Yeni Tütün Paketi Meclis Yolunda: Sigaraya Yaş Doğrulaması Ve Açık Alan Yasağı Geliyor

Tütün ürünleriyle mücadele kapsamında sigara kısıtlamalarının kapsamını genişletecek yeni yasa teklifi hazırlıklarında sona gelindi. Parklar, plajlar, toplu taşıma durakları ve kafe terasları gibi açık alanları da içermesi planlanan yasal düzenlemenin, bütçe görüşmelerinin ardından ocak-şubat döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması bekleniyor.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun daha önce işaretini verdiği düzenlemeyle, sigara kısıtlamalarının yalnızca kapalı mekanlarla sınırlı kalmaması ve pasif içiciliğin azaltılması hedefleniyor. Hazırlık aşamasındaki teklifte, uluslararası uygulamalar da dikkate alınıyor.

Açık Alanlara Özel Sigara Bölümleri Gelebilir

Düzenleme kapsamında Japonya ve Avustralya’daki tütün kontrol modelleri incelemeye alındı. Bu doğrultuda açık havada sigara kullanımı, belirlenmiş özel alanlarla sınırlandırılabilir.

Kısıtlama getirilmesi tartışılan alanlar arasında şunlar yer alıyor:

• Çocukların bulunduğu parklar, yürüyüş yolları ve plajlar,

• Otobüs ve tramvay durakları ile bina girişleri,

• Lokanta, restoran ve kafelerin terasları ile tente/cam sistemleriyle kapatılmış yarı açık alanları,

• Kamu binalarının bahçeleri, üniversite kampüsleri, sağlık kuruluşları, spor tesisleri ve eğlence mekanlarının açık alanları.

Ayrıca tente veya açılır-kapanır cam sistemleriyle çevrilerek fiilen kapalı mekana dönüştürülen bölümlerin usulsüz kullanımının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yeni nesil elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de açık alan kısıtlamaları ve mesafe kuralları kapsamına dahil edilecek.

Satışta Teknolojik Yaş Doğrulaması Şartı

Bakan Memişoğlu’nun yaptığı açıklamalara göre düzenlemenin öncelikli hedeflerinden biri, 18 yaşından küçüklerin tütün ürünlerine erişimini engellemek. Bu doğrultuda tütün satışı sırasında yaş doğrulaması yapılması zorunlu hale getirilecek.

Kişisel verileri koruma standartlarına uygun olarak değerlendirilen sistemler şunları içeriyor:

1. QR Kod Doğrulaması: Yetkili bir mobil uygulama üzerinden tek kullanımlık ve kısa süreli QR kod üretilmesi,

2. Çipli Kimlik Kartı: Satış noktasında çipli kimlik ile yaş kontrolü yapılması,

3. Kasa Kilit Sistemi: Yaş doğrulaması onaylanmadan kasanın işlem yapmasına izin vermemesi.

Taslakta Yer Alan Uzun Vadeli Hedefler ve Yaptırımlar

Halk sağlığı eylem planı taslaklarında, 2040 yılı itibarıyla tütün ve tüm nikotin ürünlerinin üretim, satış ve kullanımının kademeli olarak sonlandırılması gibi uzun vadeli hedefler de tartışılıyor.

Henüz yasalaşmamış olan mecut taslak çalışmalarında; işletmelerin açık alanlarının en fazla %10’unu yiyecek-içecek servisi yapılmaksızın sigara alanı olarak ayırabilmesi, nakit satış yerine kartlı ve kimlik doğrulamalı ödeme sistemlerine geçilmesi gibi maddeler yer alıyor. Taslak metinlerde ayrıca kısıtlamalara uymayan birey ve işletmelere yönelik idari para cezaları ile ruhsat iptaline kadar varan kademeli yaptırımlar öngörülüyor.

Takviye Edici Gıdalara Ortak Denetim

Yasa paketi sadece tütün ürünleriyle sınırlı kalmayacak. Sağlık, Tarım ve Orman, Sanayi ve Teknoloji bakanlıkları ile YÖK’ün katılımıyla ortak bir denetim mekanizması kurulması planlanıyor. Bu adımla merdiven altı, kaçak ve sağlığı tehdit eden takviye edici gıda ürünlerinin satışı ve üretiminin engellenmesi hedefleniyor.