2030 Fonu’nun toplam varlıklarının yüzde 1,69’unu oluşturuyor.

Söz konusu fonda 500 bin dolarlık yatırımı bulunan bir kişinin portföyünde yaklaşık 6 bin 907 dolarlık Güney Kore, 18 bin 965 dolarlık Japonya ve 10 bin 385 dolarlık Tayvan yatırımı bulunuyor.

Cuma günkü satışların söz konusu üç ülkedeki yatırımlar üzerinde oluşturduğu toplam kayıp yaklaşık 1.772 dolar olarak hesaplanıyor.

Perşembe günü ABD borsalarında yaşanan yüzde 2 civarındaki düşüşün ise aynı portföyde yaklaşık 3.530 dolarlık kayba yol açtığı belirtiliyor.

Gelişmekte olan ülke fonlarının Güney Kore’ye yönelik riskleri de takip ettikleri endekslere göre farklılık gösteriyor. MSCI endeksini takip eden bir gelişmekte olan piyasalar fonunda Güney Kore’nin ağırlığı yüzde 17,51 seviyesindeyken Vanguard’ın FTSE gelişmekte olan piyasalar fonunda Güney Kore hisseleri bulunmuyor.

Kaynak: Bloomberg ve Asya piyasalarına ilişkin piyasa verileri

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler